Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2015/8896 K.2016/5390

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili dilekçesinde; müvekkiline 02/08/2005 tarihinde 16.743,70 TL kaçak tahakkuku yapıldığını davalı kurumun müvekkili olan davacı hakkında suç duyurusunda bulunduğunu..

Asliye Ceza Mahkemesinin 2005/513 Esas dosyası ile dava açıldığı iş bu dosyada yapılan kovuşturma sırasında keşif yapıldığı ve akabinde düzenlenen bilirkişi raporunda müvekkilinin 3.803,25 TL kaçak elektrik kullandığının tespit edildiğini, bu itibarla davalı kurumca yapılan kaçak tahakkukunun yersiz olduğunu beyanla müvekkiline 02/08/2005 tarihinde yapılan 16.743,70 TL kaçak tahakkuk nedeniyle, davalı kurum hesabına yatırılan 3.820,00 TL'nin mahsup edilerek,

müvekkili olan davacının geriye kalan 12.923,70 TL tutarında borçlu olmadığının tespitine, borçlu olmadığı tespit edilen 12.923,70 TL'nin faiziyle birlikte silinmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, "Davanın kabulü ile, Davacının 12. 923,70 TL borçlu olmadığının tespitine," karar verilmiş; hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık, kaçak tahakkukuna vaki takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 13/1.maddesine göre, yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmek kaçak elektrik enerjisi tüketimini oluşturur.

Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından uygulanacak “Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Kullanılması Durumunda Yapılacak İşlemlere İlişkin Usul ve Esaslar” hakkında 622 sayılı karar alınmıştır. Anılan kararın 1-B maddesinde kaçak elektrik kullanım süresini hesaplama, 1-C maddesinde ise kaçak elektrik tüketim miktarını hesaplama usul ve esasları gösterilmiştir.

Tutanak tarihinde yürürlükte bulunan Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayımlanan 29.12.2005 günlü 622 sayılı kararda, kullanım yerine ait bağlantı anlaşmasının ve perakende satış sözleşmesinin veya her ikisinin de yapılmadığı yerler için, kaçak elektrik enerjisi kullanma süresi;

doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu sürenin 12 ayı geçemeyeceği, doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu sürenin 90 gün alınacağı; müstakil trafolularda (müşteri veya müşteri olmayan) ölçü noktasına bakılmaksızın, besleme transformatör veya transformatörlerinin toplam kurulu gücünün kullanma faktörü olarak alınan 0.60 ile çarpımı sonucu bulunan değerin bağlantı gücü olarak kabul edileceği ve ortalama aylık çalışma saatine göre hesaplanacağı;

ortalama aylık çalışma saatlerinin tarımsal sulama abonelerinde 400 saat olarak alınacağı ve müşteri olmayanlara çalışma saatlerinin %20 oranında artırılarak uygulanacağı açıklanmıştır.

Somut olayda; dosya kapsamından, davalı ... ile abonelik sözleşmesi yapmadan abonesiz ve sayaçsız olarak tarımsal sulama yaptığının 29.07.2005 tarihli Kaçak Elektrik Tespit Tutanağı ile tespit edildiği ve bu tutanağa istinaden davalı hakkında toplam 16.743,70 TL kaçak elektrik bedeli tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır. Davacının yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesinin, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olduğu ve Elektrik Tarifeleri Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 13. maddesi hükmüne göre hesaplama yapılması gerektiği kuşkusuzdur.

Yargılama sırasında elektrik mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen 20.06.2013 tarihli Raporda; " ''Davacı 28/11/2008 tarihinde .. .... Şubesinin .. Elektrik Dağıtım A.Ş hesabına , hesaplanan 3.820,00 TL miktarı yatırmış olduğu, bu nedenle davacının, davalı Elektrik kurumuna borcunun kalmadığı yönünden görüş bildirmiştir."...

Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/886 Esas sayılı dosyasında 09/03/2010 tarihinde yapılan keşifte ...'e ait olan tarlanın takriben 100 dönüm olduğu, 100 dönümün parça parça ekildiği, bir kısmının nadasa bırakıldığı, 30'ar dönümlük parçalara ayrıldığı, sondaj kuyusunun 100 metre, kullanmış olduğu elektriğin abonesiz ve sayaçsız olduğu, üzerindeki borunun 4 inç'lik olduğu 2 inç'lik su çıkartıldığı, 2006 yılında pamuk ekili olduğu, 2007 yılında 70 dekarlık kısmında Buğday bitkisinin ekili olduğu, toprak özelliği bakımından kumlu, tıllı, geçirgen yapıda yaklaşık % 0,1 eğime sahip, makineli tarıma elverişli tarım arazisi olduğu,

pamuk ve buğday bitkisinin su ihtiyacının 4 inçlik bir su pompası ile toplam 600 saatte karşılanacağı tespit edilmiş, yapılan hesaplamada 600 saat elektrik bedelinin 3803,25 TL olduğu bu meblağında davacı tarafından yatırıldığı " yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunun, tutanağın düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan yönetmelik ve 622 sayılı kararı hükümlerine uygun olmadığı, raporda kaçak tahakkuku yönünden KDV hesaplamasının yapılmamış olduğu ve hükme esas alınacak, taraf ve Yargıtay denetimini karşılar nitelikte bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Elektrik faturalarından alınması gereken katma değer vergisinin (KDV) düzenlendiği Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği'nin 9.maddesinde; tarife tespitinde yer almayan ve elektrik enerjisi tüketiminin kWh'ı başına tahsil edilmesi gereken ve Kanunlarla belirlenmiş olan vergi (Belediye Tüketim Vergisi, Katma Değer Vergisi ve bunun gibi) resim ve harcın, teşekkül veya şirket tarafından ayrıca faturalara ilave edilerek tahsil edileceği, düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, davacı kurum sözleşme yapmak ve böylece karşı edim borçlanmak şartıyla kamuya hizmet sunmuş bulunmaktadır. Davalı taraf ise, sözü edilen hizmetten sözleşme vasıtasıyla yararlanacağı yerde böyle bir sözleşme yapmaksızın karşılıksız ve kaçak olarak elektrik enerjisinden yararlanmış bulunmaktadır.

O halde, taraflar arasında dürüstlük ilkesine uygun olarak kaçak kullanım halinde “sözleşme benzeri" bir borç ilişkisinin kurulduğu kabul edilmeli ve davacı idarenin bu gibi durumlara ilişkin olarak belirlediği kurallara uygun bedelin davalı tarafından ödenmesi gerekir. Bu sonuç için sunulan edimden davalının sadece yararlanmış olması gerekli ve yeterli görülmelidir.

Konuya ilişkin yasal mevzuat uyarınca kaçak kullanım bedeline KDV eklenmesi yasal bir zorunluluk olduğuna ve taraflar arasında sözleşme benzeri bir ilişki kurulduğuna göre, davalının kaçak kullanımından, bu çerçevede de sorumlu olduğu açıktır.

Hal böyle olunca, mahkemece öncelikle yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak, dosyanın önceki bilirkişiler dışında oluşturulacak üç kişilik uzman bilirkişi kuruluna verilmesi, bilirkişi heyetinden davalının davacı taraftan isteyebileceği kaçak elektrik bedelinin, tutanağın düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan yönetmelik ve 622 sayılı kararı hükümlerine göre ve tutanakta belirlenen kurulu güç üzerinden hesaplanarak, taraf ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak, hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu benimsenerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bu husus bozmayı gerektirmiştir.