Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/2355 K.2025/1664

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin üyesi olan davalının alım-satım işlemlerini bildirerek tescil ettirmekle mükellef olduğunu, buna dair 09.02.2023 tarih ve 151 sayılı yazı ile davalıdan 2021-2023 yıllarma ait tüm ticari defterler ile alım-satıma ait e-fatura, e-arşiv fatura, kağıt fatura vb. tüm belgelerin ve kayıtların incelenmek için talep edildiğini, istenilen evrakların sunulmadığını ve buna ilişkin tutanak tutulduğunu ileri sürerek; davalının 2021-2023 yıllarına ait ticari defter/evrak ve alım satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere müvekkiline teslimine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkili şirketin iştigal konusunun kümes hayvanlarından yumurta üretilmesi olduğunu, yumurta alım satımının borsaya tescilinin gerek ilgili yönetmelik maddelerince gerekse yumurtanın borsada satışı, taşıma, depolama, muhafaza ve satış kuralları gereği mümkün olmadığını, yumurtaya ilişkin borsada yazılı bir ilan bulunmadığını, yönetim kurulu tarafından belirlenmiş bir satış yerinin mevcut olmadığını, bakanlıkça belirlenen bir yer bulunmadığını, davacı tarafın iddialarının mesnetsiz olduğunu, iş bu davaya açmakta hukuki yararının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla. 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun (5714 sayılı Kanun) 46/6 fıkrasında "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidirler.

Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler." hükmünün yer aldığını, anılan hüküm uyarınca davacının üyesi olan davalı şirketin kotasyona tabi olan alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemeye yetkisi bulunduğu, bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceği gerekçesiyle; davanın kabulüne, davacıya 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesi gereğince davalıya ait 2021-2023 yıllarına ait ticari defter, alım-satıma ait e-fatura, e-arşiv ve kağıt faturaların incelenmesi için inceleme izni verilmesine karar verilmiş;

karara karşı, süresi içerisinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, başvurunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz yoluna başvurmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; müvekkili şirketin iştigal konusu olan yumurta alım satımının borsaya tescilinin, gerek ilgili yönetmelik maddelerince gerekse yumurtanın borsada satışının taşıma, depolama, muhafaza ve satış kuralları gereği mümkün olmadığını, yumurtaya ilişkin borsada yazılı bir ilan bulunmadığını, yönetim kurulu tarafından belirlenmiş bir satış yerinin mevcut olmadığı gibi bakanlıkça belirlenen bir yerinde bulunmadığını, yumurtanın stoklamaya elverişli bir ürün olmadığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesine dayalı defter ve belgelerin incelenmesine izin verilmesi istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye ve özellikle 5174 sayılı Kanun'un uygulanmasına yönelik Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkındaki Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olduğu, ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "yumurta" ürününe yer verildiği, aynı Yönetmeliğin 15/1 maddesi hükmüne göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir.

Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." düzenlemesine uygun olarak karar verildiğinin anlaşılmasına göre, temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR