Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2016/10458 K.2017/3228

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, dava dilekçesinde; davalıdan 2 adet arsa satın aldığını, davalının kurduğu kooperatife ortak olarak kaydedildiğini, bu nedenlerle davalıya değişik tarihlerde ödemeler yaptığını, davalının anılan hususlara ilişkin tahsilâtları yapmış olmasına rağmen taşınmazları tarafına tapuda devretmediğini, kooperatifin iptal edildiğini ve ödediği paraları iade edeceğini söylemesine rağmen herhangi bir ödemede bulunmadığını, alacağın tahsili için başlatılan takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek; itirazın iptaline, takibin devamına, borçlunun % 20'dan aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, cevap dilekçesinde; davacıya borcunun olmadığını, alacak iddiasının zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; zamanaşımı süresi geçtiği gerekçesi ile, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davaya konu taşınmaz, harici satışın yapıldığı tarihte tapuya kayıtlı bir yerdir. Tapulu taşınmazların satış ve devirleri TMK.'nun 706, Borçlar Kanununun 213, Tapu Kanununun 26, Noterlik Kanununun 60/3 ve 89.maddeleri gereğince resmi şekilde yapılmadıkça hukuki sonuç doğurmazlar. Yapılan bu tür satışlar mutlak butlanla batıl (yok hükmünde) sayılmaktadır.

07.06.1939 tarih 1936/31 Esas ve 1939/47 Karar sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararında.

“Taşınmazın haricen satışına ve satışı vaadine ilişkin muameleler kanunen geçerli bulunmamış ise de, satıcının bu işte görevli memur önünde ferağın icrasını ve aksi takdirde almış olduğu bedelin geri verileceğini taahhüt etmiş ve alıcıyla aralarında kararlaştırılmış bulunan bedeli bu şartla satıcıya vereceğini üstlenmiş ise bu gibi uyuşmazlıklar Borçlar Kanununun 125.maddesine göre on yıllık zamanaşımına bağlıdır.

Zamanaşımı süresinin başlangıcı, ferağdan dönme ve vazgeçme tarihidir” denilmektedir. Şu halde, satıcı geçerli bir sözleşme yapmadığı takdirde aldığı satış bedelini geri vermeye mecburdur. Bu nedenle alıcı, satıcının ferağ vermesini bekler. Ferağ verme yönündeki ümidi kesildiği takdirde, verdiği parayı isteme hakkı doğar.

İşte satış parasının geri verilmesi davalarında zamanaşımının başlangıcı bu ümidin kesildiği veya satışın yapılmasının imkân dâhilinden çıktığı ya da tapuda devir yapma olanağının ortadan kalktığı tarih olmaktadır.

Taraflar arasında harici de olsa bir sözleşme olduğundan dava, BK.nun 125.maddesine (6098 sayılı BK.'nun 146.maddesine) göre 10 yıllık zamanaşımına tabidir. 10 yıllık zamanaşımı süresinin başlangıç tarihi, satış bedeline ilişkin paranın verildiği tarih değil, sözleşme geçersiz olsa da satıcının rıza ve ihtiyariyle taahhüdünü her zaman yerine getirebileceği göz önüne alınarak bunun ifasını beklemek durumunda bulunan alıcı için, ancak davaya konu taşınmazın tapuda ferağ ümidinin ortadan kalktığı veya ifanın imkânsız hale geldiği tarihtir.

Mahkemece, ifanın imkânsız hale geldiği tarih tespit edildikten sonra, zamanaşımının 10 yıl olduğu göz önüne alınarak zamanaşımını değerlendirmesi gerekirken; yanılgılı gerekçelerle davanın zamanaşımından reddine ilişkin hüküm verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bu husus bozmayı gerektirmiştir.