Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/4169 K.2021/919

Taraflar arasındaki hizmet akdinden kaynaklanan alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen kararın, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı; davalı işyerinde, 15.09.2004-30.06.2009 tarihleri arasında duvar ustası olarak, ulusal bayram genel tatil günleri dahil olmak üzere, haftanın 7 günü 07:00-19:00 saatleri arasında çalıştığını, yıllık izinlerinin kullandırılmadığını, iş akdinin haksız olarak feshedildiğini, en son brüt 2.000,00 TL. ücret aldığını beyanla kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları olan toplam 53.401,00 TL nın tahsilini istemiştir.

Davalı; davacıyla aralarında iş akdi bulunmadığını, davacının taşeron olarak kendilerine hizmet verdiğini, aralarında istisna akdi olduğunu, ayrıca dava konusu alacağın 5 yıllık zamanaşımına uğradığından bahisle davanın reddine karar verilmesini dilemiştir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulüne, yıllık izin ücreti alacağı 2.037,00-TL, ihbar tazminatı alacağı 509,00-TL, ulusal bayram genel tatil günleri çalışma alacağı 714,00-TL, fazla mesai ücreti alacağı 16.749,00-TL olmak üzere toplam 20.009,00-TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin İş Kanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevi noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

Kanunun 2 nci maddesinde bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. İşçi ve işveren sıfatları aynı kişide birleşemez.

Yasanın 8 inci maddesinin birinci fıkrasına göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici öğeleridir.

İş sözleşmesini eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayıran en önemli ölçüt bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede, iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağımlılığı vardır.

İş sözleşmesini belirleyen ölçüt hukukî-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukukî bağımlılık işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki talimatlara uyma yükümlülüğünü içerir. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirir. İşçinin işverene karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır.

İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini, işçinin işverenin talimatlarına göre hareket etmesi ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır.

İşin işverene ait işyerinde görülmesi, malzemenin işveren tarafından sağlanması, iş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması, işin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi, işçinin bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi, ücretin ödenme şekli, kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin ölçüt teşkil etmez.

İşçinin işverenin belirlediği koşullarda çalışırken kendi yaratıcı gücünü kullanması ve işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olup olmaması, kâr ve zarara katılıp katılmaması, karar verme özgürlüğüne sahip bulunup bulunmaması bağımlılık unsuru açısından önemlidir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1 inci maddesine göre, iş mahkemelerinin görevi İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesidir.

Somut olayda; davacıya ait hizmet döküm cetveline göre, davacının; davalı kooperatif bünyesinde 506 sayılı yasa kapsamında sigortalı olarak çalıştığı, istisna akdine dayalı çalıştığının ispat edilemediği, tanık beyanlarına göre taraflar arasında iş sözleşmesindeki bağımlılık unsurunun da bulunduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığın işçi, işveren ilişkisine dayandığı tespit edilmiştir. Bu gibi işçilik alacaklarından doğan davaların İş Mahkemelerinde görülmesi 4857 ve 552l sayılı kanunların 1. maddesindeki hükümler gereğidir. Mahkemece bu yönler gözönünde tutularak görevsizlik kararı verilerek, dosyanın görevli iş mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

2-Bozma nedenine göre davalının temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.