Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2013/5585 K.2013/7761

Taraflar arasında görülen nafaka davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü. Davada; iştirak nafakasının artırılması istenilmiştir, mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilerek, müşterek çocuk ...'ın nafakasının 300 TL'den 400 TL'ye, müşterek çocuk ...'ın nafakasının 200 TL'den 300TL'ye yükseltilmesine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27.maddesinde "Hukuki dinlenilme hakkı" düzenlenmiştir. Buna göre davanın taraflarının yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere bu hak Anayasanın 36.maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6.maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur.

İddia ve savunma hakkı olarak da bilinen bu hak, tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (YHGK.'nun 2009/52 Esas, 2009/105 Karar sayılı kararı)

Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükmü gereğidir. Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanıp tartışılabilmesi, itirazların yapılabilmesi, davanın süratle sonuçlandırılabilmesi, öncelikle tarafların duruşma gününden haberdar edilmesi ile mümkün olur. Kişinin hangi yargı merciinde duruşması bulunduğunu, hakkındaki iddia ve isnatların nelerden ibaret olduğunu bilmesi, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu ve Tebligat Tüzüğünde açıklanan usule uygun tebligat yapılması ile sağlanabilir.

Somut olayda; dava dilekçesinin davalıya Tebligat Kanunu'nun 21.maddesi gereğince .../... adresine tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Ne var ki; davalı ... Sokak No:47/14 .../... adresinde oturduğunu, mernis sisteminde de adresinin aynı olmasına rağmen dava dilekçesinin yanlış adrese tebliğ edilerek, yargılamanın yokluğunda yapılıp sonuçlandırıldığını, karardan da hakkında gönderilen icra emri ile haberdar olduğunu iddia ederek savunma hakkının kısıtlandığını iddia etmiştir.

Kendisine tebligat yapılacak kimse veya muhatap namına kendisine tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbirisinin adreste bulunmamaları veya tebellüğden imtina etmeleri durumunda yapılacak işlemler ve uygulanacak tebliğ usulü, 7201 sayılı Tebligat Kanununun 21 ve Tebligat Yönetmeliği'nin 29. ve 30.maddelerinde düzenlenmiş olup, 30.madde metninde "...muhatap veya muhatap adına tebliğ yapılabilecek olanlardan hiçbiri gösterilen adreste sürekli olarak bulunmazsa, tebliğ memurunun, adreste bulunmama sebebini bilmesi muhtemel komşu, yönetici, kapıcı, muhtar, ihtiyar heyeti veya meclis üyeleri, kolluk amir ve memurlarından araştırılarak beyanlarını tebliğ mazbatasına yazıp imzalatması, imzadan çekinmeleri halinde bu durumu yazarak imzalanması gerektiği" hükme bağlanmıştır.

Somut olayda, davalıya duruşma gününü bildirir tebligat mazbatasında, muhatabın adreste bulunmama sebeplerini bilmesi muhtemel kişilerden sorulup, gerekli araştırma yapılmadığı gibi davalının mernis adresine (bilinen en son adresine) tebligat yapılmamıştır. Bu sebeple mahkemece, yapılan yargılama usul ve yasaya ve özellikle açıklanan HMK’nun 27.maddesine uygun değildir. Mahkemece, davalının usulüne uygun şekilde duruşma gün ve saatinden haberdar edilmesi gerekirken, yokluğunda yargılamaya devam edilerek, davalıya savunma hakkı tanınmadan hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunmuş, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

O halde mahkemece yapılacak iş, davalının mernis adresine, (bilinen en son adresine davetiye çıkartılıp) usule uygun şekilde tebliğ yapılarak, taraf delilleri toplanıp, hasıl olacak sonuç dairesinde hüküm kurmak olmalıdır.