Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2014/21331 K.2015/19057

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, dava dilekçesinde; TRT Genel Müdürlüğü tarafından müvekkili şirket aleyhine "Temmuz 2003-Aralık 2007 dönemine ait elektrik payı alacağı" için açılan ve Bursa 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/542 Esas- 2011/ 362 Karar sayılı dosya ile görülüp karara bağlanan davanın kabul ile sonuçlandığını, bu davada önceki dönemlere ilişkin olarak anılan dönemde tedarikçi olarak ödedikleri TRT payından nihai tüketiciye satış yapan davalı OSB'nin sorumlu olduğunu ileri sürerek; 554.048,36 TL'nin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen dönemde müvekkili OSB'nin dağıtım lisansı sahibi olmadığını, 12/07/2007 tarihi itibariyle dağıtım lisansı aldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalı OSB'nin 12/07/2007 tarihinde dağıtım lisansı aldığı, dava konusu dönemde TRT payı ile sorumlu olmadığı, bu nedenle davacının davalıya rücu etmesinin yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyada yer alan ve bu davaya dayanak olan ve kesinleşen TRT Kurumu tarafından davacı tedarikçi aleyhine açılan Bursa 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2008/542 E.- 2011/362 K. sayılı dosyasının incelenmesinde; 3093 Sayılı Kanunun 4. ve 5.maddeleri gereğince, Davacı B. Enerji A.Ş'nin serbest Tüketici olan davalıya satmış olduğu elektrik enerjisi üzerinden süresinde ödemesi gerekirken, TRT payının ödenmediği belirtilerek, Temmuz 2003- Aralık 2007 dönemi için tahakkuk eden TRT payının tahsilinin talep edildiği, yargılama sırasında 6111 Sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi nedeniyle B. Enerji A.Ş tarafından TRT'nin açtığı alacak davası kabul edildiğinden, bu kabul neticesinde süresinde ödenmemiş olan toplam 11.358.196,72 TL'nin TRT kurumuna ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davacı B. Enerji Elektrik Üretim A.Ş, TRT kurumu tarafından kendisine yönelik açılmış olan yukarıdaki açıklanan davadan dolayı davalıya "Temmuz 2003- Aralık 2007 dönemi " için satmış olduğu elektrik enerjisi bedeline tahakkuk eden TRT payından davalının sorumlu olduğunu belirterek, davalı aleyhine iş bu rücuen alacak davasını açmıştır.

Mahkemece yargılama sırasında bilgisine başvurulan uzman bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 07/01/2013 tarihli rapor ve 15/07/2013 tarihli ek raporlarda; davalı kurumun serbest tüketici olduğu, 3093 Sayılı TRT Kurumu Gelirleri Kanununun 4/c ve 5/c maddesine göre nihai tüketicilere elektrik enerjisi satan lisans sahibi tüzel kişilerin TRT payı ile sorumlu oldukları, davalı OSB'nin ise 12/07/2007 tarihinde OSB dağıtım lisansı aldığı, bu sebeple talep edilen dönem için TRT payından davalının sorumlu olmadığı, davacının kendisinin TRT payı ödemekle yükümlü olduğu vurgulanmış, bu rapor mahkemece benimsenerek;

iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalı OSB'nin 12/07/2007 tarihinde dağıtım lisansı aldığı, bu dönem öncesi olan dava konusu dönemde TRT payı ile sorumlu olmadığı, bu nedenle davacının davalıya rücu etmesinin yerinde görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş,

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Uyuşmazlığın çözümünde, öncelikle, TRT payının düzenlendiği yasal mevzuat ve bu mevzuat değişiminin incelenmesinde zorunluluk bulunmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan, 1984 yılında çıkarılmış olan 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanununun 4/c maddesi (ilk hali ) ne göre;

"Türkiye Elektrik Kurumu ve bu kurum dışında kanunla Elektrik üretimi ve İletim tesisleri kurmaya ve işletmeye dağıtım ve ticaretini yapmaya yetkili kılınan diğer kurum ve kuruluşlar tüketilen enerjinin miktarının birim bedel ile çarpımından elde edilecek meblağın yüzde 3.5 oranı tutarındaki payı Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumuna intikal ettirirler ",

Buna göre kanun koyucu bu düzenleme ile Elektriğin kimin tarafından tüketildiğine bakılmaksızın, elektriğin tüketildiği her durumda TRT payı ödeneceği belirtilmiştir.

Bu kanun maddesinde; 1999 yılında 4397 Sayılı kanunla yapılan değişiklik ile "(Değişik: 06.07.1999 tarihli 4397 sayılı Kanun) Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. ile bu kuruluşların dışında kanunla elektrik üretimi ve iletimi tesisleri kurmaya ve işletmeye, dağıtım ve ticaretini yapmaya yetkili kılınan diğer kurum, kuruluş ve işletmeler nihai tüketiciye satılan enerjiden elde edilen gayrisafi satış hasılatının (Katma Değer Vergisi hariç tüm fon, vergi ve payları dahil) %3.5 oranı tutarındaki payı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler" şeklinde düzenlenmiştir.

Maddedeki % 3.5 oranı 23.02.2003 tarih ve 25029 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Bakanlar Kurulu kararı ile de %2 olarak değiştirilmiştir. Maddenin düzenlenmesine göre, Elektrik üreten, dağıtan ve ticaretini yapmaya yetkili kılınan kurum ve kuruluşlar ve işletmeler "nihai tüketiciye" satılan enerjiden elde edilen gayrisafi satış hasılatının %3,5 oranı tutarındaki payı TRT kurumuna intikal ettireceklerdir.

3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu'nun 4/c maddesi, 26.07.2008 tarihinde değişiklik yapılarak ;

"(Değişik; 26.07.2008, 5784 sayılı yasanın 11.maddesi) Nihai tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişiler, iletim, dağıtım ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedeller hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedelinin yüzde ikisi tutarındaki payı (Katma Değer Vergisi, diğer vergiler, fon ve paylar ile benzeri kesintiler hariç) faturalarında ayrıca gösterir ve bu kapsamdaki bedelleri Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler. Organize sanayi bölgeleri tüzel kişilikleri, serbest tüketici olarak tedarikçilerden katılımcıları için temin ettikleri enerjiye ilişkin olarak Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna ayrıca pay yatırmaz." şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Ancak, bu düzenlemelere göre davaya konu olan Temmuz 2003-Aralık 2007 arası dönem için TRT payını ödemekle yükümlü olan 3093 Sayılı TRT Gelirleri Kanunu 4-c maddesi uyarınca, tedarikçi konumunda olan davacıdır. Somut olayda; davacı taraf, müşterisine yaptığı satışlar nedeniyle TRT payını ödememiş, faturalarına yansıtmamış, aleyhine açılan davayı yargılama sırasında kabul ederek TRT payını ödemiş ve davalıya davanın ihbarı talebinde bulunmamıştır. Yine davada (Dairemiz incelemesinden geçen aynı konudaki benzer dosyaların aksine ) dava konusu olan TRT payının davacı tarafından ödenmesi sonrasında serbest tüketici olan müşterisinden (davalıdan ) tahsil edileceğine dair taraflar arasında sözleşme olduğu yolunda iddiada bulunulmamış ve delil olarak böyle bir sözleşmeye de dayanılmamıştır.

Ayrıca, davalı adına açıklanan satışlar nedeniyle düzenlenen faturalar ihtirazi kayıt olmadan tahsil edilmiş ve davalı müşterinin bu konuda bilgilendirildiğine dair delilde ibraz edilmemiştir.