Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2015/18282 K.2016/11299

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle; daha önceden belirlenen, 27.09.2016 tarihli duruşma günü için yapılan tebligat üzerine; temyiz eden davacı vekili Av.... geldi. Karşı taraf adına gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Üniversitenin ...

Kampüsü Merkez Kafeterya Binası ve Fen Edebiyat Fakültesi Zemin katın kafeterya işletmeciliğini ihale yoluyla aldığını, 06/04/2006 tarihinde kira sözleşmesi yapıldığını, borçlu şirketin ihale neticesinde akdedilen kira sözleşmesine uymadığını, yasal mevzuat çevrçevesinde idare tarafından kira sözleşmesinin yenilenmediğini, borçlu şirket hakkında Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/06/2009 tarih ve 2008/327 E. 2009/181 K. sayılı ilamı ile el atmanın önlenmesine dair karar verildiğini, borçlu şirketin Mahkeme kararına rağmen ilgili yerleri kullanmaya devam ettiğini,

Manisa 1. İcra Müdürlüğü'nün 2010/2999 E. sayılı dosyası ile tahliye edilebildiğini, tahliye süresine kadar olan zamanda kafeteryanın elektrik ihtiyacını gidermeye devam ettiğini, elektrik bedellerini de ödemediğini, müvekkili üniversite idaresi tarafından borçlunun tahliye tarihine kadar olan elektrik tüketim borcunun hesaplandığını, Manisa 6. İcra Müdürlüğü'nün 2012/4251 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını,

borçlu vekili tarafından ödeme emrine haksız ve yasal dayanaktan yoksun iddialarla itiraz edilerek takibin durdurulduğunu ileri sürerek itirazın iptaliyle takibin devamına ve % 20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davalının Manisa 6.İcra Müdürlüğünün 2012/4451 E. sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline, takibin devamına, inkar tazmitanı talebinin alacağın likit olmaması sebebi ile reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle “tebligat”, “taraf teşkili”, “adil yargılanma” ve “hukuki dinlenilme hakkı” kavramları üzerinde durulmasında yarar bulunmaktadır:

Yetkili makamlar tarafından bir takım hukukî işlemlerin, bunların hukukî sonuçlarından etkilenmeleri amaçlanan kimselere kanuna uygun şekilde bildirimi ve bu bildirimin de usulüne uygun şekilde yapıldığının belgelenmesi olarak tanımlanan tebligat, Anayasa ile güvence altına alınan iddia ve savunma hakkının, daha da özelde hukukî dinlenilme hakkının tam olarak kullanılması ve bu suretle adil bir yargılamanın yapılmasını sağlayan çok önemli bir araçtır.

Bir davada davalının, davacının açmış olduğu davadan haberdar olması, davaya cevap vermesi ve hatta cevap süresinin işlemeye başlaması için dava dilekçesinin tebliğ edilmesi gerekir. Aksi durumun, ilgilinin hak arama hürriyetini kısıtlayacağına şüphe yoktur. Aslında hemen her hukuksal işlemin tebligat ile sonuç doğuracağını söylemek mümkündür.

Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanıp tartışılabilmesi, itirazların yapılabilmesi, davanın süratle sonuçlandırılabilmesi. öncelikle tarafların duruşma gününden usulünce haberdar edilmesi ve böylece taraf teşkilinin sağlanması ile mümkündür. Bu yolla kişi, hangi yargı merciinde duruşması bulunduğuna, hakkındaki iddia ve isnatların nelerden ibaret olduğuna, yargılamanın safahatına, duruşmanın hangi tarihte yapılacağına, verilen kararın ne olduğuna, Tebligat Kanununda açıklanan usule uygun tebligat yapılması ile vakıf olabilecektir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde "Hukuki dinlenilme hakkı" düzenlenmiştir. Buna göre davanın taraflarının yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere bu hak Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur.

İddia ve savunma hakkı olarak da bilinen bu hak, tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (YHGK.'nun 2009/52 Esas, 2009/105 Karar sayılı kararı)

Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükmü gereğidir.

Görüldüğü üzere, taraf teşkili sadece davanın açılması aşamasında değil, yargılamanın diğer aşamalarında da önem taşımaktadır. (...23.11.2011 gün ve 11-554 Esas-684 Karar)

Tüzel kişi adına çıkarılan tebligat, tüzel kişinin adresinde Tebligat Kanunu'nun madde 12 ve 13, Tebligat Yönetmeliği madde 20-21 hükümlerinde öngörüldüğü şekilde yetkili temsilcisine yapılır. Tüzel kişinin birden fazla yetkili temsilcisi varsa, tebligat bunlardan sadece birine yapılır. Bu kişilerin bulunmadıkları tebligat memuru tarafından tevsik edildiği takdirde hazır olan şirket memur ve müstahdemlerine yapılır. Şirketi temsile yetkili kişinin o sırada tebligatı bizzat alamayacak durumda olduğu veya iş yerinde olmadığı tespit edilip tebligat tutanağına yazılmadan, şirkette çalışan kişiye doğrudan tebligat yapılamaz. Aksi halde usulsüz tebligat söz konusudur.

Somut olayda, dava 16.01.2013 tarihinde açılmış, dava dilekçesinin tebliği için çıkarılan davetiye davalı şirkete " Tebliğ adresinde aynı işyerinde daimi çalıştığını beyan eden....imzasına tebliğ olundu" şerhiyle tebliğ edilmiştir. Davalıya çıkarılan duruşma gününü içerir tebligat " Tebliğ adresinde aynı işyerinde daimi çalıştığını beyan eden Armağan Karhan imzasına tebliğ olundu" şerhiyle tebliğ edilmiştir. Bu haliyle Tebligat Kanununa göre davalıya yapılan geçerli bir tebligat söz konusu değildir.

Öyle ise, mahkemece; bu ilkeler gözetilerek, davalı tarafa usulünce tebligat yapılıp, taraf teşkilinin sağlanmasından sonra, yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, davalının yokluğunda yapılan yargılama sonucu hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre, tarafların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.