Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2011/1645 K.2011/1751

Dava dilekçesinde kira parasının 01.01.2009 gününden başlayarak aylık 9.450 TL olarak tesbiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının 8.500 TL olarak tespiti cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü. Davacı vekili dilekçesinde, 01.01.2009 tarihinden itibaren başlayacak yeni dönemde aylık kira parasının 9.450 TL olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, mecurun kira parasının tesbiti için ... 9.Sulh Hukuk Mahkemesinde 2009/1456 Esas sayılı davayı açtıklarını ve mahkemeden dava dosyasının bu dava dosyası ile birleştirilmesini talep ettiklerini bildirmiştir. Mahkemece, hak ve nesafete göre aylık kira parasının KDV hariç 8.500 TL olarak tespitine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Somut olayda, davalı tarafın aynı döneme ilişkin kira parasının tesbiti için ... 9.SHM de 2009/1456 E. sayılı davayı açtığı anlaşılmaktadır.

HUMK.nun 45/I.maddesinde, aynı mahkemede görülmekte olan davaların, aralarında bağlantı bulunması halinde davanın her aşamasında istek üzerine veya mahkemece, kendiliğinden birleştirilebileceği, aynı maddenin III.bendinde de, davaların aynı nedenden doğması veya biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması halinde davalar arasında bağlantının var sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı dönem için davalı tarafından kira parasının tespiti için anılan dava ile eldeki temyize konu edilen dava arasında bağlantı bulunduğunun kabulü gerekir. Bu nedenle aynı yargı çevresi içinde kurulmuş bulunan aynı düzeydeki mahkemelerde açılmış olan davalar arasında bağlantı bulunduğunun, her iki davanın birleştirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi usul ve yasaya aykırıdır

Kabule göre de; hükme esas alınan bilirkişi raporu, dava konusu yerin nitelikleri gözönüne alındığında hüküm kurmaya yeterli değildir. Raporda sadece davacı tarafça kiralanan aynı çarşıdaki dükkân niteliğindeki emsaller incelenmiş, dava konusu yerin mağaza olması ve kullanım alanının emsallerden büyük olması değerlendirilmeden genel ifadelerle bu yerin yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası belirtilmiştir. Kiralananın bulunduğu yörede oluşan kira paraları ile bir karşılaştırmayı içermeyen yetersiz bilirkişi raporu temyiz incelemesi için yeterli değildir.

O halde; mahkemece, 18.11.1964 gün ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına uygun rapor alınmalıdır. Bunun için, yörede oluşan kira paraları benzer yerlerin (bilirkişiler resen emsal bulabileceği gibi mahkemede emsal araştırması yapabilir) kira sözleşmeleri de getirtilip incelenmek suretiyle, dava konusu yerin nitelikleri ile diğer kiralananların nitelikleri karşılaştırılarak, dava konusu yerin yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası belirlenmeli, hâkimce bu kira parası dikkate alınarak hak ve nesafete uygun bir kira parası takdir edilmelidir. .

Bundan ayrı Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1-f, 8/1-h ve 10/f maddelerine göre kira geliri elde eden bir kısım kiralayanların KDV mükellefi olması ve elde ettikleri kira gelirinin bir bölümünü KDV olarak vergi dairelerine ödemeleri vergi yasalarınca düzenlenen bir konudur.

Mahkemece, kira parasının içinde KDV ninde olduğu gözönünde bulundurularak, sadece kira parasının hüküm altına alınması ile yetinilmesi gerekirken, KDV hariç kira parasına hükmedilmesi doğru değildir.