Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2015/17485 K.2017/3830

Taraflar arasındaki vasiyetnamenin iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, mirasbırakan Yaşar Engin Sözer'in, .... Noterliği'nin 26/04/2006 tarih ve 5196 yevmiye numaralı vasiyetnamesi ile malvarlığının 1/4'ünü davalıya vasiyet ettiğini, ancak murisin alzeheimer hastası olması nedeniyle ölümünden önceki yıllarda bu hastalığına bağlı gelişen demans (bunama) sonucu hukuki ehliyetini kaybettiğini, kaldı ki murisin ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 17.04.2012 tarih ve 2012/254 esas-2012/478 karar sayılı kararı ile vesayet altına alındığını, buna göre murisin vasiyetnamenin düzenlendiği tarih itibariyle de fiil ehliyetine sahip olmadığını belirterek, vasiyetnamenin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, müteveffa Yaşar Engin Sözer ile uzun süredir birlikte yaşadıklarını, murisin kısıtlandığı tarih ile vasiyetnamenin düzenlendiği tarih arasında uzunca bir süre bulunduğunu ve murisin işlem tarihinde fiile ehliyetine sahip olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava konusu vasiyetnamenin Haydarpaşa Eğitim Hastanesi'nden vasiyetname tarihi olan 06/04/2006 tarihli üç uzman doktor tarafından düzenlenen rapora istinaden tanzim edildiği, vasiyet tarihi itibariyle dava dilekçesinde belirtilen muhakeme yeteneği yokluğuna ilişkin ispata yarar delil ibraz edilemediği ve vesayete ilişkin kararın 2012 yılında alınmış olduğu gözetilerek murisin vasiyetname tarihinde ehil olmadığı hususundaki iddinın ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.

Bilindiği üzere, Türk yargı sisteminde hâkim kendiliğinden bir davayı inceleyip, uyuşmazlığı çözemez. Bunun kaçınılmaz sonucu olarak da, hâkim tarafların istekleri (taraflarca hazırlama ilkesi) ile bağlı tutulmuştur(HUMK m.72, 75, HMK. m. 24,25).

Taraflarca hazırlama ilkesinin uygulandığı davalarda deliller kural olarak taraflarca gösterilir; hâkim delillere kendiliğinden başvuramaz. Ancak, hâkim bilirkişi deliline kendiliğinden (resen) başvurabilir(HUMK. m.275, HMK. m. 266).

Bundan başka hâkim, davanın her safhasında, iki tarafın iddiaları sınırları dâhilinde olmak üzere, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında tarafları dinleyebilir ve gerekli delillerin gösterilmesini ve verilmesini emredebilir(HUMK. m. 75/3, HMK. m 31 - Prof. Dr. Baki Kuru; Hukuk Muhakemeleri Usulü, Baskı: İstanbul 2001, Cilt:2 Sf: 1922).

Somut olayda, davacı taraf, murisin vasiyetnamenin düzenlendiği tarihde, fiil ehliyetine haiz bulunmadığını belirterek, vasiyetnamenin ehliyetsizliğe dayalı olarak iptalini talep etmektedir.

Fiil ehliyeti yokluğu; yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk gibi salt biyolojik nedenlere değil, aynı zamanda bilinç, idrak, irade gibi psikolojik unsurlara da bağlı olduğundan, akıl hastalığı, akıl zayıflığı gibi biyolojik ve buna bağlı psikolojik nedenlerin belirlenmesi, çok zaman hâkimlik mesleğinin dışında özel ve teknik bilgi gerektirmektedir.

Hele fiil ehliyetinin nisbi bir kavram olması, kişiye, eylem ve işleme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kuruluşu olan Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını da zorunlu kılmaktadır. Esasen TMK. nun 409/2. maddesinde de, akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bilirkişi raporu ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Şu durumda mahkemece, işlem tarihi itibariyle ehliyetsiz olduğu ileri sürülen mirasbırakanın vesayet altına alınmasına ilişkin ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 17.04.2012 tarih ve 2012/254 esas-2012/478 karar sayılı dava dosyası aslının dosya içerisinde alınarak, buna göre işlem tarihinde mirasbırakanın fiil ehliyetinin olup olmadığının tesbiti için Adli Tıp Kurumundan rapor alınmak suretiyle, yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.