Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/4905 K.2020/8026

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, 2005 Mayıs ayından 20.2.2007 tarihine kadar davalıya ait takside şoför olarak çalıştığını, sigorta bildiriminin yapılmadığını, iş sözleşmesinin gerekçe gösterilmeden sona erdirildiğini, hafta tatilleri ile bayram günleri dahil olmak üzere 7.00-22.00 saatleri arası çalıştığını, yıllık izin kullandırılmadığını ileri sürerek; kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin, genel tatil, hafta tatili ve fazla mesai ücretlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davacı ile aralarındaki ilişkinin hizmet sözleşmesine dayanmadığını, davacının ara sıra kendisine yardımcı olmak amacıyla taksiyi kullandığını, aralarındaki ilişkinin bağımlılık unsuru da içermediğini, işçi işveren ilişkisi olmadığını savunarak; davanın reddini dilemiştir.

Davanın kısmen kabulüne dair Ankara 3. İş Mahkemesince 2007/901 e. sayılı dosya üzerinden verilen karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından " Davalının 21.06.2005 tarihinden sonraki dönemde esnaf ve sanatkarlar meslek koluna dahil olarak ekonomik faaliyetini sermayesi ile bedeni çalışmasına dayandırdığı anlaşıldığından faaliyetinin esnaf niteliğinde olduğu kabul edilmelidir Davacının 507 sayılı konunun yürürlükte bulunduğu 15.05.2005-21.06.2005 tarihleri arasındaki çalışma süresinin, İş Kanunu kapsamında değerlendirilmesi ve dava konusu kıdem tazminatı ve işçilik alacakların İş Kanunu kapsamında kalan süre yönünden hesaplaması gerekmektedir.

21.06.2005- 20.02.2007 tarihleri arasındaki çalışma döneminde 5362 sayılı yasa yürürlükte olduğundan bu dönem itibari ile çalışmanın İş kanunu kapsamı dışında kaldığı dikkate alınmaksızın, kıdem tazminatı ve işçilik alacaklarının tüm çalışma süresinin üzerinden belirlenmesi isabetsizdir. " denilerek bozulmuş; bozmaya uyularak yapılan yargılamada, 21.06.2005 – 20.02.2007 dönemine ilişkin talep yönünden tefrik kararı verilerek,

görevsizlik kararı verilmiş, Ankara 27.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/332 E. sayısına kaydedilen iş bu talep yönünden mahkemece, davanın kabulü ile 1.725,98 TL kıdem tazminatının, 975,04 TL ihbar tazminatının, 992,38 TL ihbar tazminatının ve 390,80 TL yıllık ücretli izin alacağının tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir .

Taraflar arasındaki uyuşmazlık 818 Sayılı BK.nun 313. ve devamı maddelerinde düzenlenen hizmet akdinden kaynaklanmakta olup, davacının hizmet akdinin sona erdiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun "istisnalar" başlığını taşıyan 4/b. madde ve fıkrasındaki "50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde," İş Kanunu hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu durumda uyuşmazlıkta uygulanacak hükümler hizmet ilişkisinin kurulduğu tarih itibariyle 818 Sayılı Kanun hükümleridir.

Davacının istemleri arasında kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, genel tatil, hafta tatili ile yıllık izin ücretleri alacağı yer olmaktadır. BK.’nun 344. maddesi’nde, "muhik sebeplerden dolayı gerek işçi gerekse iş sahibi, bir ihbara lüzum olmaksızın her vakit akdi feshedebilir. Ezcümle, ahlaka müteallik sebeplerden dolayı yahut hüsnüniyet kaideleri noktasından iki taraftan birini artık akdi icra etmemekte haklı gösteren her hal, muhik bir sebep teşkil eder.

Bu gibi hallerin mevcudiyetini hakim takdir eder.

Fakat işçinin kendi kusuru olmaksızın duçar olduğu nispeten kısa bir hastalığı yahut kısa müddetli bir askeri mükellefiyeti ifa etmesi, muhik sebep olarak kabul edilemez." hükmü, yine BK.’nun 345/1. maddesi’nde ise, "Muhik sebepler bir tarafın akte riayet etmemesinden ibaret olduğu taktirde, bir taraf diğer tarafa onun akit ile müstehak iken mahrum kaldığı feri menfaatler de nazara alınmak üzere, tam bir tazminat itasıyla mükellef olur." hükmü ve yine anılan maddenin 2. fıkrasında ise, "bundan başka hakim vaktinden evvel feshin mali neticelerini, hali ve mahalli adeti gözönünde tutarak taktir eder." hükmü vazedilmiştir.

Yine, BK.nun 329. maddesinde fazla çalışmayla ilgili düzenleme mevcut olup, " Sözleşme ile kararlaştırılmış ya da mutad olan çalışmanın ölçüsüne oranla bir fazla çalışma zorunlu oluyorsa, işçi bunu yapmaya gücü yeterse ve üzerine almayı reddetme dürüstlük kuralına bir aykırılık ifade ederse, fazla çalışmayı kabul etmek zorundadır.

İşçi, bu fazla çalışma için kararlaştırılan ücrete oran kurularak ve özel durumlar gözönüne alınarak takdir edilmesi gereken ek ücreti talep hakkına sahiptir." BK.nun 334. maddesine ise, " İşveren işçiye mutat serbest saatler ya da günler vermekle yükümlüdür. İşveren feshi ihbar yapılmasından sonra başka bir iş aranması için işçiye uygun bir zaman vermek zorundadır.

Bu durumlarda, işverenin çıkarlarını olabildiği kadar gözetmek gerekmektedir." BK.nun 340./II. maddesinde ise, iki haftalık bir ihbar süresi öngörülmüştür. Somut olaya dönülecek olursa; maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir (6100 sayılı HMK m. 33).

İddianın ileri sürülüş şekline göre dava hizmet akdinin haksız olarak davalı tarafından feshedilmesi nedeniyle hak kazanılan işçilik alacakları isteğine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiş ise de; tarafların tüm delilleri toplandıktan sonra 818 Sayılı BK’nun 344 ve 345. maddeleri uyarınca hizmet akdinin feshinin haklı olup olmadığı değerlendirilerek, davacının 818 Sayılı BK’na göre talepleri hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.