Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2012/18071 K.2013/1298

. Dava dilekçesinde 110.500 TL alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine dair verilen hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davacı vekili tarafından istenilmekle; taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davacı vek.Av. ......geldi. Aleyhine temyiz olunan davalı vek.Av. ... geldi. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için 29.01.2013 gününe bırakılması uygun görüldüğünden, belli günde dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü.

YARGITAY KARARI

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ve davalıların müşterek malik oldukları 337 Parselde kayıtlı taşınmaza bina ve eklentilerinin yapıldığını belirterek, dava konusu yapıların davacı tarafından yapıldığının tespiti ile binanın araziye kazandırdığı değer artışı dikkate alınarak şimdilik ....500 TL, ıslah ile 110.500 TL alacağın davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalılar vekili cevabında, binanın davalıların babası (murisi) ... tarafından yapıldığını, zamanaşımı süresinin geçtiğini, davacının arsadaki payını sattığını beyan etmiştir.

Mahkemece, davacının taşınmazdaki 733 m²'lik payının davacının ....ya borcundan dolayı muhtesat ile birlikte satıldığını, davacının muhtesat yönünden hakkı kalmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiş, hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Dosya kapsamından ve tanık beyanlarından, dava konusu 337 Parselde bulunan taşınmaza 1978 yılında davalıların babası tarafından inşaata başlandığı, onun ......'den ......'e taşınması ile inşaatın davacı tarafından tamamlandığı ve davacının yaptığı muhtesatın 400 m² kapalı alanı olduğu anlaşılmaktadır.

Yine .......... .... Müdürlüğünün 2004/546 E.sayılı dosyası ile davacının taşınmazda bulunan 733/1666 payına isabet eden 733 m²'nin davacının borcundan dolayı ihale ile dava dışı ....kişiye 03.07.2006 tarihinde satıldığı, Kıymet Takdir Komisyonu raporunda ....000 m² arsanın değerinin 175.000 TL, üzerindeki 400 m² kapalı alanlı binanın ise 55.000 TL olmak üzere toplam 230.000 TL değerinde olduğu, davacının 733 m² payına 33.731 TL düşeceği açıklanmış, ....açık artırmada ....000 TL'ye ....kişiye satılmıştır.

Davada, davacının taşınmaza yaptığı imalatın (muhtesatın) davacı tarafından yapıldığının tespiti ile muhtesat bedeli talep edilmektedir.

.

818 sayılı BK.'nun 61-66.maddelerine (6098 sayılı TBK.'nun 77-82.maddelerinde) sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının geçerli (haklı) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır.

Davacının vergi borcundan dolayı dava konusu taşınmazda bulunan payına isabet eden miktar kadar muhtesat değerinden yararlandığı, muhtesat bedelinin geri kalan kısmı ile ilgili bir değerlendirme yapılmadığı tartışmasızdır.

Buna göre, davacının yaptığını iddia ettiği muhtesat (bina) bedelinden satış dosyasındaki payı dışında kalan imalat bedeli kadar davalıların (diğer hissedarların) zenginleştiği anlaşılmaktadır. Başka bir deyişle, davacının taşınmazdan el çektirilmesi nedeniyle davalılar bu imalat bedeli kadar BK.'nun 61.maddesi (TBK.'nun 77.maddesi) gereğince, sebepsiz zenginleşmiştir.

Davada, davalıların sebepsiz zenginleştiği miktarın belirlenmesi hususuda önem taşımaktadır. BK'nun 64.maddesi (TBK.'nun 80.maddesi) gereğince, iade borçlusu kötü niyetli ise zorunlu masraflar ile faydalı masraflardan iade zamanında halen mevcut olan fazlalık nispetindeki miktarı isteyebilir.

....02.1991 gün, 1990/... E.- 1991/... K.sayılı YİBK'nda da vurgulandığı gibi; iade borcunun kapsamını belirlemede öncelikle fakirleşme ve zenginleşme zamanının tespit edilmesi gerekir.

Uyuşmazlık konusu olayda olduğu gibi; dava tarihinden çok önce yapılan imalatlar nedeniyle sebepsiz zenginleşme borçlusunun (davalıların) bu imalatın yapıldığı tarihte ekonomik açıdan zenginleştiği, yapanın ise o anda fakirleştiği kabul edilemez. Sebepsiz zenginleşme nedeniyle iade isteminde bulunabilmek için bir tarafın mal varlığının diğer tarafın mal varlığı aleyhine çoğalması gerekir. Bu azalma ve çoğalma dava konusu taşınmazda davacının payının satılması sonucunda el çektirildiği tarihte gerçekleşir.

Bu durumda, imalatın davacı tarafından yapılan kısmın tespiti ile davacı tarafından iade edildiği tarih itibariyle davalıların sebepsiz zenginleşme miktarının belirlenmesi konusunda inceleme yapılarak, oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece, belirtilen konularda yeterli araştırma yapılmadan yazılı şekilde hükmü kurulması doğru görülmemiştir.