Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2023/763 K.2023/3198

Taraflar arasındaki adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılardan ... ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davalılardan ...'nın davacılardan ...'ya ortaklık teklif ettiğini, tarafların ortaklık konusunda 2018 yılının ilk yarısında anlaştıklarını, davacı ...'nın kardeşi olan diğer davacı ...'in hesabı ile kendi hesaplarından davalı ... ve diğer davalı ...'ın hesaplarına banka üzerinden toplam 325.000,00 TL ortaklık payı olarak nakit ödeme yaptıklarını, daha sonra kafenin tadilat ve donanımı ile ilgili olarak ... isimli firmaya 10.07.2018 tarihinde 224.226,00 TL ödeme yaptığını, diğer işler için 395.000,00 TL olmak üzere toplam 620.000,00 TL harcama ve masraf yaptığını, 01.11.2018 tarihinde adi ortaklık sözleşmesi kurulduğunu,

sözleşmeye göre davacılardan Tunca'nın işletmenin temsilci ortağı seçildiğini, davalılar tarafından kafenin kira miktarının yıllık 80.000,00 TL olarak söylendiğini ancak mülk sahibinden gerçek miktarın 40.000,00 TL olduğunu öğrendiklerini, buna ilişkin yaptıkları şikayet sonucunda davalılardan ... ve ...'in 09.07.2019 tarihinde tutuklandığını, davalı ...'nın adli kontrol tedbiri altına alındığını savcılıkça yapılan soruşturma neticesinde iddianame hazırlandığını ve ceza dosyasında yargılamanın devam ettiğini ileri sürerek;

davalıların tam kusurlu eylemleri nedeniyle sözleşmenin ifasının mümkün olmaması ve haksız fiilleri sonucu 01.11.2018 tarihli ortaklık sözleşmesi gereğince davalılara yapmış olduğu ödeme masraf ve zararların toplamı olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 795.000,00 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili; müvekkilinin diğer davalılar ve davacılar arasında yaşanan olaylardan ve hukuki ilişkilerden haberdar olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

2. Davalılar ..., ... ve ... vekili; davacılardan ... ve ...'in aktif dava ehliyetlerinin, davalılardan ... ve ...'ın ise pasif dava ehliyetlerinin bulunmadığını, davalı ... ve davacı ... arasındaki adi ortaklık sözleşmesinin hukuken ve fiilen sona erdirilmeden herhangi bir talepte bulunulmayacağını, sözleşme şartlarını yerine getirmeyenin davacı ... olduğunu, ceza davasının derdest olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacılardan ... ve ...'nın dava dilekçesi ekinde yer alan adi ortaklık sözleşmesinin tarafı olmadıkları, dolayısıyla aktif dava ehliyetlerinin bulunmadığı, her ne kadar davalılar... hakkında da dava açılmış ise de; bu davalılarında adi ortaklık sözleşmesinin tarafı olmadıkları, dolayısıyla pasif husumet ehliyetlerinin bulunmadığı, dava dilekçesi ekindeki adi ortaklık sözleşmesine göre ortaklığın davacı ... ile davalı ... arasında kurulduğu, tasfiye memurunun yaptığı hesaplamalar sonucu ortaklığın sermayesinin 350.000,00 TL olduğunun belirlendiği,

ayrıca dosya kapsamındaki yazılı sözleşmeye göre davacı ...'nın 620.000,00 TL restore için ödeme yaptığının hüküm altına alındığı ve ortaklık için yapılan bu giderinin, gideri yapana ödeneceğinin hüküm altına alındığı, bu bedelin ortaklık sonlandığında davacıya ödenmesi gereken bir bedel olduğu, zira 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 643 ncü maddesinde ortaklara yapılacak ödeme sıralamasının önce avanslar, sonra ortaklık için yapılan giderler, sonra katılım payı ve bakiye kar ya da zararın ödenmesi şeklinde olduğunun belirtildiği,

davacı tarafından Mahkemeye sunulacak herhangi bir hesap listesinin olmadığının beyan edildiği, bu konuda davalı tarafça da dosyaya sunulan herhangi bir bilgi veya belgeye de rastlanmadığı, tasfiye memurunca davacı ...'nın adi ortaklıktan 175.000,00 TL katılım payı alacağı ve 620.000,00 TL avans mahiyetinde ortaklık için yapmış olduğu gider olmak üzere toplam 795.000,00 TL alacağının bulunduğunun bildirildiği gerekçesiyle;

davacılardan ... ve ... yönünden davanın aktif husumet yokluğundan reddine, davalılardan... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davacı ...'nın davalı ... hakkında açtığı davanın kabulü ile toplam 795.000,00 TL' nin davalı ...'ten tahsili ile davacı ...'ya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı vekili; ortaklık sözleşmesine göre kar zarar ortağı olduklarını, zarar ortaklığında yazılı olduğu gibi yapılan tadilat giderinin kazançtan ödenmesi gerektiğini, ... yerini kendisinin çalıştırması gerekirken davacının işlettiğini, davacının hakkında dolandırıcılık suçlamasında bulunduğunu ancak bu suçlamalar nedeniyle açılan davalardan beraat ettiğini, davacının alacağının bulunmadığını, olağanüstü nedenlerle işyerinin çalıştırılamadığını, gelir elde edilmediğini, 350.000,00 TL alacağı demirbaş eşyaların dahil olduğunu, davacının demirbaşlara ve 400.000,00 TL'lik malzemeye el koyduğunu, bunun hesap raporunda nazara alınmadığını,

... yerinin kira, elektrik su borcunun kendisine geldiğini, bunların tamamının kar gibi gösterildiğini, dosyanın mali müşavir bilirkişiye verilerek hesap raporu alınması gerekirken tasfiye memurundan rapor alınmasının doğru olmadığını, olayda zamanaşımının dolduğunu ileri sürerek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tasfiye memurunca yürütülen tasfiye süreci sonunda verilen kararın hukuka uygun olduğu gerekçesiyle; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrar ederek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, adi ortaklığın fesih ve tasfiyesine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Kanun'un 620, 639, 642 vd. maddeleri

3. Değerlendirme

1. Davaya konu 01.11.2018 tarihli ve adi ortaklık sözleşmesi başlıklı belgede; davacılardan ... ile davalılardan ... arasında cafe ve restaurant işletmesi konulu bir ortaklık ilişkisinin kurulduğunun, ortaklığı üçüncü kişilere karşı davacılardan ...'nın temsil edeceğinin, tarafların ortaklık paylarının %50'şer olduğunun, daha önceden faaliyette bulunan, işyerine sonradan ortak olan davacı ...'nın ortaklık payı olarak 175.000,00 TL'yi nakden ödediğinin ve ayrıca 620.000,00 TL faydalı ve zorunlu gider yaptığının,

restore bedeli olan 620.000,00 TL'nin tamamen ödendikten sonra aylık bilançolarda ortaya çıkacak karın ortaklara eşit olarak paylaştırılacağının, demirbaşların ortaklığın başında ticari defterlerde yer alanlar ve restore sonunda ortaya çıkacak unsurlardan ibaret olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamında yer alan 16.05.2019 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesiyle; söz konusu işyerinin, içindeki demirbaşlar ile dava dışı ... ile davalılardan (sözleşmenin tarafı olmayan) ...'e devredildiği anlaşılmakla, taraflar arasındaki ortaklık ilişkisinin bu tarihte sona erdiğinin kabulü gerekir.

2. İlk Derece Mahkemesince; tasfiye memurunun verdiği raporlar esas alınarak davanın kabulü yönünde hüküm tesis edilmişse de, taraflar arasındaki ortaklık ilişkisinin 6098 sayılı Kanun'un 642 vd. hükümlerine göre usulünce tasfiye edilmediği, söz konusu tasfiye raporunda ortaklığa konu işyerinin ne kadar süreyle işletildiği, ortaklığın sona erdiği 16.05.2019 tarihi itibariyle ortaklığın geliri ve yapılan masrafların belirlenmediği anlaşılmaktadır.

3. Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince; yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde, taraflar arasında kurulan ortaklığa konu işyerinin işletilmesine ilişkin olarak taraflar arasında akdedilen 01.11.2018 tarihli ortaklık sözleşmesine göre değerlendirme yapılması, öncelikle ortaklığın kurulduğu tarihten itibaren ortaklığın tüm muhasebesi ile ilgili defterler ve bu defterlerin dayanağı olan belge ve faturaların ibrazının sağlanması, idareci ortak olduğu anlaşılan ve hesap listesi sunmayan davalının hesap vermekten kaçınmış sayılacağının kabul edilmesi,

hesap listesi sunulmadığından aynı alanda faaliyet gösteren benzer işletmelerin kazanç durumunun araştırılması, ayrıca ortaklığın üçüncü kişilere ve kurumlara borcunun olup olmadığı ile özellikle ortaklık faaliyeti kapsamında yapılan masrafların tespit edilmesi, ortaklığın sona erdiği 16.05.2019 tarihi itibariyle aktif ve pasif değerlerinin hesaplanması suretiyle, konusunda uzman tasfiye memurundan tasfiye işlemine dair sonuç bilanço alınıp hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken; eksik inceleme ile hazırlanmış olan tasfiye raporu benimsenerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi uyarınca davalı yararına BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,