Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2011/7488 K.2011/12071

Davacı ... ve Ark. ile davalı ... aralarındaki alacak davasına dair İskilip Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 02.11.2004 günlü ve 2004/151 E - 2004/352 K.sayılı hükmün Onanması hakkında dairece verilen 27.06.2006 günlü ve 2006/4780 E-2006/8496 K. sayılı ilama karşı davacılar vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiştir. Düzeltme isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacılar, dava dilekçesinde Çorum İli İskilip İlçesi ... Ada 5 parselde kayıtlı 569,78 m2 lik arsa üzerindeki 3 katlı ahşap ev, 2 katlı briket dükkan-depo ve merdivenin belediye encümeninin 05.05.1986 tarih ve 143-197 sayılı kararı ile toplam 28.524,304 TL değer biçilerek kamulaştırıldığını, davalı ...

Belediyesi tarafından İskilip Noterliğinin 30.05.1988 tarih ve 3435 sayılı yazısı ile kamulaştırma bedeli olarak 28.524,706 TL nin Vakıflar Bankası İskilip Şubesi'nin 71026 no'lu hesaba talimata istinaden ödenmek üzere bloke edildiği,

murisleri ...'ya tebliğ edildiğini, kamulaştırılan gayrimenkullerin 1630/84880 hisse üzerinde ... ve ... varisleri olarak iştirak halinde malik olmalarına rağmen ne murislerine ne de kendilerine kamulaştırma bedeli ödenmediğini BK.61 inci maddesi uyarınca bir kimse aleyhine sebepsiz surette mal edinen kişi bunu tazmin ile mükellef olup, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla sebepsiz zenginleşmeden doğan gayrimenkul bedeli olarak 100.000,00 TL nin davalı ...

Başkanlığından tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı vekili cevabında, kamulaştırma bedelinin Vakıflar Bankası İskilip Şubesinin 71026 no'lu hesabına yatırıldığını, paranın bloke edildikten sonra davacıların parayı alıp almamasının müvekkilini ilgilendirmediğini, açılan davanın alacak davası olup, 1 ve 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğini, 1989 tarihinde tapunun belediye adına alındığını beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, "Açılan dava kamulaştırma işlemi dolayısıyla ödenmediği iddia edilen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerince tazmini davasıdır. Dava konusu taşınmaz davalı Belediyece kamulaştırılmıştır. Gerek belediye ve gerekse noterlikten alınan belgelerden bu işlemin 08.06.1988 tarihinde İskilip Belediyesi adına tescil de görmüştür. Davacı taraf, bir alacak davası açtığını iddia ediyor ise BK.de yer alan 1 ve 10 yıllık süreler geçmiştir.

Ayrıca, davacı taraf bu paranın ödenmediğini iddia etmektedir ki, resmi nitelikte olan belgelerden bu paranın bloke edildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar Vakıflar Bankasına yazılan yazı cevabı gelmemişse de, İskilip Şubesi kapanmıştır. Davacı tarafça ve murislerince bu paranın alınıp alınmadığı davalı Belediyeyi ilgilendirmez. Davacı tarafından açılan kamulaştırma bedelinin araştırılması davası da süreden reddedilmiş ve o davada bu husustan sözedilmemiştir.

Davacı taraf, öyle bir bedelin hiç bloke edilmediği iddia ediyorsa kamulaştırma işleminin iptalini isteyecekti ki işlem kesinleşmiştir. Paranın ödenmemesinde muhatabın belediye değil banka olacağı" gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Hükmün, davacı tarafça temyizi üzerine Dairemizin 27.06.2006 tarih ve 2006/4780 E.-8496 K.sayılı kararı ile onanmıştır.

Dava konusu 197 Ada 5 Parselin kadastro tesbitine davacılar murisi tarafından itiraz edildiği ve İskilip Kadastro Mahkemesinin 1994/49 E.-1999/45 Karar sayılı ilamıyla 8624 oranında hissedar olan ... Erişen'in hissesinden 6144 hissenin iptali ile bu kısmın davacı murisin mirasçıları olan davacılar adına tescile karar verilmiş olup, Belediye başkanlığının 05.05.1986 -07.07.1986 gün ve 143-197 sayılı kararı ile de dava konusu yerin kamulaştırıldığı, 1989 tarihinde Belediye adına tescil gördüğü ve kamulaştırma bedelinin T.C. Vakıflar Bankası İskilip Şubesinin 71026 no'lu hesabına yatırılmış olduğu dosya kapsamı ile sabittir.

TMK 705.maddesi (EMK 633 md) ne göre “gayrimenkul mülkiyetinin kazanılması tescille olur” Bununla beraber işgal, miras, iştirak, cebri icra tarilleriyle veya mahkeme ilamıyla bir gayrimenkulü iktisap eden kimse tescilden önce ona malik olur. Görülüyor ki, kamulaştırma halinde mülkiyetin tescilinden önce idareye geçmesi yasa gereğidir.

Bunun yanında T.C.Anayasası herkesin mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğunu hükme bağlayıp bu hakların ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanacağını öngördükten sonra kamu yararı amacıyla kamulaştırmaya cevap vermiş, fakat kamulaştırmayı, karşılığının peşin ödenmesi koşuluna bağlı tutmuştur.

Hal böyle olunca, TMK.705 (EMK 633) maddesindeki “tescilden önce mülkiyeti idareye geçmesi” kuralını Anayasanın mülkiyet ve kamulaştırmaya egemen bulunan ilkelerin ışığı altında uygulanması gerekir.; bunun sonucu olarak TMK.705.maddesi uyarınca mülkiyet her ne kadar idareye tescilden önce geçerse de bu geçiş, ancak kamulaştırma karşılığının ödenmesi veya malikin “emrine” depo edilmesi tarihinde gerçekleşir.

Somut olayda kamulaştırma bedeli Vakıflar Bankası İskilip Şubesi hesabına yatırılmış ise de malike ödenmesi “idarenin talimatı” şartına bağlanmıştır. Bu paranın ödendiği de idare tarafından ispatlanmış değildir. Bu anlatılanlar ışığında davanın kabulü ile davacının uğradığı zarar tesbit edilerek tazmini gerekirken yazılı gerekçelerle reddi doğru değil ise de kararın bu nedenle bozulması gerekirken Dairemizce zuhulen onanmış olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin 27.6.2006 tarih ve 2006/4780 E-2006/8496 Karar sayılı onama kararının kaldırılarak hükmün belirtilen nedenlerle bozulması gerekmiştir.