Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/2242 K.2020/3494

Taraflar arasındaki istirdat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, ... yolu ile hak sahibi oldukları ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde bulunan 10286 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmazın 1/2 oranındaki hissesini ... Belediyesi'nden 1/10 26.720,00 TL'si peşin olmak üzere, geri kalan kısım için 20 taksitle satın aldıklarını, satın alınan 10286 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmazın üzerinde "...

Vakfından Mukataalı" şerhinin bulunduğunu, taşınmazın belediyeye devrinden sonra ilgilisine tapusunun verilmesi aşamasında parsel üzerinde bulunan taviz bedelinin ödenmesi şartıyla "...

Vakfından Mukataalı" şerhinin terkini ve tapudan belediye adına tescilinin gerçekleştirilmesi sırasında Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün taviz bedeli ödenmeden söz konusu şerhin kaldırılmaması üzerine 24.280,00 TL taviz bedelini 12/10/2011 tarihinde yatırdıklarını, söz konusu vakfın gayrı sahih vakıf olup taviz bedeline tabi olmadığını, davalı vakfın aldığı taviz bedelinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, ödedikleri 24.280,00 TL taviz bedelinin ödeme tarihi olan 12/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, taviz bedeli olarak yapılan ödemenin dava dışı Maliye Hazinesi tarafından yapıldığını, ödeme tarihinde gayrimenkulün malikinin Maliye Hazinesi olduğunu, taraf teşkili sağlanmadığından husumet yönünden davanın reddinin gerektiğini, esas yönünden ise; alınan taviz bedelinin 27/02/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5737 sayılı Vakıflar Kanunun 18. Maddesi emrine istinaden alınan bir bedel olduğunu, bahse konu taşınmazın nev'i hanesinde ''... Vakfından Mukataalı'' olduğu tapu kaydında sabit olduğundan, taşınmazdan taviz bedeli tahsil edildiğini, dava konusu taşınmazın ... Vakfından Mukataalı usulle vakıf tarafından tasarrufta bulunulmuş bir taşınmaz olduğunu, sadece öşür ve rüsumu

vakfedilen yerlerden olmadığını, taşınmaz eski yerleşim yerlerinden surların hemen bitişiğinde bulunduğundan sırf mülk yerlerinden olduğunu, mülk yerler sahih yolla vakfedildiklerinden dava konusu vakfın da sahih vakıf olduğunu, davacı tarafın idareyi temerrüde düşürmediği dikkate alınarak faiz başlangıcının da ödeme tarihi olmadığını,davacı tarafın ihtarı bulunmadığından faizin dava dilekçesinin idareye tebliği olan 30/11/2012 tarihinden itibaren işlemesi gerektiğini savunarak, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davacıların davasının kabulü ile, 24.280,00 TL' nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairemiz 12.03.2018 T. ve 2016/13474 E. - 2018/2274 K. sayılı ilamı ile; uyuşmazlığın çözümü için “...

Vakfı”nın mukataalı veya icareteynli vakıf olup olmadığının veya miri arazilerden mukataalı hayrata tahsis edilmeyenler ile aşar ve rüsumu vakfedilen taşınmazlardan bulunup bulunmadığının yöntemince araştırılarak söz konusu taşınmazın taviz bedeline tabi olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği, somut olayda ise hükme esas alınan bilirkişi raporunun dosya üzerinde inceleme yapılarak hazırlandığı bu durumda mahkemece, dava konusu taşınmaza ait vakfıye getirtilerek ve mahallinde keşif yapılarak;

tapu kaydı ve dayanakları (kadastro tutanağı vd.) ile vakfiye örneği uzman bilirkişi kurulu aracılığı ile mahalline uygulanarak HMK m. 266 maddesi uyarınca yukarıdaki ilkeleri kapsar biçimde uzman bilirkişi kurulundan rapor aldırılarak sonucuna uygun bir hüküm kurulması gerektiği gerekçesi ile hüküm bozulmuştur.

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde Mahkemece; davanın kabulü ile 24.280,00-TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, vakıf taviz bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.

5737 sayılı Vakıflar Kanunu 27.02.2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Sözü edilen 5737 sayılı Vakıflar Kanununun 18.maddesi hükmüne göre; icareteyn ve mukataalı vakıf şerhi bulunan gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde veya tasarrufundaki taşınmazlar taviz bedeline tabiidir.

Kanunun 3. maddesinde yapılan tanıma göre de; Mukataalı vakıf, zemini vakfa üzerindeki yapı ve ağaçlar tasarruf edene ait olan ve kirası yıllık olarak alınan vakıf taşınmazlarını, icareteynli vakıf ise, değerine yakın peşin ücret ve ayrıca yıllık kira alınmak suretiyle süresiz olarak kiralanan vakıf taşınmazlarını ifade eder.

Bu halde somut uyuşmazlığın çözümü için öncelikle tapu kaydına işlenen vakfın, mukataalı veya icareteynli vakıf olup olmadığının veya miri arazilerden mukataalı hayrata tahsis edilmeyenler ile aşar ve rüsumu vakfedilen taşınmazlardan bulunup bulunmadığının yöntemince araştırılması gerekir.

Vakfiye kapsamındaki her taşınmazın coğrafi konumu ve hukuki durumu farklı olacağından bu taşınmazların kadim köy, kasaba ya da şehir içindeki mülk topraklar içinde olup olmadığı keşif yapılmak sureti ile uzman bilirkişiler marifetiyle saptanmalıdır.

Bütün bunlardan anlaşılacağı üzere vakıf türünün belirlenmesi ve belirlenen vakıf türüne göre çekişmeli taşınmazda vakfın bir hakkının kalıp kalmadığının, taviz bedeli ödenip ödenmeyeceğinin hiçbir kuşkuya yer bırakmadan saptanması bu tür davalarda önem kazanmaktadır.

HMK'nın 266. ve devamı maddeleri uyarınca, çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde hakim, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Bilirkişi raporunu hazırlarken, raporun dayanağı olan somut ve özel nedenleri bilimsel verilere uygun olarak göstermek zorundadır. Bilirkişi raporu Yargıtay denetimine elverişli olacak şekilde bilgi ve belgelere dayanan gerekçe ihtiva etmelidir. Ancak, bu şekilde hazırlanmış raporun denetimi mümkün olup, hükme dayanak yapılabilir.

Somut olayda, bilirkişi kök ve ek raporu alındığı ancak heyette vakıf uzmanı olarak imzası bulunun Prof. Dr. ...’ın yurt içinden alinan vergi, resim, harç ve mali yükümlülükler, dış ticaretten alinan vergi, resim, harç ve mali yükümlülükler, kamu maliyesi, genel muhasebe alanında uzman olduğu, vakıf alanında uzmanlığına dair kayıt bulunmadığı bu sebeple söz konusu raporun bozma ilamında bahsi geçen açıklamalara uygun olmadığı anlaşılmıştır.

O halde mahkemece; vakıf durumunu gösterir kayıtlar ve dayanılan diğer tüm belgeler incelenmeli, vakfiye kapsamında, Vakıflar Genel Müdürlüğünden kayda işaret edilmiş vakfın türü hakkında bilgi alınmalı ve ilgili tapu kaydı üzerinde bu konuda uzman, içinde üniversite (Hukuk Fakültelerinin Medeni Hukuk Kürsülerinde görevli) öğretim üyeleri ve harita mühendisinden oluşturulacak üçlü bir bilirkişi heyetiyle birlikte mahallinde keşif yapılarak, davaya konu vakıf ve şerhinin sahih olup olmadığının tespiti amacıyla, yukarıda anılan maddi ve hukuki olgular göz önüne alınarak dava konusu uyuşmazlık hakkında yöntemince bir araştırma yapılarak,

denetime ve hüküm kurmaya elverişli, bilimsel verilere uygun şekilde bilirkişi heyetinden rapor alınmalı ve varılacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.