Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2014/21183 K.2015/8444

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle; daha önceden belirlenen 12.05.2015 tarihli duruşma günü için yapılan tebligat üzerine taraflar adına gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı ve işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili dilekçesinde; taraflar arasında 07.08.2009 tarihinde imzalanan sözleşme ile davalı şirkete ait dairenin 120.000 TL bedelle müvekkiline satılmasının kararlaştırıldığını, müvekkilinin sözleşmeye istinaden davalı şirkete toplam 100.000 TL ödemede bulunduğunu, ancak davalı şirketin sözleşmeye konu dairenin tapusunu müvekkiline devretmediğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere, denkleştirici adalet ilkesi gözönüne alınarak şimdilik 100.000 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 28.04.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile de, dava açıldıktan sonra davalı tarafından müvekkiline 35.000 TL ödeme yapıldığını bildirerek, denkleştirici adalet ilkesi uyarınca belirlenecek değerden 35.000 TL'nin mahsubu ile bakiye kalacak bedelin tahsilini istemiştir.

Davalı vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, esas yönünden ise davacı tarafından müvekkiline 90.000 TL ödeme yapıldığını, sözleşmeye konu dairenin dava dışı arsa sahibi tarafından 3. kişiye devredildiğini, bu nedenle açılan davanın devam etmesi nedeniyle müvekkilinin edimini yerine getiremediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacı tarafça ödenilen satım bedelinin, denkleştirici adalet ilkesi uyarınca hesaplama yapan bilirkişi tarafından dava tarihinde 142.458,14 TL'ye ulaştığının belirlendiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, 142.458,14 TL'nin 100.000 TL'sinin dava tarihinden itibaren, bakiye 42.458,14 TL'den yargılama sırasında davalı tarafından ödenen 35.000 TL'nin mahsubu ile 7.458,14 TL'nin ise temerrüdün oluştuğu ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

./..

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamasına göre; hukuken geçersiz sözleşme nedeniyle yapılan ödemelerin, denkleştirici adalet ilkesi uyarınca ifanın imkansız hale geldiği tarihte ulaşacağı alım gücü, çeşitli ekonomik etkenlerin (enflasyon, ÜFE, TÜFE, faiz, altın ve döviz kurlarındaki artışlar, memur maaş ve işçi ücretlerindeki artışlar vs.) ortalamaları alınmak suretiyle belirlenmelidir. Ancak, hükme esas alınan bilirkişi raporunda; ekonomik etkenlerin tamamı yerine, bir bölümü (avans ve yasal faiz, USD, Euro ve cumhuriyet altını) esas alınarak hesaplama yapılmıştır. Rapor, bu haliyle hüküm vermeye elverişli değildir.

Ayrıca, davacının tacir ve işin davacı yönünden ticari iş niteliğinde olmadığı gözetilerek, hüküm altına alınan alacağa yasal faiz yürütülmesine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile ticari işler için geçerli olan avans faizinin yürütülmesi doğru görülmemiştir.

Bu durumda, mahkemece yapılacak iş; yukarıda yapılan açıklama doğrultusunda, uzman bilirkişiden nedenlerini açıklayıcı taraf, hakim ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınması ve bu yolla belirlenecek miktara hükmedilmesi olmalıdır.