Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/3366 K.2020/4888

Taraflar arasındaki kira bedelinin tespiti davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, davalının 01/01/2012 başlangıç tarihli kira sözleşmesi gereği kiracı olarak kullandığı taşınmazda son ödediği aylık 500,00 TL kira bedelinin, gerçek kira sözleşmesine uygun olmayıp taşınmazın değerini yansıtmadığını belirterek, dava konusu taşınmazın 01/01/2013 ve 31/12/2013 tarihleri arasındaki kira bedelinin 3.000,00 TL olduğunun tespitine, söz konusu talebin yerinde görülmemesi durumunda 01/01/2014 ve 31/12/2014 tarihleri arasındaki kira bedelinin 3.500,00 TL olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, 01/04/2012 başlangıç tarihli kira sözleşmesi uyarınca taraflar arasındaki kira döneminin devam ettiğini, davanın süresinde açılmadığını, davacı tarafın talep ettiği kira bedelinin yüksek olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, husumet yokluğundan verilen ilk karar, davacının temyizi üzerine Yargıtay 6.Hukuk Dairesinin 16.09.2015 tarih, 2015/5905Esas, 2015/7285 Karar sayılı ilamı ile, davalı ... ile intifa hakkı sahibi ... arasında 01/01/2012 başlangıç tarihli 1 yıl süreli kira sözleşmesi imzalandığı ancak dosya arasında bulunan tapu kaydına göre intifa hakkının terkin edilmiş olduğu anlaşılmakla, dava konusu taşınmaz üzerinde ... lehine tesis edilmiş olan intifa hakkının terkin edildiği tarih tespit edilerek,

davacının husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiği belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiş, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde; davanın kabulü ile 01/01/2013 tarihinde başlayan dönem aylık brüt kira bedelinin 3.000,00 TL olarak tespitine karar verilmiştir.

İşbu karar bu defa davalının temyizi üzerine Yargıtay 3.H.D.nin 28/03/2019 tarih ve 2019/41075-2746 E/K sayılı ilamı ile, davalının sair temyiz itirazları reddedilerek, intifa hakkı sahibi olan kiraya veren ...’in tapuda kayıtlı intifa hakkının 11.01.2013 tarihinde terkin edildiği anlaşılmakla, bu tarihten öncesine ilişkin kira bedelinin tespitine karar verilemeyeceği, 11.01.2013 tarihinden itibaren dönem sonu olan 31.12.2013 tarihine kadar geçerli olacak şekilde ve TBK'nun 344. maddesinin 1. ile 2. fıkraları gereğince bir önceki kira yılının üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koşuluyla,

en son ödenen aylık kira bedelinden az olmamak üzere endekse (ÜFE) göre artış yapılarak kira bedelinin tespitine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde; davanın kabulü ile 11/01/2013 tarihinde başlayan aylık brüt kira bedelinin 3.250,00 TL olarak tespitine karar verilmiş, söz konusu karar davalı tarafça temyiz edilmiştir.

1-)Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozma kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş yönlere ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre, davalının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-) Mahkemece, her ne kadar bozmaya uyma kararı verilmiş ise de, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması üzerine, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlanan bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Y.İ.B.K.)

Dairemizin bozma ilamında; TBK'nun 344. maddesinin 1. ile 2. fıkraları gereğince bir önceki kira yılının üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koşuluyla, en son ödenen aylık kira bedelinden az olmamak üzere endekse (ÜFE) göre artış yapılarak kira bedelinin tespitine karar verilmesi gerektiği açıkça ifade edilmesine ve Mahkemece de bozma ilamına uyulmasına karar verilerek bu doğrultuda karar verilmesi amacıyla dosyanın bilirkişiye tevdi edilmesine rağmen; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, hak ve nesafet ilkeleri gereği değerlendirme yapıldığı belirtilmiş olup, bozma ilamında belirtilen ilkeler gözetilmeksizin alınan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

O halde Mahkemece; yukarıda belirtilen bozma ilamlarında açıklandığı şekilde geçerli kabul edilen 01.01.2012 tarihli ve 1 yıl süreli aylık 2.500,00 TL bedelli kira sözleşmesine göre, TBK'nun 344. maddesinin 1. ile 2. fıkraları gereğince bir önceki kira yılının üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koşuluyla ve en son ödenen aylık kira bedelinden az olmamak üzere endekse (ÜFE) göre artış yapılarak 11.01.2013 tarihinden itibaren dönem sonu olan 31.12.2013 tarihine kadar geçerli olacak şekilde kira bedelinin tespitine karar verilmesi gerekirken, bozma gerekleri yerine getirilmeksizin, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.