Karar Özeti
3. Ceza Dairesi 2023/22998 E. , 2026/9284 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ceza Dairesi SAYISI : 2022/1108 E., 2022/920 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Hatay 2. Ağır Ceza Mahkemesi SAYISI : 2022/53 E., 2022/125 K. SUÇ : Silahlı terör örgütüne üye olma HÜKÜM : TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanun’un 5/1, TCK'nın 62/1, 53/1, 58/9 ve
Karar Detayı
3. Ceza Dairesi 2023/22998 E. , 2026/9284 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ceza Dairesi SAYISI : 2022/1108 E., 2022/920 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Hatay 2. Ağır Ceza Mahkemesi SAYISI : 2022/53 E., 2022/125 K. SUÇ : Silahlı terör örgütüne üye olma HÜKÜM : TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanun’un 5/1, TCK'nın 62/1, 53/1, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca ilk derece mahkemesince verilen mahkûmiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama Bölge adliye mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle; Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü: Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, yasal şartları oluşmadığından 5271 sayılı CMK’nın 299/1 inci maddesi gereğince REDDİNE, Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi; Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; Denetim muhakemesinin bir türü olan istinaf kanun yolunun Türk Ceza Adalet Sisteminde kabul edilmesinin temel amacı, temyiz incelemesi sırasında gerçekleştirilemeyen “maddi meselenin” denetlenebilmesi düşüncesidir. İlk derece mahkemesi hükmündeki hukuka aykırılığı tespit eden ve deliller ile doğrudan temas edebilen istinaf mahkemesi yeni bir öğrenme muhakemesi (olay yargılaması) yapabilme imkanına sahip olduğu için, gerektiğinde düzeltme (ıslah) yoluyla veya hükmü kaldırarak davanın esası hakkında yeniden karar vermek suretiyle kanun yolu denetimi esnasında uyuşmazlığın esasını da çözme yetkisi sayesinde maddi gerçeğe en hızlı şekilde ulaşma olanağı sunmaktadır. Ülkemizin kabul ettiği sistemde ilk derece mahkemesince yapılan yargılama tamamen değil, gerekli görülen durumda maddi gerçeğe ulaşmak amacıyla olay yargılaması yapılabilmesi prensibine dayanmaktadır. Dar anlamda istinaf olarak da nitelendirilen bu denetim muhakemesi türünün düzenlendiği 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili hükümlerinden biri olan 280. maddesinin başlığında “Bölge adliye mahkemesinde inceleme ve kovuşturma” ifadesine yer verilmesi ile ilgili düzenlemede bu terimin tercih edilmesi, istinaf incelemesinde olay yargılaması yapılması görev ve yetkisinin bulunduğuna işaret etme amacı taşımaktadır. Türk Ceza Adalet Sisteminde, kural olarak bölge adliye mahkemelerinin sınırlı hallerde duruşma açmadan hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi (ıslah) veya bozma kararı verebileceği, diğer hallerde ise maddi meselenin çözümü noktasında “davayı yeniden görecek” mahkemeler olduğu açıkça ortaya konmuştur. Aksi düşünüldüğünde, kanuni dayanağı bulunmayan bozma kararı verilmesi üzerine hem bölge adliye mahkemesi kararının hem de bu karara karşı direnme yetkisi bulunmayan ilk derece mahkemesince verilecek kararın Anayasa’nın 36 ve CMK’nın 3, 278-284. maddeleriyle belirlenen görev kurallarına aykırılık sebebiyle görevsiz mahkemece verilmiş kararlar niteliğinde olacağından, hukuka açık ve ağır aykırılık sonucuna yol açacaktır. Bölge adliye mahkemelerinin bozma kararı verebileceği hallere CMK’nın 280/1. maddesinin (e) ve (f) bentlerinde yer verilmiştir. Bu hallerden ilki Kanun’un 289/1. maddesinde sayılan “hukuka kesin aykırılık halleridir” İkinci ise “soruşturma ve kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya önödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması” durumudur. Görüldüğü üzere, istinaf incelemesinde bozma kararı verilebilecek durumlar hiç bir surette maddi meselenin çözümüne/davanın esasına ilişkin olmayıp, muhakeme hukuku kurallarına aykırı davranılarak hüküm kurulmasına ilişkindir. Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.04.2025 gün ve 2024/6-490-2025/197 sayılı kararında ayrıntılı biçimde açıklandığı üzere, ilk derece mahkemesi tarafından verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine inceleme yapan Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin CMK’nın 2 80... . maddeleri gereğince duruşma açmaksızın hükmün "sanığın 20 10... yıllarında Elazığ iline ait sabit bir hattan ardışık şekilde arandığının tespit edilmesine ve söz konusu belgelerin delil amaçlı olarak yargılamaya konu dosyaya gönderilmesine rağmen bu belgelerin duruşmada sanık ve sanık müdafiine okunarak diyeceklerinin sorulmaması ve yine gerekçeli kararda tartışılmaması ve değerlendirilmemesi ve sanığın FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün askeri mahrem yapılanması içerisindeki durumunun tespiti bakımından sanığın görev yaptığı bütün illeri kapsayacak şekilde kişiselleştirilmiş, İl Emniyet Müdürlüklerinin kullanımına açılan ankesör/büfe/sabit hat analiz havuzundan sorgulama yaptırılmak suretiyle düzenlenecek ayrıntılı analiz raporlarının temin edilerek dosyaya konulması, Emniyet kayıtlarının yanı sıra BTK’dan alınan baz istasyonunu gösterir HTS kayıtlarının, “0” saniyeli çağrılar da dahil olmak üzere getirilmesi, sanığın ilgili sabit hat veya ardışık aramaya ilişkin varsa itirafçı beyanlarının dosyaya getirilmesi ve gerektiği takdirde tanık sıfatıyla dinlenilmeleri, ardışık aramalar kapsamında, diğer asker şahıslar hakkında bir soruşturma veya dava olup olmadığı araştırılıp varsa ifade örneklerinin dosyaya ibrazının sağlanması, sanık hakkında UYAP’ta oluşturulan örgütlü suçlar bilgi bankasında herhangi bir beyan yahut ifade olup olmadığı araştırılarak, bulunması halinde beyan ve ifadelerin onaylı örneklerinin dosya arasına getirtilerek duruşmada sanık ve sanık müdafiine okunarak, yargılamaya devamla bir hüküm kurulması gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulmasının hatalı olması" nedeniyle bozulmasına karar verdiği, fakat ilk derece mahkemesi kararlarının hangi hallerde bozulabileceğinin CMK’nın 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak gösterilmesi ve bu haller dışında hükmün bozulmasına karar verebilecek durumlar söz konusu olmamasına rağmen; bozma yetkisi geniş şekilde kullanılarak dosya üzerinden yapılan incelemeyle, ilk derece mahkemesinin direnme yetkisi ile tarafların kanun yoluna başvurma haklarını ellerinden alacak biçimde bölge adliye mahkemesinin verdiği bozma kararı ve bozma sonrası ilk derece mahkemesince verilen hükmün görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olması nedeniyle CMK’nın sistematiğine aykırı, tarafların mahkemeye erişim hakkının yanında bölge adliye mahkemesi önünde sözlü yargılanma ve bununla bağlantılı diğer usul güvencelerinden yoksun bırakılmalarına neden olacağından hukuka açık ve ağır aykırılık oluşturması karşısında, bölge adliye mahkemesince CMK'nın 280. maddesi birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşma açılıp, taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda bir karar vermesi yerine yazılı şekilde hüküm kurulması, Hukuka aykırı, sanık müdafiinin temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan belirtilen sebepten dolayı başkaca yönleri incelenmeyen hükmün CMK’nın 302/2. maddesi uyarınca, tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, CMK’nın 304. maddesi uyarınca Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise bilgi için Hatay 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Özgün Analiz
Olay Özeti: Sanık hakkında ilk derece mahkemesince FETÖ/PDY üyeliğinden mahkûmiyet kurulmuş; bölge adliye mahkemesi, duruşma açmadan ve dosya üzerinden, sabit hattan ardışık arama ile ankesör/HTS araştırmasının eksikliğine dayanarak ilk derece hükmünü bozmuştur. Yargıtay bölge adliye mahkemesinin bu bozma yetkisini denetlemiştir.
Hukuki İlke: CMK 280/1'in (e) ve (f) bentleri bölge adliye mahkemesinin bozma verebileceği hâlleri sınırlı olarak (CMK 289/1 kesin hukuka aykırılıklar ile muhakeme şartı eksiklikleri) gösterir. Delil araştırmasına/esasa ilişkin eksiklik bozma sebebi olamaz; bu hâlde bölge adliye mahkemesi CMK 280/1-(g) uyarınca duruşma açıp delilleri değerlendirerek karar vermelidir. Aksi hâlde ilk derece mahkemesinin direnme yetkisi ve tarafların kanun yolu hakları ortadan kaldırılmış, görevsiz mahkeme kararı niteliğinde ve Anayasa 36'ya aykırı bir sonuç doğar.
Uygulama Sonucu: Bölge adliye mahkemesi hükmü hukuka aykırılık nedeniyle bozuldu; dosya bölge adliye mahkemesine gönderildi (CMK 302/2).
Dava Strateji Notu: Bölge adliye mahkemesinin delil araştırması gerekçesiyle duruşmasız verdiği bozma kararları CMK 280/1-(e)(f) sınırlaması dışında kalır; savunma, esasa girilmeden bu usule aykırılığı temyizde ileri sürerek sözlü yargılanma ve usul güvencelerinden yoksun bırakıldığını vurgulamalıdır.