Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2016/5893 K.2016/9544

Taraflar arasındaki yoksulluk nafakası davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, dava dilekçesi ile; tarafların 2014 yılında boşandıklarını,davacının korkudan mahkemeye gidemediğini, nafakaya ihtiyacı olduğunu ileri sürerek; aylık 1.000.00 TL yoksulluk nafakası ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, cevap dilekçesi ile ; davanın reddini istemiştir. Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bilindiği üzere; davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme ve değerlendirme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez.

Nitekim, Türk Medeni Kanunu'nun "Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir" biçimindeki 9.madde hükmüyle hak elde edebilmesi, borç (yükümlülük) altına girebilmesi, fiil ehliyetine bağlanmış. 10.maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırtım gücü ile ergin (reşit) olmayı kabul ederek "Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır" hükmünü getirmiştir.

"Ayırtım gücü eylem ve işlev ehliyeti olarak da tarif edilerek, 13.maddesinde "Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes, bu Kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir" denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca; ayırtım gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir.

Önemlerinden dolayı bu ilkeler söz konusu yasa ile öteki yasaların çeşitli hükümlerinde yer almışlardır.

Hemen belirtmek gerekir ki, Türk Medeni Kanunu'nun 15.maddesinde de ifade edildiği üzere; ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin, geçerli bir iradesinin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamaz.

./.. -2-

Yukarıda sözü edilen ilkelerin ve yasa maddelerinin ışığı altında olaya yaklaşıldığında bir kimsenin ehliyetinin tespitinin şahıs ve mamelek hukuku bakımdan doğurduğu sonuçlar itibariyle ne kadar büyük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar.

Bu durumda, tarafların gösterecekleri tüm delillerin toplanılması tanıklardan bu yönde açıklayıcı, doyurucu, somut bilgiler alınması, varsa ehliyetsiz olduğu iddia edilen kişiye ait doktor raporları, hasta müşahade kağıtları film grafilerinin eksiksiz getirilmesi zorunludur. Bunun yanında, her ne kadar HMK.nun 282.maddesinde (HUMK.

286.maddelerinde) belirtildiği gibi bilirkişilerin "rey ve mütalaası" hakimi bağlamaz ise de, temyiz kudretinin yokluğu, akıl zayıflığı gibi psikolojik nedenlerin belirlenmesi çok zaman hakimlik mesleğinin dışında özel ve teknik bilgi gerektirmektedir.

Hele ayırt etme gücünün nisbi bir kavram olması, kişiye eylem ve işleme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan özellikle ... rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Esasen Türk Medeni Kanunu'nun 409/2 maddesi; akıl hastalığı ve akıl zayıflığının bilirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.

Somut olayda; davalının, 24/04/1997 tarihli sağlık kurulu raporunda hafif derecede zihinsel özürlü olduğunun ( % 48 ) belirtildiği, 08/06/2015 tarihli sosyal inceleme raporunda davalının sinir hastası olduğunun, vatani görevini ve öğrenimini bu yüzden tamamlayamadığının, yasal vasisinin bulunmadığının açıklandığı, davalının özürlü maaşı aldığı, davalı vekilinin duruşmada davalının aklen malül olduğunu söylediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, dosyadaki bu delillere rağmen, davalının dava tarihi itibari ile fiil ehliyetinin bulunup bulunmadığının, vesayet altına alınmasının gerekip gerekmediğinin araştırılmaması isabetli bulunmamıştır.

Mahkemece; öncelikle... davalının dava tarihi itibari ile fiil ehliyetine sahip olup olmadığı konusunda rapor alınarak, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm oluşturulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre, diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

...