Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2017/5928 K.2019/4892

Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içerisinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı 18.05.2013 tarihinde açtığı işbu davada ; davalı ile arasında akdedilen kira sözleşmesini yasalarca tarafına tanınan hakları kullanarak bir yıl süre ile uzattığını ve buna ilişkin davalı tarafa ihtarname gönderdiğini ayrıca sözleşme gereği ödenmesi gereken kira bedelini de davalının hesabına havale ettiğini, davalının ödemeyi kabul etmemesi üzerine Kemer Sulh Hukuk Mahkemesine tevdi mahalli tayinine ilişkin dava açtığını , davalı şirket tarafından da bu süreçte aleyhine Kemer İcra Müdürlüğü aracılığıyla tahliye emri gönderildiğini ancak taraflar arasındaki kiracılık ilişkisinin halen devam ettiğini,

bunun üzerine davalının tehdit edici davranışlarda bulunduğunu, davalı şirketin yasal yollardan kira sözleşmesini sonlandıramayacağını anlayınca yasal olmayan yollara başvurarak suç işlediğini, davalı adına yapılan şikayet üzerine Kemer Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davası açıldığını,

halen kiracılık sıfatına sahip olmalarına rağmen bu dönemde pek çok iş anlaşmasının iptal edildiğini ve zarara uğradığını belirterek davalı şirketin verdiği zararlar sebebiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla (alacağın yargılama aşamasında belirlenecek olması nedeniyle dava değerini daha sonra arttırmak üzere belirsiz alacak ve tespit davası olarak) 10.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

13.11.2015 havale tarihli dava değerini arttırmaya yönelik beyan dilekçesinde ise dava değerini 132.983,25 TL olarak somutlaştırdıklarını ve eksik kalan 122.983,25 TL' nin harcını yatırdıklarını beyan etmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne, dava tarihinden itibaren reeskont faizinin işletilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-) Bir mahkeme hükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesi gereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçe bölümüdür. Gerekçe, hakimin (mahkemenin) tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fıkrası arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim, tarafların

kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini (hukuk sebepleri) kendiliğinden (re’sen) araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar.

Hakim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkemede, bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını, ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar haklı olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları doyurmaz (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK’na Göre Yeniden Yazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472). Anayasa’nın 141. maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olması gereklidir. Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup gerekçe ve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır.

Yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

Zira, tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

Nitekim, 07.06.1976 gün ve 3/4-3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde yeralan “Gerekçenin ilgili bilgi ve belgelerin isabetle takdir edildiğini gösterir biçimde geçerli ve yasal olması aranmalıdır. Gerekçenin bu niteliği yasa koyucunun amacına uygun olduğu gibi, kararı aydınlatmak, keyfiliği önlemek ve tarafları tatmin etmek niteliği de tartışma götürmez bir gerçektir.” şeklindeki açıklama ile de aynı ilkeye, vurgu yapılmıştır.

Bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerektiğini öngören Anayasanın 141/3.maddesi ve ona koşut bir düzenleme içeren 6100 sayılı ...nun 297. (Mülga HUMK.nun 388.) maddesi, işte bu amacı gerçekleştirmeye yöneliktir. Yine ...nun 27.maddesinin (HUMK.nun 73.m) 2. bendi “c” bölümünde de hukuki dinlenilme hakkının “Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini” de içerdiği açıklanarak bu husus vurgulanmıştır.

Öte yandan, mahkeme kararlarının taraflar, bazen de ilgili olabilecekleri başka hukuki ihtilaflar yönünden etkili ve bağlayıcı kabul edilebilmeleri, başka bir dava yönünden kesin hüküm, kesin veya güçlü delil oluşturup oluşturamayacağı gibi hukuksal değerlendirmeler de bu kararların yukarıda açıklanan nitelikte bir gerekçeyi içermesiyle mümkündür.

6100 sayılı HMK'nun hükmün tashihi başlıklı 304.maddesinde ise “Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece re'sen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir. Hüküm tebliğ edilmişse hâkim, tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Davet üzerine taraflar gelmezse, dosya üzerinde inceleme yapılarak karar verilebilir.

Tashih kararı verildiği takdirde, düzeltilen hususlarla ilgili karar, mahkemede bulunan nüshalar ile verilmiş olan suretlerin altına veya bunlara eklenecek ayrı bir kâğıda yazılır, imzalanır ve mühürlenir.", hükmün tavzihi başlıklı 305.maddesinde “Hüküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddüt uyandırıyor yahut birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırılığın giderilmesini isteyebilir.

Hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez.",

tavzih talebi ve usulü başlıklı 306.maddesinde “Tavzih, dilekçeye tarafların sayısı kadar nüsha eklenmek suretiyle hükmü veren mahkemeden istenebilir. Dilekçenin bir nüshası, cevap süresi mahkemece belirlenerek karşı tarafa tebliğ edilir. Cevap, tavzih talebinde bulunan tarafa tebliğ olunur. Mahkeme, cevap verilmemiş olsa bile dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir; ancak gerekli görürse iki tarafı sözlü açıklamalarını yapabilmeleri için davet edebilir. Mahkeme tavzih talebini yerinde gördüğü takdirde 304 üncü madde uyarınca işlem yapar." hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda anılan 6100 sayılı HMK'nun ilgili maddelerine göre gerek tashih yolu ile gerekse tavzih yolu ile hüküm fıkrası sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez

Somut olayda; Mahkemece kısa karar ve gerekçeli kararda davanın kabulüne, dava tarihinden itibaren reeskont faizinin işletilmesine karar verilmiş olduğu halde, hükmün tashihi yolu ile davanın kabulüne, 132.983,25 TL'nin ilk dava tarihi olan 18.05.2013 tarihinden itibaren reeskont faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş,gerekçede ise yapılan yargılama neticesinde dosya üstünden denetime elverişli bilirkişi raporu uyarınca davacı tarafın işyerini işletemediği günlere ilişkin kazanç kaybı değil işletemediği döneme ilişkin kazanç kaybı hesaplandığı ve buna göre denetime elverişli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere kazanç kaybı miktarının belirlendiği, davanın bu yönde kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu itibarla; Mahkemece, tashihle hüküm fıkrasına miktar ilavesi yapılamayacağı nazara alınmasızın karar verilmiş olması 6100 sayılı HMK'nun 304-305-306 maddelerine aykırılık teşkil etmekte olduğu gibi gerekçeli kararın, yukarıda anlatılan ilkeler ışığında açık, net, anlaşılır şekilde düzenlenmemesi ve verilen hükmün denetimine elverişli olmaması nedeniyle hükmün bozulması gerekmiştir.

2-) Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.