Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2017/4633 K.2019/1686

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı; davalı kiracının taşınmazı hasarlı olarak tahliye ettiğini, 2014 yılı Mart, Nisan ayları kira bedelini ödemediğini, erken tahliye nedeniyle dönem sonuna kadar kira gelirinden yoksun kaldığını ileri sürerek fazlaya dair haklarını saklı tutarak 6.601 TL nin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı; taşınmaza masraf yaptığını, davacının tahliye sonrası depozito bedelini iade etmediğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; davacı tarafın kendisine verilen kesin süreye rağmen bilirkişi ücretinin mahkeme veznesine yatırmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Temyize konu uyuşmazlık; mahkemece gider avansı kabul edilerek, değerlendirme yapılan ücretin, dava şartı olan gider avansı mı yoksa delil avansı mı niteliğinde olduğu noktasında toplanmaktadır.

6100 sayılı HMK’nın 120/2. maddesinde gider avansının yatırılması için mahkemenin davacıya iki haftalık kesin süre vermesi ve 115/2.maddesi uyarınca dava şartı olan gider avansının yatırılmaması halinde, davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedileceği düzenlenmiştir.

HMK’nın 324.maddesine göre ise, taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır.

HMK’nın gider avansına ilişkin 120. maddesi ile delil avansına ilişkin 324. maddesi birlikte değerlendirildiğinde; gider avansının yatırılmaması ile delil avansının yatırılmamasının farklı hukuki sonuçlara bağlandığı dikkate alındığında; gider avansının tanık dinlenmesi, bilirkişi raporu alınması ve keşif gideri gibi delil ikamesine yönelik giderleri kapsayacak şekilde yorumlanmasına olanak yoktur. Bu durumda; dava şartı olan gider avansının delillerin ikamesi dışındaki yargılama giderlerini ifade ettiği kabul edilmelidir.

Delil avansına yönelik ara kararında mahkemece, hangi delil için ne miktarda avans yatırılacağı açıkça belirtilmeli ve avansın kesin süre içinde yatırılmaması halinde bu delilin ikamesinden vazgeçildiğinin kabulü ile dosya kapsamındaki delillere göre karar verileceğinin ihtar edilmesi gerekir.

Delil ikamesi avansının verilen kesin süre içinde yatırılmaması davanın dava şartı yokluğu ile reddine neden teşkil etmez. Taraf belirtilen sürede delil avansı giderini yatırmazsa dayandığı o delilden vazgeçmiş sayılır.

Dosyanın incelenmesinde, mahkemece 5. celsede, “.... Mahallinde 05/11/2015 günü saat: 14,00 den itibaren keşif icrasına, inşaat bilirkişisinin refakate alınmasına, bilirkişiye 300,00 TL takdirine, rapor geldiğinde ücretin kendilerine ödenmesine, ayrıca rapor sunulduğunda gün beklenmeksizin taraflara tebliğine, gider avansının tamamlanması için davacı vekiline iki haftalık kesin süre verilmesine, (Kesin sürenin önem ve sonucu ihtar edildi.) ” karar verildiği, avansın yatırılmaması nedeniyle ise davanın usulden reddine dair hüküm kurulduğu görülmektedir.

Söz konusu ara karar ile delil avansı mahiyetinde olan bilirkişi ücretinin gider avansı olarak nitelendirildiği, ayrıca kesin sürenin sonuçlarını hatırlatan ihtarın yapılmadığı, ihtarata uygun hareket edilmemesi halinde hangi hukuki sonuçla karşılaşılacağının açıklanmadığı görülmektedir.

O halde; mahkemece; davacı tarafa usulüne uygun olarak delil avansını yatırması için kesin süre verilmesi, verilen kesin süre içerisinde yatırılmaması halinde ortaya çıkacak hukuki sonucu belirten ihtar yapılması, ihtara uymaması halinde mevcut delillere göre karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.