Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2017/12443 K.2019/942

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, davalının ... personeli olarak çalıştıktan sonra emekli olduğunu, ...Gümrük Müdürlüğü’nde görevli personele 2004 ve takip eden yıllarda yapılan sosyal yardım ödemelerinden eksik gelir ve damga vergisi kesintisi yapıldığının saptandığını,sosyal yardım ödemeleri sırasında verginin gelir vergisi matrahının artan oranlarının dikkate alınmaması,

gelir vergisi ve damga vergisi oranının yanlış hesaplanması nedeni ile 2004 yılında 558,85 TL, 2005 yılında 2.548,83 TL ‘nin hak etmediği halde davalıya fazladan ödendiğini,bunların davalı tarafından ödenmesi için kendisine 30/03/2009 tarihinde tebligat yapıldığını, fakat davalının ödeme yapmadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 3.107,68.TL alacağın 30/03/2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, yapılan idari işlemlere karşı ... 10. Vergi Mahkemesi’nde 2009/2071 E. ile dava açtığını ve bu davanın karara çıktığı,verilen kararda ... ( Haramidere ) ...Gümrük Müdürlüğü’nün vergi tarh etme ve yetkisinin bulunmadığı belirtilerek yetki yönünden davanın reddine karar verildiğini,tahsilde vergi dairesinin yetkili olduğunu,davanın husumetten reddi gerektiğini,yine alacağın 5 yıllık zamanaşımına tabi olup zamanaşımı süresinin de dolduğunu, 60 günlük dava açma süresinin de dolduğunu savunarak,davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, alınan bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle’’davalıdan eksik yapılan gelir ve damga vergisi tevkifatı ve bu nedenle davalıya fazla ödendiği iddia olunan paranın davalıdan tahsili konusunda Haramidere ...Gümrük Müdürlüğü’nün bağlı olduğu saymanlığın bağlı bulunduğu vergi dairesinin yetkili olduğu, vergi dairesince tahsil edilebilecek vergiler nedeni ile davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı ‘’gerekçesiyle davanın HMK nunu 114/1-d maddesi ve aktif husumet dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiş,hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Uyuşmazlık; sosyal yardım ödemelerinden eksik gelir ve damga vergisi kesilmesi nedeniyle davalıya yapılan fazla ödemenin iadesi istemine ilişkindir.

Somut olayda;davaya konu edilen ödemenin idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı,salt hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

TBK'nın 77/1. maddesine göre, zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsamı; TBK'nın 79 ve 80. maddelerde "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir.

Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.

Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunan da bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır.

HGK'nun 05/12/1984 tarih ve 1982/13-387 esas, 1984/997 karar sayılı kararı ile herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafından BK'nın sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır.

Bu durumda mahkemece,ödemenin şart tasarrufa dayanmadığı nazara alınmak suretiyle,davacının davaya konu edilen eksik gelir ve damga vergisi nedeniyle davalıya yaptığı fazla ödeme miktarına ilişkin olarak alanında uzman bilirkişiden Yargıtay ve taraf denetimine elverişli rapor alınması suretiyle hüküm tesisi yoluna gidilmesi gerekirken,yetersiz bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş,bozmayı gerektirmiştir.

H.C/O.Y-Karşılaştırıldı: