Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2014/1621 K.2014/8266

Taraflar arasında görülen alacak davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması taraf vekilleri tarafından istenilmekle; taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz edenlerden davacı asil Y.. Ş.. ile vekili Av.N..E..E. geldiler. Davalı asil A.. Ş.. ile vekilleri Av. S.. H.. Ö..ve Av.G.. A.. geldiler. Gelen asiller ile vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli gün ve saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalının kardeş olduklarını, birlikte kazandıkları ve babalarından kalan taşınmazların paylaşımı ile ilgili taraflar arasında "Protokol ve İş Ayrılığı Sözleşmesi" imzalandığı, 15.01.1995 tarihli Sulh anlaşmasının Sarıyer 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/463 E.sayılı ilamı ile tasdik edildiğini, protokolde davalının yerine getirmekle yükümlü olduğu 1, 4, 5, 7, 8 ve ek madde ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalının taşınmazları sattığını, bedelini davacıya ödemediğini belirterek 500.000 TL, ıslah ile 11.393.708 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevabında, protokol gereğince davalının edimini yerine getirdiğini beyan etmiş, birleşen 2004/160 E.sayılı dava dosyası ile davacının 6, 9 ve ek madde gereğince yükümlülüğünü yerine getirmediğini, zararı olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 500.000 TL alacağın davacı-(k.davalı)dan tahsilini talep etmiştir.

Mahallinde 03.11.2004 tarihinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda davacının 11.393.708 TL, davalının 11.139,285 TL alacaklı olduğu açıklanmış, bu rapor esas alınarak Kadıköy 1.Asliye Hukuk Mahkemesince 28.12.2004 tarihinde kurulan hükümle 11.393.708 TL'nin davalı-(k.davacı)dan, talep gibi 500.000 TL'nin davacı-(k.davalı)dan tahsiline karar verilmiş, tarafların temyizi üzerine 13.Hukuk Dairesinin 11.10.2005 tarihli ilamı ile kararın yetki yönünden bozulmasından sonra yetkili Kartal 2.Asliye Hukuk Mahkemesince 08.10.2008 tarihli kurulan hüküm ile 1.880.273 TL'nin davalı-(k.davacı)dan, 500.000 TL'nin davacı-(k.davalı)dan tahsiline karar verilmiş, 13.Hukuk Dairesinin 30.06.2009 tarihli 2.bozma ilamı sonucunda mahkemece 07.11.2013 tarihli karar verilmiştir.

Mahkemenin 07.11.2013 tarihli kararı ile asıl dava yönünden 1.448.228 TL'nin davalı-k.davacıdan, birleşen dava yönünden ise 309.215 TL alacağın davacı-(k.davalı)dan tahsiline karar verilmiş, hükmü taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Taraflar arasında, ortak malların paylaşımı ve tasfiyesi ile ilgili 15.01.1995 tarihli "Protokol ve İş Ayrılığı Sözleşmesi" imzalandığı, bu sözleşmenin mahkemece tasdik edildiği ve önceki tarihli sözleşmeleri geçersiz kıldığı anlaşılmaktadır.

Dava, taraflar arasında müşterek malların paylaşımı ile ilgili 15.01.1995 tarihli protokol hükümlerinin yerine getirilmesine ilişkindir.

İhtilafın çözümlenmesi için 3 ayrı bilirkişi incelemesi yaptırılmış, 03.11.2004 tarihli 1.raporda asıl davanın 11.393.708 TL, birleşen davanın 11.139.285 TL yönünden kabulü gerektiği, 26.02.2013 tarihli 2.raporda asıl davanın 316.867 TL, birleşen davanın 154.607 TL olarak, 18.07.2013 tarihli 3.raporda ise asıl dava yönünden 687.883 TL, birleşen dava yönünden ise 154.607 TL alacaklı olduğu belirtilmesine rağmen, mahkemece; asıl davanın 1.448.228 TL, birleşen davanın 309.215 TL olarak kısmen kabulüne karar verilmiştir.

HMK'nun 266.maddesi hükmüne göre "Mahkemece, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilir."

Bu durumda, mahkemece; raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve protokol hükümlerinin TBK'nun adi ortaklık hükümlerine göre çözümlenmesi ve tasfiyenin bu doğrultuda sağlanması amacıyla mahallinde keşif yapılarak, uzman bilirkişiler kurulu ile hüküm kurmaya yeterli, Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Bilirkişi raporunda, 15.01.1995 tarihli Protokol ve İş Ayrılığı Anlaşması'nın ihtilaflı maddeleri ayrı ayrı incelenmelidir. Buna göre 4. maddede; İstanbul ili Sarıyer Uskumru Köyü Kıztaşı mevkiindeki .nolu parselin 15.04.1982 tarihinden sonra kalan hisselerin yarısını A.. Ş.. satın alıp, Y.. Ş..'na verecektir, Daha evvel.. m² lik kısım Y.. Ş..'na verildiği için yeni verilecek miktardan düşülecektir.” hükmü gereğince dava konusu .nolu parselde 15.04.1982 tarihinden sonra kalan hisselerde uyuşmazlık bulunduğundan, raporda kalan hisse miktarı net olarak tespit edildikten sonra davacıya kalan miktardan daha evvel verilen 932 m²'lik kısmın çıkarılarak davacıya verilmesi gereken bakiye hissenin tespit edilmesi gerekir.

Yine anlaşmanın 5. maddesinde “Tahir ..'ndan 21 veya 22 parseldeki alınmış olan hisselerin satın alınma işlemlerinin bitirilmesi müşterek olarak takip edilecek ve Y.. Ş..'na teslim edilecektir." hükmü gereğince dava konusu 21 ve 22 parsellerin her ikisinin protokol kapsamında olup olmadığı "veya" ibaresi ile ikisinden birinin kastedilip edilmediği taraflardan sorularak, oluşacak sonuca göre raporda değerlendirilmesi gerekir.

Protokolün 8. maddesinde ise; "Sarıyer, Zekeriyaköy'de mevcut eski ..yeni . parsel sayılı arsa Adnan ..'na kayıtlı olmakla yarı yarıya A.. Ş.. ve Y.. Ş..'nun müşterek malı olup, Azimet tarafından satılarak parası alınmıştır. Bu sebeple Azimet 8905/ 241350 hisse payına isabet eden arsa m²'sinin yarısı kadar arsayı Yaşar'a verecektir." hükmü gereğince dava konusu taşınmazın protokolün düzenlendiği 15.01.1995 tarihindeki m² değerinin belirlenmesinden sonra davacı Yaşar'ın payı tespit edilmeli ve önceki bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi yönünde ayrıntılı ve açıklayıcı olmalıdır.

Ek madde de. "Sündüz Pehlivan'dan Muazzez ..'a gelecek hisse Yaşar tarafından mahkemeye verilecek, bilumum masrafları kendisi karşılayacak. Dava kazanıldıktan sonra, daha önce kazanılan yerle birleştirilecek.

Yaşar ve A..arasında eşit taksim edilecektir." Madde gereğince; taraflara verilmesi gereken hissenin ayrıntılı bir şekilde tespit edilmesi, protokolün 1. maddesinde yazılı bedelin atiye terk edilip edilmediği, 6. madde de yer alan " Sarıyer, Zekeriyaköy'de kain 22 parsel arsa Sinan .. üzerine tescilli olmakla beraber 2'şer dönümlük hisse halinde Yaşar ve A..'e ait idi.

Bu arsayı Yaşar satıp, parasını kendisi aldığı için o muhitten bu arsanın 2 dönümüne mubadil 1 arsayı alıp Azimet'e verecektir." hükmüne göre davacının davalıya vermesi gereken arsa için, davalı (karşı davacı)'nın talebini tazminata dönüştürdüğü dikkate alınarak taşınmazın protokol tarihindeki değerinin emsal taşınmazlarda dikkate alınarak tespit edilmeli ve böylece 15.01.1995 tarihli protokolden kaynaklanan, taraflara yüklenen hak ve borçların ayrıntılı bir şekilde açıklanarak, ihtilafları çözen hüküm kurmaya yeterli, Yargıtay denetimine elverişli rapor alınmalıdır.

Yukarıda açıklanan usul ve yönteme uygun, ihtilafı halledecek şekilde rapor alındıktan sonra, davacı-(k.davalı)nın, davalı-(k.davacı)nın, 500.000 TL talebi ile ilgili kabulü olup olmadığı da araştırılarak ve ayrıca ek maddedeki şartın yerine getirilmemesi halinde TBK'nun 97.(BK'nun 81.)maddesi de dikkate alınmak suretiyle, mahkemece; karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.