Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/2387 K.2025/3360

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 17.06.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir Belli edilen günde gelen davacı ... vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukat ...'nın sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, taraflar arasında 22.05.2017 tarihli Besilik Sığır Alım Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin birim fiyatlı olduğu ve 15.000 baş canlı besilik hayvanın teslimini içerdiğini, canlı ağırlık birim fiyatının 3.70 Euro olduğunu, sözleşme kapsamında 30.06.2017-04.02.2018 tarihleri arasında 14.967 baş (4.671.025 kg) besi danası teslim edildiğini, ancak davalı tarafından yapılan muayene sonucunda 4.069.570 kg malın kabulünün yapıldığını, 601.455 kg hayvanın tesliminin kabul edilmediğini ve sözleşmede belirtilen birim fiyatla çarpıldığında 2.225.383,50 Euro'nun eksik ödendiğini,

yine karantinada ölen 507 hayvan için yapılan 549.972,14 Euro cezai şartın tahsili için müvekkilinin alacaklarına bloke konulduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin 13.4 maddesine göre, satıcının, sözleşme konusu hayvanların alıcıya teslimine kadar korunmasında, karantina süresinde ortaya çıkacak ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı birimlerince menşei ülkeden kaynaklandığı tespit edilen bulaşıcı hastalıklar sebebiyle ortaya çıkacak hayvan ölümleri ile mecburi kesime ilişkin doğan zararlardan sorumlu olacağının kararlaştırıldığını,

ancak davalının cezai kesintiye konu ettiği hayvan ölümlerinin nedenleri ve bunların menşei ülke ile ilişkisin ortaya koyan teknik değerlendirmeler hakkında müvekkiline bilgi ve belge verilmediğini, ölümlere ilişkin iddianın tamamen soyut olduğunu, hayvanların sözleşmeye uygun bir şekilde sağlıklı olarak Türkiye'ye nakledildiğini ileri sürerek; şimdilik 10.000 Euro eksik ödemenin kesinti tarihinden itibaren devlet bankalarının euro üzerinden bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faiz oranı ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında besi sığır alımının gerçekleştiğini, teslimat sırasında sözleşme kapsamında sözleşme maddesine dayalı olarak yapılan muayene ve kabul komisyonu incelenmesinden sonra 14.765 adetinin kabulüne 202 adet hayvanın sözleşmenin 11. maddesi uyarınca cezalı kabulüne karar verildiğini, 1.493 adet hayvanın ülkeye girişi sağlandıktan sonra muayene ve kabul komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda 600 adet hayvanın sözleşmeye ve şartnameye uygun olduğundan kabulüne, geriye kalanın kabul edilmemesine karar verildiğini,

davalı tarafından da bu işlemin kabul edildiği ve kuruma oluşan masraf ve zararlarının karşılanmasının taahhüt edildiğini, daha sonra kabul edilen hayvanların kurumca dava dışı besicilere ithal besilik hayvan satım sözleşmeleri uyarınca teslim edildiğini, ancak bunların da bir kısmının karantina süresi içerisinde öldüklerini, bu hayvanların oluşturulan komisyon kararı ve eki tablosu doğrultusunda belirtilen resmi veteriner sağlık raporları ile öldüğü tespit olunan 423 baş besilik sığır için alacaklıya kesinti yapılacağının bildirildiğini, karşı tarafın da bu karara karşı 17.10.2017 tarihli dilekçesi ile alacaklarından kesinti yapılmasını,

eksik bakiye olması halinde devam eden sözleşmenin gelecek olan teslimatlarından kesinti yapılmasını kabul ettiğini müvekkili kuruma bildirdiğini, bu kabul beyanı üzerine kurumca cezai kesinti işleminin gerçekleştirildiğini, davacının muvafakatı neticesinde söz konusu cezai kesintilerin yapıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacıya eksik ödemenin bulunmadığı, her bir hayvan ölümü üzerine resmi veteriner hekimleri tarafından verilen raporlara dayanıldığı gibi, bilirkişi heyetlerince de her bir ölümün menşei ülkeden kapılan ve taşınan bulaşıcı hastalıktan kaynaklandığının tespit edilmesi ve de davacının, davalının oluşturduğu komisyonun bu ölümlere ve zarar kesintisine ilişkin raporunun kendisine tebliği üzerine durumdan haberdar olarak davalıya verdiği 17.10.2017 tarihli dilekçesinde de 423 adet ölen hayvan için zarar kesintisini kabul ettiğini belirtiği, söz konusu kesintilerden sözleşmeye,

tarafların tacir oluşlarına, hakkaniyet kuralına aykırı bir durumun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; satıma konu hayvanlardaki menşei ülkeden kaynaklı olduğu tespit edilen bulaşıcı hastalık nedeniyle sorumluluğun taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davacıda olduğu, yapılan cezai kesintinin yerinde olduğu ve davacının dava dilekçesinde dava değerini 53.090,00 TL göstererek dava açtığı, dava tarihindeki değerin vekalet ücreti hesabında dikkate alınmasının doğru olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; müvekkilinin teminatı ve blokede olan parasının yanmaması için davalı tarafından tespit edilecek zararı karşılamayı kabul ettiğini, bilirkişilerce sözleşmenin 13.4 maddesindeki şartlar dikkate alınmadan rapor hazırlandığını, 17.12.2020 tarihli bilirkişi raporunun 155. sayfasında dava konusu tüm hayvanların kesin ölüm nedenlerini gösterir laboratuvar sonuçlarının bulunmadığının açıkça ifade edildiğini,

buna rağmen aynı raporun 157. sayfasında dava konusu hayvanların ölüm sebebinin menşei ülke kaynaklı bulaşıcı hastalık olduğunu belgeleyen Veteriner Kontrol Enstitü Müdürlüklerince yapılmış test ve analiz sonuçlarının dosyada bulunduğunun iddia edilmesinin çelişkili olduğunu, sadece resmi veteriner hekim tutanaklarına dayanılarak ölen hayvanların hastalıklarının menşei ülke kaynaklı bulaşıcı hastalık olduğunun iddia edilmesinin taraflar arasındaki sözleşmenin 13.4 maddesine aykırı olduğunu,

bir kısım hayvanların karantina başlangıç ve bitiş tutanaklarının bulunmaması dolayısıyla bu hayvanların karantina süresi içerisinde ölüp ölmediğinin belli olmamasına rağmen bu hayvanların ölümünden de müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, bir kısım hayvanların karantina süresi bitiminden sonra öldüğü halde bu hayvanların ölümünden dolayı müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu,

sözleşmenin 13.4 maddesindeki şatların gerçekleşmesi için sadece veteriner hekim raporu değil ölüm sebebinin menşei ülke kaynaklı bulaşıcı hastalık olduğunu belgeleyen Veteriner Kontrol Enstitü Müdürlüklerince yapılmış test ve analiz sonuçlarının bulunması gerektiğini,

Mahkemece hükme esas alınan 17.12.2020 tarihli bilirkişi raporunda ilgili Bakanlıkça yapılmış herhangi bir test ve analiz sonucu bulunmamasına rağmen sadece besiciler ve resmi veteriner hekim tarafından hazırlanan tutanaklara dayanılarak ve diğer besiciler hakkında yapılan değerlendirmeler gözetilerek bir genelleme yapılmak suretiyle hayvanların bulaşıcı hastalıktan öldüğünün ifade edilmesinin hatalı olduğunu,

bilirkişi raporunda belirtildiği üzere bir kısım besicilere ait dava konusu hayvanların karantina süresi dışında öldüğü açıkça ifade edilmesine rağmen bu hayvanların ölümünden de müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının sözleşmenin 13.4 maddesine aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Besilik Sığır Alım Sözleşmesi kapsamında eksik ödemenin ve karantina süresinde ölen hayvanlar için yapılan cezai kesintinin iadesi istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle hükme esas alınan ve denetime elverişli bilirkişi raporuyla da tespit edildiği üzere davaya konu hayvanların menşei ülkeden kaynaklı bulaşıcı hastalık nedeniyle öldüğü, davacı tarafından davalı kuruma gönderilen 17.10.2017 tarihli dilekçe ile bu hususların davacının da kabulünde olduğu dikkate alındığında davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, 28.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,