Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2012/17591 K.2012/22477

Dava dilekçesinde 22.424,16 TL alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.Dava dilekçesinde, davalının Türkiye Halk Bankasında çalışmakta iken 4046 Sayılı Yasanın 22.maddesi gereğince 399 Sayılı KHK'ya ekli 1 sayılı cetvele tabi olarak ...

İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğüne atanarak 12.04.2004 tarihinde görevine başladığı, davalıya anılan yasa hükümleri doğrultusunda atamasının yapıldığı tarihten itibaren 3 yıl süreyle saklı tutularak ödenmesi gereken haklarının, üç yılla bağlı kalınmayarak nisan 2011 yılına kadar fazladan 22424,16 TL ödendiği, mevzuata aykırı olarak sehven davalıya yapılan ödemenin davalıdan istendiği halde iade edilmediği ileri sürülerek sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre 22424,16 TL'nin faiz ve masraflarla birlikte davalıdan istirdadı talep ve dava edilmiştir.

Davalı vekili cevabında, müvekkiline yapılan ödemelerin hukuka uygun olduğunu, fazladan bir ödeme yapılmadığını, davanın 60 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını ve sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanmayacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; fazla ödenen bedel konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, ihtilafın ödenen bedelin geri istenip istenemeyeceğinden kaynaklandığı, ortada hatalı intibak veya hatalı terfi işlemi gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafından geri alınması sözkonusu olmadığı için davalıya yapılan ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebileceği belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davada, davalıya hatalı ve yersiz ödemede bulunulduğu ileri sürülerek; yersiz ödenen 22.424,16 TL'nin faiziyle tahsili istenilmektedir.

Borçlar Kanununun 62. maddesi gereğince, borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir.Dava, alacak istemine ilişkindir.Yerel mahkeme kararında dayanılan 27.01.1973 günlü 6/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında çözüme bağlanan sorun; hatalı intibak gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafından geri alınması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla ödemelerin nedensiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı hususuyla ilgilidir.

Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafından yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafından gerek ödeme yapılan kişilerden, gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alamaması gibi bir sonuç doğar ki, idareyi işlemez ve iş göremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucun hukukça savunulması mümkün değildir.Somut olayda, idarenin yanlış da olsa herhangi bir şart tasarrufu bulunmamaktadır.

Ortada, salt hatalı ödeme işlemi bulunmakla, idarenin bu işlem nedeniyle sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak, genel mahkemede dava açması olanaklıdır.

Ortada bir şart tasarruf bulunmadığından, şart tasarrufun varlığı halinde uygulanacak ilkelerin somut olay yönüyle uygulama yeri yoktur.Hal böyle olunca, hiçbir hukuki dayanağı olmayan, şart tasarrufa da konu olmayan hatalı ödemelerin, Borçlar Hukukunun sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri alınmasına karar verilmesi gerekir.

(H.G.K.01.03.2012 gün ve 3-809 E-125 K.) Mahkemece; dava konusu yapılan ödemelerin, hatalı ve mevzuata aykırı olarak ödenip ödenmediği araştırılmadan ve bu konuda bilirkişi raporu alınmadan davanın kabulüne karar verilmiştir.

O halde mahkemece yapılacak iş, konusunda uzman bilirkişiler vasıtasıyla davalının statüsü ve özelleştirme mevzuatı gereği 12.04.2004 ile nisan 2011 tarihleri arasında davalıya davacı idare tarafından hatalı, yersiz ödeme yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli, şayet davacı idare tarafından hatalı ve yersiz ödeme yapılmış ise davacı idarenin dava konusu parayı geri almakta haklı olduğundan davanın kabulüne aksi takdirde reddine karar vermekten ibaret olup, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.