Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2017/9241 K.2019/5928

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, asıl davanın kabulüne, birleşen (2015/219 E.) davanın kısmen kabulüne, birleşen (2014/802 E.) davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı asıl davada; 01/04/2011 tarihli kira sözleşmeleri ile davalıdan kiraladığı 1, 19, 20 nolu dükkanların kafe olarak işletilmesi yönünde davalıyla anlaşmaya vardıklarını ve tadilat işlemlerine başladığını, ancak belediye tarafından tadilatlara engel olunduğunu, kiralananlara ilişkin yapı ruhsatının 05/12/2011 tarihinde verildiğini, bu tarihten itibaren tadilat yapabildiğini, kiralama tarihi olan 01/04/2011 tarihinden itibaren tadilat iznini verildiği 05/12/2011 tarihine kadar 8 ay boyunca kiralananları kullanamadığını ve 8 aylık kazanç kaybına uğradığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 8 aylık kazanç kaybı olarak şimdilik 1.000 TL'nin dava tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı birleşen (2015/219 E.) ek davada; 8 aylık kazanç kaybı bedelinin tahsili için açtığı davada bilirkişi incelemesi ile belirlenen 49.831,57 TL kazanç kaybı bedelinin dava tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı birleşen (2014/802 E.) davada; aleyhine başlatılan icra takipleri ile kira sözleşmesinin 23.maddesine hükmüne istinaden kira farkı adı altında cezai şart talep edildiğini, talep edilen cezai şartın fahiş ve geçersiz olduğunu belirterek, icra dosyalarında belirtilen kira farkı alacakları (cezai şart) kadar şimdilik 5.000 TL davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiş, 10.05.2016 tarihinde talebini 43.828,90 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı; mecurların altın, gümüş, takı tasarım, gıda, tekstil için kiraya verildiğini, kontratın 4.maddesinde kullanım şeklinin değiştirilemeyeceği, 6. maddesinde de yaptığı onarımları talep edemeyeceğinin açıkça ifade edildiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; 2013/998 esas sayılı dosya yönünden davanın kabulüne, 1.000 TL kazanç kaybının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2015/219 esas sayılı dosya yönünden davanın kısmen kabulüne, 44.183,6 TL kazanç kaybının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2014/802 esas sayılı dosya yönünden davanın kabulüne, 43.828,90 TL davalının davacıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-) Davalı unvanının gerekçeli karar başlığında doğru gösterilmemesinin mahallinde her zaman düzeltilebilecek hatalardan olduğunun anlaşılmasına göre, bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

2-) Bir mahkeme hükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesi gereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçe bölümüdür. Gerekçe, hakimin (mahkemenin) tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fıkrası arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim, tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini (hukuk sebepleri) kendiliğinden (re’sen) araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar.

Hakim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkemede, bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını, ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar haklı olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları doyurmaz (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK’na Göre Yeniden Yazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472). Anayasa’nın 141. maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olması gereklidir. Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup gerekçe ve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır.

Yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

Zira, tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

Nitekim, 07.06.1976 gün ve 3/4-3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde yeralan “Gerekçenin ilgili bilgi ve belgelerin isabetle takdir edildiğini gösterir biçimde geçerli ve yasal olması aranmalıdır. Gerekçenin bu niteliği yasa koyucunun amacına uygun olduğu gibi, kararı aydınlatmak, keyfiliği önlemek ve tarafları tatmin etmek niteliği de tartışma götürmez bir gerçektir.” şeklindeki açıklama ile de aynı ilkeye, vurgu yapılmıştır.

Bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerektiğini öngören Anayasanın 141/3.maddesi ve ona koşut bir düzenleme içeren 6100 sayılı HMK.nun 297. (Mülga HUMK.nun 388.) maddesi, işte bu amacı gerçekleştirmeye yöneliktir. Yine HMK.nun 27.maddesinin (HUMK.nun 73.m) 2. bendi “c” bölümünde de hukuki dinlenilme hakkının “Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini” de içerdiği açıklanarak bu husus vurgulanmıştır.

Öte yandan, mahkeme kararlarının taraflar, bazen de ilgili olabilecekleri başka hukuki ihtilaflar yönünden etkili ve bağlayıcı kabul edilebilmeleri, başka bir dava yönünden kesin hüküm, kesin veya güçlü delil oluşturup oluşturamayacağı gibi hukuksal değerlendirmeler de bu kararların yukarıda açıklanan nitelikte bir gerekçeyi içermesiyle mümkündür.

Somut olayda ise, yerel mahkemece; kararının gerekçesinde, hükmedilen sonuca nasıl varıldığı konusunda herhangi bir açıklama yapılmamıştır.

Bu bakımdan; yasanın aradığı anlamda gerekçeli bir hüküm mevcut olmaması ve ortada denetlenebilecek gerekçeli bir karar bulunmaması nedeniyle, mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

3-) Bozma nedenine göre, davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.