Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2023/2245 K.2024/194

Taraflar arasındaki Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanundan kaynaklanan misli ile değişim davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, bozmaya uyularak Mahkemece davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin davalı Teknik Oto'dan 169.680,02 TL bedelle 0 km. araç satın aldığını, müvekkilinin seyir halindeyken, aracın aniden stop ettiğini, motorun devre dışı kaldığını, direksiyon ve frenin sertleşerek kilitlendiğini, olay esnasında aracın düşük süratle kullanılıyor olması nedeniyle kaldırıma çıkılarak aracın durmasının sağlandığını, olay sonrasında haber verilen Teknik Oto'ya ait yardım elemanlarınca aracın çalıştırılamadığını ve arızanın da saptanamadığını, aracın çekici ile yetkili servise götürüldüğünü,

kullanımdan 5 ay gibi bir süre sonra basit bir muayene ile tespit edilemeyen böyle bir arıza ile karşılaşmış olması, yani aracın gizli ayıp olarak satılmış olması nedeniyle davalılara ihtarname gönderildiğini, ihtarnamede ücretsiz onarımın istenmediğini, aracın misli ile değiştirilmesinin talep edildiğini, müvekkilin talebinin yerine getirilmediğinden bahisle, aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesine, müvekkilinin yaşamış olduğu ekonomik kayıplar nedeniyle lehine 40.000,00 TL tazminata hükmedilmesine,

bu taleplerinin kabul edilmemesi halinde müvekkilinin dava konusu aracı satın almak için ödemiş olduğu bedelin tümü ve ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkiline iadesine, mahkemece araç bedelinin iadesine karar verilmesi halinde 40.000,00 TL tazminata hükmedilmesine, 282,01 TL ihtarname masrafı, 171,36 TL tespit masrafı ve 825 TL bilirkişi masrafı ile çekici masrafı ve otopark masrafının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep edilmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Teknik Oto A.Ş. vekili; davacıya ait ... plakalı aracın müvekkilinin servisine 02.11.2015 tarihinde getirildiğini, 03.11.2015 tarihinde iş emri açıldığını, yapılan testler sonucunda aracın "CAS" ünitesinin değiştirilmesi gerektiğinin anlaşıldığını, bu sistem araçların şase numarasına özgü olarak üretildiği için gerekli parçanın yurtdışından sipariş edildiğini, 20.11.2015 tarihinde müvekkiline ulaştığını, aracın durumu ile ilgili olarak davacıya 10.11.2015 tarihinde telefonla bilgi verildiğini, fakat davacı araç üzerinde her hangi bir onarım yapılmasını istemediğinden,

garanti kapsamında sorunu çözecek olan parça değişiminin yapılamadığını, yapılan kontrollerde davacının, aracı 5 ay 6492 km. boyunca sorunsuz kullandığının anlaşıldığını, ilgili parçanın değişiminden sonra aracın hasarsız ve düzgün olarak çalışacağını, bu nedenle TKHK.'nun 11 inci maddesinde yazılı sözleşmeden dönme ve bedel iadesi şeklinde seçimlik hakkının bulunmadığından bahisle, davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Borusan Otomotiv A.Ş. vekili; davacının iddia ve taleplerinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacı tarafın birden çok seçimlik hak talebine birlikte yer verdiğini, tercih edilen seçimlik hakkın belirlenmesi ve hasredilmesinin gerektiğini, dava konusu araçta üretimden kaynaklanan her hangi bir ayıp bulunmadığını, ayıplı olduğu iddia edilen aracın yalnızca bir kere servise girdiğini, bu tek seferde de davacı tarafın talebinin basit bir müdahale ile onarıldığını, tamamen çalışır halde teslim edildiğini, araç değişimi veya bedel iadesi şartlarının kesinlikle oluşmadığını, davacı tarafından talep edilen tespit davası bedeli,

faiz ve diğer masrafların davacının sebepsiz zenginleşmesine neden olacağını, TBK uyarınca aracın bedelinin iadesi veya misli değişimi yönünde verilecek olan bir kararın hakkaniyete aykırı olacağını, mahkemece aksi kanaatte olunması halinde araçtan sağlanan faydaların ve varsa hasar nedeniyle meydana gelen değer kayıplarının da bedelden düşülmesi gerektiğinden bahisle, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 2015/1026 E., 2016/491 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, davalı Teknik Oto A.Ş. tarafından 03.06.2015 tarihli ve 256159 sayılı fatura ile satılan (... plakalı) otomobil, davacı tarafından her türlü hukuki ayıptan arındırıldıktan sonra davalı Teknik Oto A.Ş. tarafından geri alınarak, aynı aracın ayıpsız mislinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, davacının (40.000,00 TL) tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2016/25174 E., 2020/1844 K. sayılı ilamıyla; davacının seçimlik haklarından bedel iadesini içeren sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının TMK'nın 2 nci ve 6502 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hakkaniyete ve taraflar arasındaki hak ve menfaatler dengesine aykırı olacağından, araçtaki ayıp nedeniyle seçimlik hakkından bedel indirim uygulanmasının uygun olacağı değerlendirilerek sonucuna göre hüküm tesis edilmesi gerekçesiyle bozulmuş olup, davacının tüm davalıların sair temyiz taleplerinin incelenmesine gerek görülmemiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bilirkişi incelemesinde araçta meydana gelen arızanın giderilmesi için gerekli parça ve işçilik giderlerinin davacının servise ilk başvurduğu tarih göz önüne alındığında 1.492,60 TL olarak belirlendiği, aracın ise 169.680,02 TL bedelle satın alındığı, misli ile değişim yerine seçimlik haklardan aracın ücretsiz onarımına hükmedilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı, bu nedenle davanın kısmen kabulüne, BMW marka, 520i Sedan 5A11 2015 model, beyaz renk, WBA5A1102FGF17548 şasi numaralı aracın davalılarca ücretsiz olarak onarılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili, 7 yıl boyunca maddi manevi kayıpları olduğunu, misli ile değişim bu mümkün değil ise, bedel iadesi talep edildiğini, buna rağmen ücretsiz onarıma karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı Borusan A.Ş. vekili; yalnızca bir kez arızalanan araçta ücretsiz onarıma karar vermenin hatalı olduğunu, onarıma izin verilmediğini, aracın teknik incelemeye tabi tutulmadığını, bilirkişilerin gözle kontrol sağladıklarını, aracın sürüş halindeyken durması iddiasının kanıtlanmış olmadığını, 40.000,00 TL lik manevi tazminatın reddine ilişkin hüküm kurulmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı .... vekili; misli ile değişim talebinin uygun düşmeyeceğini, parça değişiminin araçta değer kaybettirmeyeceğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının sıfır km satın aldığı araçtaki üretimden kaynaklanan teknik bir hata nedeniyle satılanın ayıpsız misli ile değişimi veya bedel iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir. "Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme mükellefiyeti meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması, usule uygun sayılmaz, bozma sebebidir.

Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince muamele yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisi lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durum olup, buna " usuli müktesep hak" denilmektedir. Gerçekten, mahkemenin doğru bularak uyduğu veyahut uymak zorunda olduğu bozma kararı ile dava, usul ve kanuna uygun bir çığıra sokulmuş demektir."

3. Değerlendirme 1. Bozma kararına uyulmakla orada belirtilen biçimde işlem yapılması yolunda, lehine bozma yapılan taraf yararına kazanılmış hak, aynı doğrultuda işlem yapılması yolunda mahkeme için zorunluluk doğar. Belirtilmelidir ki; bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. Usuli kazanılmış hak olarak tanımlanan bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir. (09/05/1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK.)

2. Yargıtay ilamında bozma gerekçesi "Araçtaki ayıp nedeniyle seçimlik hakkından bedel indirim uygulanmasının uygun olacağı değerlendirilerek sonucuna göre hüküm tesis edilmesi" şeklinde belirtildiği halde, Mahkemece seçimlik haklardan aracın ücretsiz onarımına hükmedilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı, bu nedenle davanın kısmen kabulüne, BMW marka, 520i Sedan 5A11 2015 model, beyaz renk, WBA5A1102FGF17548 şasi numaralı aracın davalılarca ücretsiz olarak onarılmasına karar verilmiştir.

3. Mahkemece bozmaya uyulduğuna göre yukarıda açıklanan ilkelere göre usuli kazanılmış hak da gözetilerek bedel indirimine karar verilirken, satış bedelinden indirilecek miktarın tespitinde gerek Dairemiz gerekse Yargıtay tarafından öteden beri uygulanan "nispi metot" olarak adlandırılan hesaplanma yöntemi uygulanmalıdır. Bu metoda göre aracın satış tarihi itibariyle gerçek ayıpsız rayiç değeri ile ayıplı haldeki rayiç değeri ayrı ayrı belirlenerek, bu iki değerin birbirine bölünmesi suretiyle elde edilecek oran satış bedeline yansıtılarak indirim tutarı bilirkişi incelemesi ile belirlenmeli ve sonucuna uygun karar verilmelidir.

4. Tüm bu açıklamalar ışığında, mahkemece bozma ilamına uyulmasına rağmen bozmanın gereklerinin yerine getirilmediği anlaşılmakla, yeniden bilirkişi raporu alınarak ücretsiz onarıma karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

5. Tarafların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2. Tarafların sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine,

6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,