Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2017/8906 K.2018/848

Taraflar arasındaki kiralananın tahliyesi ve alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın alacak yönünden kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içerisinde davalı tarafından duruşma istemli temyiz edilmiştir. Davanın değeri hüküm tarihi itibari ile 21.220.-TL 'nı aşmadığından duruşma isteğinin reddiyle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz isteğinin incelemesinin evrak üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, davalı ile aralarında 01.10.2009 başlangıç tarihli bir yıl süreli kira sözleşmesi bulunduğunu, son dönemde ödenen kira bedelinin aylık 1.400.-TL olduğunu, davalı kiracının kira bedellerini ödemeyerek iki haklı ihtara sebebiyet verdiğini ayrıca davalının ödenmeyen bakiye 6.890.-TL kira borcu bulunduğunu belirterek kiralanandan tahliyesine ve 6.890.-TL kira alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, kira borcu bulunmadığını belirterek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine dair verilen hükmün davacı tarafça temyizi üzerine, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 25.12.2014 tarih, 2014/13160 Esas, 2014/14610 Karar sayılı ilamı ile, "....iki haklı ihtar nedenine dayalı davanın süresinde açılmadığının anlaşılmasına göre davacının tahliyeye yönelik temyiz itirazlarının reddine, 2010-2011 dönemi kirasının 1200.-TL olarak kararlaştırıldığının kabulü ile sözleşmede belirlenen şekilde ... oranında artış uygulanmak suretiyle dava tarihine kadar bakiye borcun hesaplanması gerektiği" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma üzerine yeniden yapılan yargılama sonucunda Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 6.890.-TL 'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Yetkili makamlar tarafından bir takım hukukî işlemlerin, bunların hukukî sonuçlarından etkilenmeleri amaçlanan kimselere kanuna uygun şekilde bildirimi ve bu bildirimin de usulüne uygun şekilde yapıldığının belgelenmesi olarak tanımlanan tebligat, Anayasa ile güvence altına alınan iddia ve savunma hakkının, daha da özelde hukukî dinlenilme hakkının tam olarak kullanılması ve bu suretle adil bir yargılamanın yapılmasını sağlayan çok önemli bir araçtır.

Bir davada davalının, davacının açmış olduğu davadan haberdar olması, davaya cevap vermesi ve hatta cevap süresinin işlemeye başlaması için dava dilekçesinin tebliğ edilmesi gerekir. Aksi durumun, ilgilinin hak arama hürriyetini kısıtlayacağına şüphe yoktur. Aslında hemen her hukuksal işlemin tebligat ile sonuç doğuracağını söylemek mümkündür.

Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanıp tartışılabilmesi, itirazların yapılabilmesi, davanın süratle sonuçlandırılabilmesi, öncelikle tarafların duruşma gününden usulünce haberdar edilmesi ve böylece taraf teşkilinin sağlanması ile mümkündür. Bu yolla kişi, hangi yargı merciinde duruşması bulunduğuna, hakkındaki iddia ve isnatların nelerden ibaret olduğuna, yargılamanın safahatına, duruşmanın hangi tarihte yapılacağına, verilen kararın ne olduğuna, Tebligat Kanununda açıklanan usule uygun tebligat yapılması ile vakıf olabilecektir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde "Hukuki dinlenilme hakkı" düzenlenmiştir. Buna göre davanın taraflarının yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere bu hak Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur.

İddia ve savunma hakkı olarak da bilinen bu hak, tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (YHGK.'nun 2009/52 Esas, 2009/105 Karar sayılı kararı)

Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükmü gereğidir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11. ve Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 18. maddeleri gereğince; vekil ile takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılması zorunludur.

Görüldüğü üzere, taraf teşkili sadece davanın açılması aşamasında değil, yargılamanın diğer aşamalarında da önem taşımaktadır. (...23.11.2011 gün ve 11-554 Esas-684 Karar)

Somut olayda, davalı vekilinin 04.02.2014 tarihinde dosyaya vekaletname sunduğu, Yargıtay bozma ilamı, yeni duruşma günü ve bilirkişi raporunun davalı kendisini vekille temsil ettirdiği halde, davalı asile tebliğ edildiği ve davanın sonuçlandırılarak karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda açıklananlar çerçevesinde, davalı vekiline Yargıtay bozma ilamı, bozma sonrası yeni duruşma günü ve bilirkişi raporu usulünce tebliğ edilmeden ve dolayısıyla savunma hakkı kısıtlanarak esas hakkında karar verilmesi mümkün olmayıp bu hususun mahkemece re'sen gözetilmesi zorunludur. Bu itibarla, davalının savunma hakkını kısıtlar biçimde, davalının yokluğunda aleyhine yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre, davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.