Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2016/20405 K.2017/9349

Taraflar arasındaki yoksulluk nafakasının kaldırılması davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı dava dilekçesinde; davalı ile.....Aile Mahkemesinin 2009/993-2012/106 esas ve karar sayılı dosyası ile boşandıklarını, boşanma kararıyla birlikte davalı tarafa 300 TL yoksulluk nafakası bağlandığını; ancak, davalının çalışmaya başladığını, bu nedenle yoksulluk nafakasının kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde davanın haklı ve kabul edilebilir olmadığını, şu anda ailesinin yanından ayrıldığını, kendi hayatını idame ettirme çabasında olduğunu, bu amaçla .... saat ücreti ile sözleşmeli olarak öğretmenlik yaptığını, aylık ortalama 800 TL eline para geçtiğini, aldığı ücretin giderlerini karşılamadığını, davalının minibüs hattında çalıştığını, gelirinin 2000 liradan aşağı olmadığını savunarak; davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacının, davasının....Mahkemesinin 2009/993-2012/106 esas ve karar sayılı dosyası ile davalı için hükmedilen aylık 300 TL yoksulluk nafakasının işbu dava tarihi olan 21.09.2015 tarihinden itibaren kaldırılmasına karar verilmiş; hüküm, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

TMK.nun 176/4. maddesine göre; "Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir." Aynı şekilde 176/3. maddesi uyarınca; İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddi tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi halinde mahkeme kararıyla kaldırılır".

Davacı, yukarıdaki yasa hükümleri gereğince; davalının yoksulluğunun ortadan kalktığı iddiasıyla nafakanın kaldırılmasını istemektedir. Bu durumda, öncelikle yoksulluk kavramı üzerinde durmak gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 07.10.1998 tarih ve 2-656-688 sayılı kararında da kabul edildiği gibi yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür (eğitim) gibi bireyin maddi

varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanları yoksul kabul etmek gerekir.

Hemen belirtmek gerekir ki; Hukuk Genel Kurulunun yerleşik kararlarında "asgari ücret seviyesinde gelire sahip olunması" yoksulluk nafakası bağlanmasını olanaksız kılan bir olgu kabul edilmemiştir (HGK. 07.10.1998 gün, 1998/2-656 E.- 1998/688 K. 26.12.2001 gün 2001/2-1158-1185 sayılı ve 01.05.2002 gün 2002/2-397-339 sayılı kararları).

Somut olayda; tespit edilen ekonomik ve sosyal durum araştırmasında; davacı şoför olup aylık ortalama 500 TL gelirinin olduğu, ailesiyle kaldığı, kira vermediği; davalının ise ücretli öğretmen olup aylık 750 TL gelirinin olduğu, 250 TL kira verdiği anlaşılmaktadır.

Yoksulluk durumu; günün ekonomik koşulları ile tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve yaşam tarzları birlikte değerlendirilerek takdir edilmelidir. Yoksulluk nafakası, ahlaki ve sosyal düşüncelere dayanır. Onun içindir ki bilimsel öğretide: "Evlilik birliğinde esler arasında geçerli olan dayanışma ve yardımlaşma yükümlülüğünün, evlilik birliğinin sona ermesinden sonra da kısmen devamı niteliğindedir" şeklinde açıklamalara yer verilmiş bulunmaktadır ( ....2002, sh.294 ).

Davalının aylık gelir durumuna göre değerlendirildiğinde, çalışarak elde ettiği gelir ile aldığı nafaka miktarı toplamının, davalıyı yoksulluktan kurtaracak nitelikte bulunmadığının kabulü gerekir.

Mahkemece; dava tarihindeki şartlara göre davalının yoksulluğunun ortadan kalkmadığı, asgari ücret sınırındaki gelirinin varlığının yoksulluk nafakasının tamamen kaldırılmasına neden olmayıp indirmeye karar verilebileceği, davacının dava dilekçesindeki kaldırma talebi içinde indirme talebinin de olduğu (çoğun içinde az da vardır ilkesi gereğince) gözetilerek, davacının ekonomik durumunun tam ve sağlıklı olarak araştırılmasından sonra, hakkaniyete uygun bir karar verilmesi gerekirken; yanılgılı değerlendirme sonucu davanın tamamen kabulü doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.