Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2015/8014 K.2016/4842

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili dilekçesi ile; müvekkili şirketin Ankara'da bulunan Etlik Market için, 10021956320 abone numarası ile davalı şirketten elektrik hizmeti aldığını, müvekkiline tahakkuk ettirilen faturalarda kayıp kaçak bedeli, dağıtım bedeli, personel satış hizmet bedeli, personel sayaç okuma bedeli, TRT iletişim sistemleri bedeli gibi farklı haksız kalemlerin mevcut olduğunu, bu bedellerin tahsil edilmesinin haksız olduğunu, ileri sürerek müvekkili şirketten haksız ve hukuka aykırı olarak tahsil edilen şimdilik 3.000,00 TL bedelin faturaların ödenme tarihlerinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan gecikme zammı ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile.

EPDK kararlarının idari yargı denetimine tabi olması nedeniyle davaya bakmakla görevli mercinin idari yargı olduğunu ve husumetin EPDK’na yöneltilmesi gerektiğini, uyuşmazlığa konu edilen tüm fatura kalemlerinin gerek adını gerekse müşterilere hangi oranda yansıtılacağı hususunu belirleme ve karar verme yetkisinin tamamen Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna ait olduğunu, elektrik piyasasında faaliyet gösteren perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin kullanıcılarına yansıtabilecekleri tarifelerin EPDK tarafından belirlendiğini, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 28.12.2011 tarih 3607-3612 sayılı Kurul Kararları uyarınca,

01.01.2012 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanılan tarifelerde, perakende satış hizmeti (PSH) fiyatının birim tüketim başına, sayaç okumaya ilişkin perakende satış hizmeti ( PSH-Sayaç Okuma) fiyatının ise sayaç okuma başına belirlendiğini, müvekkili şirketin faturalara yansıttığı TRT payını, bunu tahsil etsin veya etmesin iletim faaliyetini yürüten TEİAŞ'a ödediğini, aynı şekilde kayıp-kaçak bedelinin de fiyat eşitleme mekanizması çerçevesinde sisteme geri verildiğini belirterek,

haksız ve yersiz açılan davanın görevsizlik ve husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, bu mümkün olmadığı takdirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

./.. -2-

Mahkemece; uyuşmazlığın yasal dayanağı 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, yönetmelikler ve EPDK kararları olup, yasanın 11. maddesi ve buna göre çıkarılmış yönetmelik maddelerine göre, davaya konu faturalar içinde dağıtım, iletim, perakende satış hizmeti, kayıp-kaçak, enerji fonu gibi bedeller ile BTV ve KDV gibi ek bedellerin tahsili işleminin yasalardan ve EPDK'nın kararlarından kaynaklanan zorunluluk olduğu ve iptal edilmediği sürece tarafları bağlayacağı, faturalarda sayaç okuma bedeline yönelik bir tahakkuk ve tahsilat yapılmadığı da denetime elverişli bilirkişi raporu ile tespit edildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık; davalı ... şirketinin, abonelerinden kayıp kaçak bedeli, dağıtım bedeli, personel satış hizmet bedeli, sayaç okuma bedeli, TRT iletişim sistemleri bedeli gibi bedeli isteyip isteyemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, kanunla verilen yetkiye dayanarak; 11/08/2002 gün ve 24843 sayılı Resmî Gazetede; “Perakende Satış Hizmet Geliri ile Perakende Enerji Satış Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ”, “Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ” ve “Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği”ni yayımlamış, sonrasında ise yönetmeliklerin uygulanması için çıkardığı kurul kararları, tebliğ ve ikincil mevzuat uyarınca lisans sahibi şirketler elektriği kullananlardan davaya konu edilen bedelleri tahsil etmişlerdir.

Ancak, yukarıda açıklanan mevzuatın dayanağı olan 4628 ve 6446 sayılı Kanunlarda, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu’na sınırsız bir tarife ve fiyat belirleme hak ve yetkisi verilmemiştir.

Elektrik dağıtım şirketlerinin; EPDK kurul kararları ve tebliğleri çerçevesinde, elektrik kullanan abonelerin faturalarına yansıtarak aldıkları, kayıp-kaçak, sayaç okuma, perakende satış hizmet, iletim sistemi kullanım ve dağıtım bedellerinin elektrik enerjisi kullananlara (sanayi, ticarî ve mesken abonelerine) aktif tüketim bedeli dışında ek bir mâli yük ve külfet getirdiği izahtan varestedir. Oysaki; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 73. maddesi gereğince; vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı da ortadadır. Nitekim, elektrik faturalarına yansıtılan %2 TRT payıda kanunla getirilmiş ve kanunun verdiği açık ve şeffaf yetkiye dayanarak tahsil edilmektedir.

Elektrik Piyasası Kanununun verdiği yetki uyarınca çıkarılan EPDK kurul kararları ve tebliğleri gereğince alınan; kayıp-kaçak, sayaç okuma, perakende satış hizmet, iletim sistemi kullanım ve dağıtım bedellerinin; vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı, ayrıca Elektrik Piyasası Kanunun düşük maliyetli enerji temini ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasası oluşturulması ilkelerine uygun düşmemektedir.

Nitekim; kayıp-kaçak bedeli hakkında verilen ve Dairecede benimsenen HGK'nun 21/05/2014 günlü ve 2013/7-2454 Esas, 2014/679 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere; Elektrik enerjisinin nakli esnasında meydana gelen kayıp ile başka kişiler tarafından kaçak kullanmak (hırsızlanmak) suretiyle kullanılan elektrik bedellerinin, kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmek hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaştığı da söylenemez.

Bundan ayrı olarak; elektrik kaybını önleme ve hırsızlıkları engelleme veya hırsızı takip edip, bedeli ondan tahsil etme görevi de bizzat enerjinin sahibi bulunan dağıtım şirketlerine aittir.

Öte yandan, nihai tüketici olan abonenin; kayıp-kaçak bedeli gibi davacı ... şirketi tarafından faturalara yansıtılan; dağıtım bedeli, sayaç okuma bedeli, perakende satış hizmeti bedeli ve iletim bedelinin hangi miktarda olduğunu apaçık denetleyebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödediğini bilmesi, eş söyleyişle şeffaflık hukuk devletinin vazgeçilmez unsurlarındandır. Ne var ki, davaya konu bedeller ile ilgili olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca kanunun verdiği genel ve soyut yetkiye dayanarak çıkarılan yönetmelik, kurul kararları ve tebliğlerinin de, Elektrik Piyasası Kanununun temel amaçları ve ilkelerinden olan, şeffaflık ve düşük maliyetli enerji temini unsurlarını taşıdığının kabulü de mümkün değildir.

Hâl böyle olunca; mahkemece, yukarıda açıklanan ilke ve esaslar gözetilerek; kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma bedeli, perakende satış hizmeti bedeli ve iletim bedelinin elektrik abonelerinden tahsil edilemeyeceği kabul edilip, yukarıda açıklanan ilke ve esaslar da gözetilerek; davacının fazladan ödediği alacak miktarının tespiti için, uzman bilirkişiden rapor alınarak, sonucu dairesinde bir karar verilmesi gerekirken; aksi gerekçelerle davanın tümden reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.