Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2015/19190 K.2017/2363

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın usulen reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı; davalı dağıtım şirketinin, düzenlediği faturalar ile hukuka aykırı olarak kayıp-kaçak ve diğer bedeller adı altında fazladan ücret tahsil ettiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere, şimdilik 11.113,12 TL’nin işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı; görev yönünden Ticaret Mahkemeleri'nin görevli olduğunu, yetki yönünden ise sözleşme gereğince İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davanın yetkisizlik ve görevsizlik yönünden reddine, görevli ve yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna, karar kesinleştiğinde talep halinde dosyanın yetkili ve görevli İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, hüküm süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler.

Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır. Örneğin hem husumet hem görev itirazı varsa mahkeme öncelikle görevli olup olmadığını incelemelidir. Yine bir davada yetki ve görev itirazları birleştiği takdirde öncelikle görev meselesinin çözülmesi gerekir. Çünkü, yetkisizliğe ilişkin itirazı halledecek olan mahkeme, HUMK m.191' e göre esas davayı görmeye yetkili olan mahkemedir.

./.. -2-

Yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, mahkeme, görevsiz olduğu kanısına varırsa görevsizlik kararı vermekle yetinmelidir; aynı zamanda hem yetkisizlik hem görevsizlik kararı veremez.

Somut olaya gelince; tacir olan taraflar arasındaki uyuşmazlık ticari işletmede kullanılan elektrik aboneliğiden doğan kayıp kaçak bedelinin iadesinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, davaya Ticaret Mahkemesi'nde bakılması gerekmektedir. Ancak, mahkemece sadece görevsizlik kararı vermekle yetinilmesi gerekirken, İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemesi'nin davaya bakması gerekeceği belirtilmek suretiyle hem görevsizlik hem de yetkisizlik kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Hal böyle olunca, mahkemece; yukarıdaki açıklamalar gözetilerek önce görev itirazı değerlendirilerek yetki itirazının görevli mahkemede değerlendirilmesi gerektiği hususu dikkate alınarak hüküm tesisi yoluna gidilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.