Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2021/8885 K.2022/1646

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen menfi tespit davasının reddine dair verilen karar hakkında bölge adliye mahkemesi tarafından yapılan istinaf incelemesi sonucunda; davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine yönelik olarak verilen kararın, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı; davalı şirketin elektrik abonesi olduğunu, aboneliğe konu adresteki iş yerinde kuru temizleme işi ile uğraştığını, davalı tarafından kaçak elektrik kullandığından bahisle toplam 179.191,30 TL bedelli faturanın adına tahakkuk ettirildiğini, kaçak elektrik kullanımından söz edilemeyeceğini ileri sürerek; toplam 179.191,30 TL tutarındaki fatura nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Davalı; yapılan kontroller sırasında davacıya ait sayacın R ve S fazlarına ait gerilim kablolarının uçlarının izoleli olarak sayaca bağlanması suretiyle eksik tüketim kaydettiğinin belirlendiğini, düzenlenen kaçak tespit tutanağına istinaden davaya konu faturanın hukuka uygun olarak tahakkuk ettirildiğini, davacının kaçak elektrik kullanımını alışkanlık haline getirdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince; 16/07/2019 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak, davacının sayaca müdahalede bulunmak suretiyle kaçak elektrik kullandığının sabit olduğu, davalı şirket tarafından kaçak elektrik tüketimine dair tahakkuk işlemlerinin hukuka ve mevzuata uygun olrarak gerçekleştirildiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Bölge adliye mahkemesince; ilk derece mahkemesince hükme esas alınan raporun dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu; ilk derece mahkemesi kararının da usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kaçak elektrik tüketildiği iddiasıyla davalı şirket tarafından yapılan kaçak ve ek tüketim tahakkuku nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 08/05/2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 26. maddesinin (b) fıkrasında; gerçek veya tüzel kişilerin, "Dağıtım sistemine veya sayaçlara veya ölçü sistemine ya da yapı bina giriş noktasından sayaca kadar olan tesisata müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi," kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak tanımlanmış olup, kaçak elektrik enerjisi tüketimi halinde tüketim miktarının hesaplanmasına yönelik;

Aynı Yönetmeliğin 28. maddesinde ise;

“ (1) 26 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için,

a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan sayaç değerine göre,

b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre,

hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.

(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın;

a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 (üç) kW, diğerlerinde 5 (beş) kW’ın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,

b) Diğer abone gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0.60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’ın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre, hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Somut olayda; davacının, davalı şirketin elektrik abonesi olduğu, 12/12/2017 tarihli kaçak tespit tutanağı ile davacının sayaca müdahalede bulunmak suretiyle kaçak elektrik kullandığının tespit edildiği, tutanağa istinaden kaçak ve ek tahakkuk işlemi yapılarak, 13.514 TL ve 165.637,30 TL bedelli faturaların tahakkuk ettirildiği, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise; davacının tüketim endeksleri incelenmeksizin, ihtilafsız dönem tüketimin olup olmadığı, kaçak elektrik kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilip edilemeyeceği belirlenmeden; yönetmeliğe aykırı olacak şekilde, doğrudan kurulu güç üzerinden hesaplamanın yapıldığı anlaşılmaktadır. Rapor, bu haliyle hüküm kurmaya elverişli değildir.

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince; yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde, davacının kaçak elektrik kullandığı dikkate alınarak, önceki bilirkişi dışında seçilecek konusunda uzman üç kişilik bilirkişi heyetinden, davalı şirketin davacı taraftan isteyebileceği kaçak ve ek tahakkuk bedelinin tespiti noktasında, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde hesaplamayı içerir,Yargıtay ve taraf denetimine elverişli rapor alınmak suretiyle, hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu benimsenerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

İlk derece mahkemesi kararının, yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmasına karar verilmiş olduğundan, işbu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararının da kaldırılmasına karar verilmiştir.