Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2014/3107 K.2014/5333

Davacı Sağlık Bakanlığı aile davalı E.. D.. aralarındaki alacak davasına dair Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 12.11.2012 günlü ve 2012/151 E.-2012/451 K. Sayılı hükmün bozulması hakkında dairece verilen 26.11.2013 günlü ve 2013/17712 E.-2013/16672 K. sayılı ilama karşı davalı tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiştir. Düzeltme isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davada, davalının Sağlık Bakanlığına bağlı kuruluşta diş hekimi olarak çalıştığı dönemde uzman hekim olmamasına rağmen hataen 20 371,18 TL döner sermaye ek ödemesi yapıldığı ileri sürülerek bu miktarın ödeme tarihlerinden itibaren yasal faizi ile tahsili istenilmiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 20.03.2007 tarihinde hatalı ödemenin öğrenildiği ve 30.03.2012 tarihinde bu davanın açıldığı, idare mahkemesinde dava açma süresi olan 60 günlük süre geçtikten sonra açılan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, hüküm, Dairemizin 26.11.2013 tarih ve 2013/17712 E-2013/16672 K sayılı ilâmı ile;"...Dava konusu alacağın konusu, idarenin davalıya sehven uygulanan katsayılar nedeniyle fazladan yapılan döner sermaye ek ödemesinin iadesi talebine ilişkindir.

Yukarıda açıklandığı gibi dava konusu fazla ödemenin idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, salt hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Kaldı ki HGK.nun 05.12.1984 tarih 387-997 sayılı kararı ile İ.B.K.nın idare tarafından yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafından gerek ödeme yapılan kişilerden, gerekse ödemeyi yapandan geri alınamaması gibi bir sonuç doğuracağı ve bununda idareyi işlemez duruma getireceği gerekçesi ile savunulamayacağı kabul edilmiştir.

Bu durumda, dava konusu hatalı ödemenin TBK'nun 77-82 (BK'nun 61-66) maddelerinde yer alan sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde istenip istenemeyeceği tartışılarak ve ayrıca davalının süresinde ve usulüne uygun zamanaşımı def’inde bulunmadığı dikkate alınarak, davalının aynı konuda İdare Mahkemesine açtığı davanın sonucuda beklenilerek oluşacak sonucu göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece; yazılı gerekçe ile davanın reddine ilişkin hüküm kurulması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle bozulmuş, bu ilâma karşı davalı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Dava, fazla ödendiği ileri sürülen döner sermaye payının istirdatı istemine ilişkindir.

Uygulamada, hatalı intibak ve hatalı terfi gibi şart tasarrufun yanlış yapılması (veya sonradan geri alınması) halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılan fazla ödemenin idare hukuku ilkelerine göre geri istenebileceği ve geri isteme süresinin 60 gün olduğu, ancak şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin ise Borçlar Kanununun haksız iktisap kuralları çerçevesinde geri istenebileceği (H.G.K.05.12.1984 tarih 13-387/997 sayılı kararı ile) kabul edilegelmektedir.

Ayrıca, BK'nun 66. (TBK.m.82) maddesindeki 1 yıllık zamanaşımı ise, tüzel kişilerde dava açmak üzere emir vermeye yetkili organın zararı ve zarar vereni öğrenmesi (olur vermesi) ile başlar.

Somut olayda, davalıya dava dilekçesi 08.05.2012 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davalı tarafından 22.05.2012 tarihli cevap dilekçesi ile süresinde zamanaşımı def'inde bulunulmuştur.

O halde mahkemece, öncelikle davacının dava açmaya yetkili makamının "olur tarihi" araştırılmalı, şayet bir yıl olan zamanaşımı süresinde dava açılmamış ise önceki gibi davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmelidir.

Aksinin anlaşılması durumunda ise başka bir ifade ile davanın süresinde açıldığının kabul edilmesi durumunda; Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında Görevli Personele Döner Sermaye Gelirlerinden Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik uyarınca, tavan ek ödeme tutarına esas (7) katsayı üzerinden ödeme yapıldığı, davalının unvanına uygun katsayının bu olup-olmadığının belirlenmesi ile eldeki davada davalıya döner sermaye payından alması gereken miktardan fazla bir ödemenin yapılıp yapılmadığı, dolayısıyla sebepsiz zenginleşme olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, hususlarının araştırılması gerekmektedir.