Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2010/16857 K.2010/21860

Dava dilekçesinde 4.000 TL alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı dava dilekçesinde, davalının işlettiği soğuk hava deposuna 610 kasa elma koyduğunu ve elmaları 3.kişiye 0,7 TL'den satması için davalı ile sözlü olarak anlaştıklarını, davalının dava dışı ... Mühendisi ... isimli şahsa elmaları 8.000 TL'ye sattığını, depo kirası ve elden ödediği 2.000 TL çıktıktan sonra geri kalan 4.000 TL'nin ödenmediğini belirterek, davalıdan 4.000 TL'nin tahsilini talep etmiştir.

Davalı cevabında, kendisine ait hava deposuna davacının ürettiği 610 kasa elmanın konulduğunu, satılması için davacının sözlü olarak temsil yetkisi verdiğini, elmaları dava dışı ...'ye sattığını ve senet aldığını, senet bedeli ödendiği takdirde davacıya olan 4.000 TL borcunu ödeyeceğini, elmaları satın alan kişinin elmaların davacıya ait olduğunu bildiğini beyan etmiştir.

Mahkemece; davacının elmaların satımı konusunda davalıya temsil yetkisi verdiğini, doğrudan doğruya temsil ilişkisinde hak ve borçların temsil olunana ait olduğunu belirterek davacının alacağını dava dışı elmaları satın alan ...'den talep etmesi gerektiğinden bahisle davanın reddine karar verilmiş, hükmü davacı temyiz etmiştir.

Davada, davacının ürettiği elmaların kararlaştırılan bedel karşılığında davalı tarafından üçüncü kişiye satılmak üzere davalıya ait soğuk hava deposuna bırakması sonucu satılan elma bedelinin davalıdan tahsili talep edilmektedir.

Bu durumda taraflar arasında, satış için bırakma (Konsinye) sözleşmesi yani mülkiyet devri yapılmaksızın, ürünün üçüncü kişilere satılması amacıyla zilyetliğinin bırakıldığı satışın sözkonusu olduğu anlaşılmaktadır.

Satış için tevdi (bırakma) sözleşmesinde taraflardan biri (bırakan, tevdi eden, davacı) kararlaştırılan bir bedel karşılığında, bir malı diğer tarafa kendi adına ve hesabına satması için ona teslim etmeyi ve diğer taraf (satış için alan, davalı) da muayyen bedeli ödemeyi veya malı geri vermeyi taahhüt eder.

Ülkemizde, tacirler arasında konsinye satış adı ile anılan satım için bırakma sözleşmesi, satıcının malını satmak ihtiyacında olması, ancak satım için gerekli araçlara sahip bulunmaması, uzmanlığının yetmemesi, yada satılacak şeyin bedelinin çok yüksek, buna karşılık alıcı çevresinin sınırlı olduğu durumlarda başvurulan bir hukuki yol olarak görülmektedir.

Satım için bırakma sözleşmesinde, satım için bırakılan kişinin (davalının) seçimlik borcu vardır. Satış için bırakılan kişi ya o şeyin (taşınır malın) kararlaştırılan bedelini satım için bırakana ödemek ya da şeyi geri vermekle, mal sahibi (davacı) ise, malın zilyetliğini onu satış için alan davalıya fiilen teslim veya kısa elden teslim yollarından biriyle nakletmekle yükümlüdür.

Satım için bırakılan kişi (davalı) , satım için bırakana (davacıya), kendi aralarında kararlaştırılan tahmini satış bedelini ödemek yolunu seçtikten sonra, malı satın alan kişi satım için bırakılana (davalıya) satış bedelini ödememiş olsa bile, davalının bu yüzden satım sözleşmesinden dönmesi, ya da bu bedeli ödemek borcundan kurtulması sözkonusu değildir. Başka bir deyişle satım için bırakılan (davalı), satım için bırakana (davacıya), kararlaştırdıkları tahmini satış bedelini ödeme yükümlülüğü altındadır. Satım için bırakılan (davalı), kendi adına ve hesabına hareket ettiği için, üçüncü kişiye hangi bedelden satılmış olması, satım için bırakma sözleşmesinin dışında kalır.

Buna göre mahkemece; taraflar arasında kurulan “satım için bırakma” sözleşmesi gereğince davacının satması için davalıya ait soğuk hava deposuna bıraktığı elma bedelinin (davalı tarafından dava dışı 3.kişiye satılması sonucunda) davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine ilişkin hüküm kurulması doğru görülmemiştir.