Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/4198 K.2020/4860

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalılardan ... tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, davalı ...'ın İstanbul ...

Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünde öğrenci iken, Bakanlık Makamının onayı ile Emniyet Müdürlüğü kadrosuna aday polis memuru olarak atandığını ve 23.12.2006 tarihinde göreve başladığını, 04.04.2008 tarihinde emniyet müdürlüğü kadrosundan ilişiğinin kesildiğini, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun Ek 24. maddesine paralel olarak Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim ve Öğrenim Yönetmeliğinin 25. maddesinde "POMEM" lerde eğitimlerini başarı ile tamamlayanlar genel müdürlük kadrolarına aday polis memuru olarak atanacakları, bu şekilde atananların atanma tarihinden itibaren 6 yıl süre ile başka kurumlara nakil yoluyla atanamayacakları,

çekilmiş sayılan, meslekten veya memuriyetten çıkarma cezası alan ve asli memurluğa atanmayarak ilişiği kesilenlerin mecburi hizmet sürelerinin kalan her yılı için kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını tazminat olarak ödemek zorunda oldukları hükmünün yer aldığını, faizin sarf tarihinden itibaren istenebileceğini, diğer davalıların ise borçlu ... 'ın borcunu ödemeyi senette bildirilen miktar ile sınırlı olmak üzere taahhütte bulunduklarının Sakarya 4. Noterliğinin 29.06.2006 tarih 12556 yevmiye sayılı yüklenme senedinden anlaşıldığını,

davalı ...'a borcun ödenmesi hususu tebliğ edildiği halde bugüne kadar herhangi bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 10.713,17-TL'nin sarf tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, kefiller yönünden kefalet senedinde geçen miktarla sınırlı olarak tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ..., davanın reddini dilemiş; davalılar ... ve ... davaya cevap vermemiştir. Mahkemece, davanın kabulü ile 10.713,17-TL alacağın her öğretim dönemi sonundan itibaren 19.12.2006 tarihi başlangıç alınarak hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar verilmiş; hüküm, davalı ... ve mirasçı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Taraf ehliyeti, davada taraf olabilme yeteneği olup, medeni (maddi) hukuktaki medeni haklardan yararlanma (hak) ehliyetinin, medeni usul hukukunda büründüğü şekildir. Buna göre, medeni haklardan yararlanma (hak) ehliyeti bulunan her gerçek ve tüzel kişi, davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir.

Nitekim, HMK'nun 50. maddesinde, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın, dava ehliyetine de sahip olduğu; anılan Kanunun 114. maddesinin (d) bendinde, tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmalarının dava şartı olduğu.

115/1. maddesinde ise, mahkemenin, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, tarafların da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilecekleri, 115/2. maddesinde ise taraflara dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verileceği, bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmezse dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedileceği belirtilmiştir.

Dosya kapsamından, ...'in 16.10.2008 dava tarihinden önce 12.09.2007 tarihinde vefat ettiği anlaşılmaktadır. Ölümle beraber kişilik (TMK m.28) ve buna bağlı olarak hak ehliyeti (TMK m.8) sona erer. Dava tarihinden önce ölüm nedeniyle şahsiyeti son bulan kişinin taraf ehliyetini yitireceği kuşkusuzdur.

04.05.1978 tarih ve 1978/4-5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı üzere, dava açılma tarihinden önce ölen kişinin taraf eliyetini yitirmesi nedeniyle aleyhine dava açılamayacağı gibi, dava tarihinde şahsiyeti sona ermiş kimsenin mirasçılarına halefiyet kuralı da uygulanamayacığından mirasçıların davaya dahil edilmesi veya davanın ıslah edilmesi suretiyle davaya dahil edilmesi de mümkün bulunmamaktadır.

Davada taraf olma ehliyeti (husumet) mahkemece re'sen değerlendirilerek, ölü kişi aleyhine dava açılamayacağı gözetilmek suretiyle davanın ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. Mahkemenin değinilen bu yönü gözardı ederek yazılı şekilde karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre, davalı ...'ın temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.