Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2016/13288 K.2018/1261

Taraflar arasında görülen asıl davada ziynet eşyası alacağı, birleşen davada itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı (kendi adına asaleten kızı adına velayeten açtığı) asıl davada, kendisine ve kızına ait olan ziynet eşyalarının davalıya ait banka kasasında muhafaza edildiğini, bu ziynet eşyalarını almak istediğini ancak davalının gönderilen ihtarnameye rağmen ziynet eşyalarını iade etmediğini ileri sürerek, dava konusu ziynet eşyalarının aynen iadesine, aynen teslim mümkün olmadığı takdirde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 8.000,00 TL ziynet eşyası bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, yargılama sürecinde talebini nakten tazmin şeklinde ıslah etmiştir.

Davalı, bu davanın görülebilmesi için öncelikle kızı ... kayyım atanması gerektiğini, bahsedilen kasanın kendisine ait bir kasa olup içinde özel eşyaları bulunduğunu, kasa içerisinde ziynet eşyaları bulunduğunu iddia eden davacının bu iddiasını ispat etmekle yükümlü olduğunu belirterek, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile 8.000,00 TL takı bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hükmün davalı tarafça temyizi üzerine Dairemizin 26.06.2014 tarih ve 2014/3984 esas, 2014/10479 karar sayılı ilamı ile; davalının sair temyiz itirazlarının reddi ile; davacıdan müşterek çocuğa ve şahsına ait takıların ayrı ayrı açıklanması istenerek, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerektiği belirtilerek 8.000,00 TL'lik takı bedelinin bir ayrım yapılmadan kül halinde davacıya ödenmesine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunarak hüküm bozulmuştur.

Davacı tarafça bozma ilamından sonra açılan birleşen davada; asıl dava dosyasında talep edilen ziynet eşyalarının bedelinin 17.879,37 TL olarak belirlendiğini, asıl davada taleple bağlı kalınarak 8.000 TL'lik talepleri bakımından hüküm kuruluğunu, bunun dışında kalan kısım için ... 9.İcra Müdürlüğünün 2013/18135 esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, davalının icra dosyasına vaki itirazının iptali ile %20 inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen dava yapılan yargılama sonucunda; asıl dava yönünden davanın kabulü ile, davacının şahsına ait olan ve nitelikleri itibari ile tek tek belirtilen ziynet eşyalarının aynen, olmadığı takdirde taleple bağlı kalınarak 6.068,77 TL bedelinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, velayet hakkı davacıda olan müşterek çocuk küçük ...'e ait olan ve nitelikleri itibari ile tek tek belirtilen ziynet eşyalarının aynen, olmadığı takdirde taleple bağlı kalınarak 1.931,23 TL nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine;

birleşen dava yönünden ise, asıl dava dosyasında bütün ziynet eşyasının dava konusu edilmesine rağmen aynı talebin bir kısmına yönelik takip başlatıldığı ve buna göre birleşen dosyadaki talebin mükerrer olduğu, asıl dava dosyasında ıslah ile talep artırmak yerine kısmi takip yapmasında hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.

Dava, davacının şahsına ve velayet hakkı kendisinde olan müşterek çocuğa ait olan ziynet eşyalarının bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

1-) HMK. 297. Maddesi (HUMK. md. 388) gereğince; mahkemenin, hüküm fıkrasında asıl ve yardımcı taleplerin hepsi hakkında, açık ve tereddüte yol açmayacak şekilde infazı kabil karar vermesi gerekir.

Aynı kanunun 26.maddesi (HUMK’nun 74. maddesi) hükmüne göre ise, mahkeme tarafların iddia, savunma ve talepleri ile bağlıdır. Kural olarak mahkemenin talepten fazlasına veya başka bir şeye hükmetmesi olanak dışıdır. Öğreti ve uygulamada taleple bağlılık olarak adlandırılan bu kural sadece sonuç istem yönünden değil, sonuç istemi oluşturulan her bir alacak kalemi yönünden de uygulanır.

Dosyanın incelenmesinde; davacı taraf, dava dilekçesinde dava konusu ziynet eşyalarının öncelikle aynen iadesini, bunun mümkün olmaması halinde bedelini talep etmiş olmasına karşın, aşamalardaki (22.01.2013 tarihli celsede) beyanında ise dava konusu ziynet eşyalarının aynen iadesini değil bedelini talep etmiş, eş söyleyiş ile talebini bedel iadesi olarak açıklamıştır. Buna karşın mahkemece, ziynet eşyalarının aynen iadesi yönünde de hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak, davacının talebi ile bağlı kalınarak hüküm kurulması gerekirken, taleple bağlılık kuralına aykırı olacak şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

2-) Bunun yanında davacı taraf, mahkemenin talebi üzerine sunmuş olduğu 02.02.2015 ve 21.04.2015 tarihli açıklama dilekçelerinde, asıl davada, müşterek çocuk ... ait ziynet eşyaları için çocuğuna velayeten 6.068,77 TL, şahsına ait ziynet eşyaları için kendi adına asaleten 1.931,23 TL ziynet eşyası bedeli talep etmiş olmasına karşın mahkemece, müşterek çocuk için 1.931,23 TL, davacı için 6.068,77 TL ziynet eşyası bedeline hüküm kurulmuş olması da doğru görülmemiş, bu husus da bozmayı gerektirmiştir.

3-) Birleşen davanın reddine yönelik temyiz itirazlarının değerlendirmesinde gelince; somut olayda davacı taraf, yukarıda açıklandığı üzere, asıl davada fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak sureti ile ziynet eşyalarının bedelinin (8.000 TL'nin) tahsilini istemiştir. Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda ise ziynet eşyalarının bedelinin 17.879,37 TL olduğu belirlenmiştir. Mahkemece taleple bağlı kalınarak 8.000 TL üzerinden hüküm kurulmuştur.

Bozma ilamı üzerine davacı taraf, bilirkişi raporu ile belirlenen ve asıl davada hüküm altına alınan 8.000 TL haricindeki 9.879,37 TL ziynet bedeli (ve işlemiş faizi) için ilamsız icre yoluyla icra takibi başlatmış ve davalının itirazı üzerine duran takibin devamı için, asıl dava ile birleştirilmesine karar verilen itirazın iptali davasını açmıştır.

Davacı asıl davada, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmuş olduğuna göre, yargılama sırasında belirlenen bedel üzerinden davasını (ıslah etmeksizin, geri kalan haklarını talep eden) ek bir dava açmaya ya da icra takibi başlatmaya hakkı vardır. Davacı asıl davada ziynet eşyalarının bedelini fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak talep ettiğine göre birleşen davadaki isteminin mükerrer talep olarak değerlendirilmesi de usul ve yasaya aykırıdır.

Bune göre mahkemece, birleşen dava yönünden, davacının talebi doğrultusunda dosyada mevcut deliller değerlendirilmek suretiyle, bir karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.