Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2012/1709 K.2012/6281

Dava dilekçesinde kira parasının 01.04.2010 gününden başlayarak aylık 80.000 TL + KDV olarak tesbiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının KDV dahil net 43.723,25 TL olarak tesbiti cihetine gidilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kâğıtlar okunup gereği düşünüldü:Davada, 01.04.2010 tarihinden itibaren aylık kira parasının 80.000 TL.+ KDV olarak tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.Mahkemece, hak ve nesafete göre kira parasının artırılmasına yer olmadığı gerekçesiyle aylık kira parası (bir önceki dönemde ödenmiş olan) KDV dâhil net 43.723,25 TL olarak tesbit edilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.Kira parasının bir bölümünün stopaj ve fon kesintileri adı altında vergi dairelerine kiracı tarafından ödenmesi veya tarafların stopaj ödemekle yükümlü olup olmaması,

vergi yasalarınca düzenlenen bir konudur. Bu nedenle, verginin kira tesbitinde bir unsur olarak dikkate alınamayacağı göz önünde bulundurularak brüt kira parasının tesbiti ile yetinilmesi gerekirken, stopaj düşülerek net kira parasına hükmedilmesi doğru değildir.Bundan ayrı, hükme esas alınan bilirkişiler kurulu raporunda, resen bulunan emsallerin bir kısmına ait kira sözleşmelerinin temin edilemediği,

taraflarca gösterilen ve resen bulunan diğer emsallerin ise kullanım alanları, özellikleri ve kira başlangıç tarihlerinin farklı olması nedeniyle emsal olamayacağı, hak ve nesafete göre kiralananın istem tarihinde yeniden (boş olarak) kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parasının, ekonomik ve çevresel olumsuzlukların etkileri nedeniyle bir önceki dönemde ödenen kira parası olması gerektiği belirtilmiştir.

Somut dayanaklar içermeyen raporun, bu haliyle hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.Öte yandan, dava tarihinden önce Nisan 2010 kira parasının KDV dâhil net 44.435,94 TL, dava tarihinden sonra Mayıs 2010 kira parasının aynı miktarda, Haziran 2010 kira parasının ise (endeks oranında artış yapılarak) 44.825,07 TL olarak yatırılmış olmasının özel neden teşkil edip etmeyeceği de mahkemece karar yerinde tartışılmamıştır.Buna göre mahkemece, kira parasının tesbitinin bir sınırlama olduğu gözetilerek;

öncelikle taraflara var ise başka emsal kira sözleşmelerini sunmaları için süre verilmeli (bu esnada mahkemece de resen emsal kira sözleşmeleri araştırılmalı), yeniden oluşturulacak üç kişilik (inşaat, mimar, mülk) bilirkişiler kurulu marifetiyle kiralanan taşınmaz ve (bozma öncesi sunulanlar da dâhil olmak üzere) emsaller tek tek gezilip incelenmeli, böylece elde edilen veriler somutlaştırılarak,

dava konusu yer ile ayrı ayrı (konumu, çevresi, niteliği, kullanım şekli, kira başlangıç tarihi, kira süreleri vb.) kira parasına etki eden tüm nitelikleri karşılaştırılmalı, emsal kira bedellerinin niçin uygun emsal olup olmadığı somut gerekçelerle açıklanmalı, dava konusu taşınmazın yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası belirlenmeli, gerekirse bilirkişilerce bulunan emsallere ait kira sözleşmeleri ilgili kuruluşlardan temin edilerek rapor somut gerçekler ışığında resen değerlendirilerek denetlenmeli, buna göre hak ve nesafete;