Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2014/15472 K.2015/10887

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Adliye dairelerinde bulunan derdest veya karara çıkmış herhangi (mahkemeler, Cumhuriyet başsavcılığı veya icra dairelerine ait) bir dosyanın, doğal afet olarak nitelendirilen yangın, yersarsıntısı, seylap veya heyelan gibi nedenlerle kaybolması ya da belgelerinin zarara uğraması durumunda ne yapılması gerektiği hususunda; 4473 Sayılı Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun ile Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’nün 30/01/2006 tarih ve 107 Sayılı “Zayi Olan Dosyaların Yenilenmesi” başlıklı Genelgesinde düzenleme getirilmiştir.

Yangın, yersarsıntısı, seylap, heyelan gibi doğal afetler sonucunda adliye dairelerinde bulunan derdest veya karara çıkmış bir dosyanın kaybolması ya da belgelerinin zarara uğraması durumunda 4473 Sayılı Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun ile Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’nün 30/01/2006 tarih ve 107 Sayılı “Zayi Olan Dosyaların Yenilenmesi” başlıklı Genelgesi hükümleri Uyarınca aşağıda belirtildiği şekilde hareket edilmelidir.

-Öncelikle zayi olduğu ileri sürülen dosya ilgili mahkeme veya icra dairelerinin kalem ve arşivinde titizlikle aranır. Bulunamadığı takdirde düzenlenecek tutanağın onaylı bir sureti Adalet Bakanlığına gönderilir.

-Yangın, yersarsıntısı, seylap veya heyelan sebebiyle mahkeme ve adliye dairelerinde ziyaa uğrayan dosyaların yenilenmesine Adalet Bakanlığınca karar verilir. Bu karar Resmî Gazetede ilân edilir.

-Bakanlıkça dosyanın yenilenmesine karar verilmesi halinde, bu karar en kısa süre içerisinde mahallinde mutat vasıtalarla neşir ve ilân edilir.

-Bakanlık, yenileme işlemini gerçekleştirecek mahkemeyi belirlerken, zayi olan dosya mahkemesini görevlendirebileceği gibi başka bir mahkemeye de bu görevi verebilir.

-Dosyanın yenilenmesine ilişkin kararın Bakanlıkça yaptırılacak Resmî Gazete ilânı ve mahallinde yapılacak olan ilândan sonra; HMK’nın 150. maddesi hükmünün uygulanabileceği dava dosyaları, takibi şikâyete bağlı ceza dosyaları ile icra dosyalarının zayi olması durumunda, 4473 Sayılı Kanunun 3. maddesinde belirtilen kişilerin dosyanın ihyası talebi üzerine,

-Taraflarca takip edilmese dahi HMK’nın 150. maddesi gereğince işlemden kaldırılamayan (vesayet vb. davalar) ve karara çıkmış dava dosyaları ile kamu davasına yönelik ceza davalarının zayi olması durumunda ise ilgililerin talebi aranmaksızın re'sen, 4473 Sayılı Kanun’da belirtilen hükümler doğrultusunda ziyaa uğrayan dosyaların yenilenmesi için gereken işlemler yapılır.

Tüm kayıtların UYAP sistemi üzerinden yapılması ve fiziki belgelerin taranarak elektronik ortamda ilgli dosyasına aktarılmak suretiyle muhafazasının sağlanması nedeniyle, zayi olan dosya veya belgelerin ihyası artık daha kolay yapılabilmektedir. Kayıtların UYAP sisteminden güvenli elektronik imza ile kaydedilmiş olmasının, fiziki belgelerin de aynı şekilde taranarak UYAP sistemine aktarılmasının önemi büyüktür.

UYAP’da kaydı bulunmayan veya evrak aslına ihtiyaç duyulması gibi durumlarda 4473 Sayılı Kanun hükümleri kıyas edilerek dosyanın ihyasına çalışılmalıdır. Ayrıca davanın taraflarında ve vekillerinde bulunan belgeler temin edilerek eksikliklerin giderilmesine özen gösterilir.

4473 Sayılı Kanun kapsamındaki yenilenmesi gereken dosyaların zayi olmasında kişisel kusurdan ziyade doğal afetler (sel, deprem, heyelan vb.) etkili iken, bu kanun kapsamı dışında zayi olan dosyalarda kişisel kusurlar (dosyanın kalemde, postada, bilirkişide, başka bir dosya içerisinde kaybolma vb.) öne çıkmaktadır.

Dosyanın kaybolmasında ihmali olan kişiler tespit edilerek, disiplin amirlerince haklarında disiplin yönünden disiplin soruşturması başlatılır ve cezai sorumluluk yönünden gereğinin takdiri için ilgili Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur ve yapılan işlemlerle ilgili Adalet Bakanlığına bilgi verilir.

Temyiz istemine konu iş bu yargılama dosyasında ; yukarıda arz ve izah kılınan; 4473 Sayılı Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun ile Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’nün 30/01/2006 tarih ve 107 Sayılı “Zayi Olan Dosyaların Yenilenmesi” başlıklı Genelgesi Uyarınca gereği yapılmaksızın ,dosyanın salt celse zabıtları, gerekçeli karar , yazılan müzekkereler ve taraflara çıkarılan tebligatlarla birlikte, (dava dilekçesi, cevap layihası, temyiz dilekçesi, dosya içeriğine gelen müzekkere cevapları, tebliğ mazbataları vs olmaksızın) Başkanlığımıza gönderildiği anlaşılmakla;