Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/2568 K.2025/1574

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili; davacı mülkiyetindeki 33.625,22 m² alana sahip taşınmazın davalı Belediyeye 12.06.2015 tarihli kira sözleşmesi ile 31.03.2023 tarihine kadar fidan üretimi amacı ile kullanılmak üzere kiraya verildiğini, kira sözleşmesine dayalı olarak kiralananın YDA İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş.ye (YDA) alt kiraya verildiğini, kira sözleşmesinde kiralanan üzerinde sanayi, ticari, konut amaçlı yapılaşma yapılamayacağının kararlaştırıldığını, davalının iş güvenliği ve sağlığı açısından sahaya geçici kullanım amaçlı sökülüp takılabilir çelik konstrüksiyonlu,

prefabrik ve konteynerlerin konulması talebinin sözleşmeye aykırı olmamak kaydıyla uygun görüldüğünü, ancak daha sonra alt kiraya verilen alanda kira sözleşmesine aykırı olacak şekilde müsaade edilenler dışında büro ve örnek daire yapıldığı, aykırılıkların giderilmediği takdirde sözleşmenin feshedileceğine dair yazılı bildirimlere rağmen sözleşmeye aykırılık oluşturan yapıların kaldırılmadığının 26.01.2018 tarihli inceleme ile tespit edildiğini ileri sürerek, sözleşmenin feshi ile kiralananın tahliyesini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davacı ... vekili; asıl davada hazırlanan bilirkişi raporunda sözleşme hükümlerine uygun olmayan yapıların tespit edildiğini, ayrıca Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca hazırlanan 25.07.2017 tarihli raporda büro ve örnek dairelerin yapılmasının sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğinin belirtildiğini, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı personelince 11.09.2018 tarihinde söz konusu yerlerin mahallinde yapılan kontrollerde sözleşmeye aykırı olarak yapılan büro ve dairelerin ihtarlarına rağmen kaldırılmadığının görüldüğünü ileri sürerek, sözleşmeye aykırılık sebebiyle sözleşmenin feshi ile kiralananın tahliyesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı ... vekili; kira sözleşmesine dayalı olarak kiralananın fidan üretiminde kullanılması için YDA'a alt kiraya verildiğini ve 14.10.2015 tarihli alt kira sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmeye aykırı olduğu tespit edilen yapıların 30 gün içinde kaldırılması aksi halde kira sözleşmesinin fesih edileceğinin bildirildiğini, ihtarnamenin alt kiracı YDA'ya 27.02.2018 tarihinde tebliğ edildiğini, süre sonuna kadar tahliye etmemesi halinde kira sözleşmesi feshedilerek yasal işlemlerin başlatılacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

2. Birleşen davada davalı YDA vekili; kiralanan alanda kiralama amacına ve sözleşmeye aykırı herhangi bir kullanımı bulunmadığını, geçici kullanım amaçlı prefabrik yapılar ve/veya konteynerlerın davacı tarafın bilgisi ve onayı ile konulduğunu, onay üzerine kurulumu yapılan geçici yapılardan örnek dairenin, tanıtım ofisinin ve çalışanların kullandığı büronun konut kullanımına, sanayi tipi yapı ve ticari yapı sınıfına girmediğini, Belediye ve taraflarının sözleşmeye aykırı kullanımları olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; yapılan keşif neticesinde hazırlanan 04.09.2018 tarihli bilirkişi raporu ile kiralanan üzerinde tespit edilen yapıların konteyner türü sökülüp -götürülebilir-taşınabilir tipte -geçici yapılar olmayıp, beton zemin üzerine inşa edilmiş, elektrik ve suyu olan kalıcı nitelikli yapılar olduğunun, bu durumun ise sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğinin belirlendiği, kira sözleşmesinin (6.1.) maddesinde yer alan “ 5659 sayılı AOÇ Müdürlüğü Kuruluş Kanununa Ek 1. Maddesinin son fıkrası uyarınca kiralanan alan üzerinde sanayi, ticari konut amaçlı yapılaşma yapılamaz.

Bu hükme aykırı olmamak kaydıyla kiracı ihtiyaç duyması halinde alana sabit olmayacak şekilde konteyer koyabilir.” hükmünün bulunduğu, hükme aykırı olarak sabit elektrik ve suyu bulunan binalar inşa edildiği, bu kullanımın kiralananın kullanılmasından kaynaklı olduğu, asıl davalı ... tarafından gerekli ihtarlar yapılmasına rağmen alt kiracı tarafından sözleşmeye aykırılığın giderilmediği gerekçesiyle; kiraya veren tarafından kiracı Belediye aleyhine açılan asıl davanın reddine; kiracı Belediye tarafından alt kiracı aleyhine açılan birleşen davanın kabulü ile davalının kiralanandan tahliyesine karar verilmiş;

karar, asıl davada davacı vekili ve birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davaya dayanak yapılan ve hükme esas alınan 12.06.2015 başlangıç ve 31.03.2023 bitiş tarihli kira sözleşmesi ile kiralanan 2096 ada 20 parselde bulunan 33.625,22 m²'lik alan olup genel hükümlere tabi olduğu, buna göre kiraya verenin önceden bir ihtarda bulunmaksızın yazılı bildirimle sözleşmeyi hemen feshedebileceği, sözleşmenin genel hükümler (6.1.) maddesinde düzenlenen "5659 sayılı AOÇ Müdürlüğü Kuruluş Kanunun Ek 1.maddesinin son fıkrası uyarınca kiralanan alan üzerinde sanayi ve ticari konut amaçlı yapılaşma yapılamaz.

Bu hükme aykırı olmamak kaydıyla kiracı ihtiyaç duyması halinde alana sabit olmayacak şekilde konteyner koyabilir." hükmünün geçerli olup tarafları bağladığı, dosya kapsamındaki Sayıştay Başkanlığı raporu ve keşif neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile dava konusu kiralananda sözleşmenin (6.1.) maddesine aykırı olarak kalıcı ve konteyner niteliğinde olmayan yapıların yapıldığının tespit edildiği bu nedenle akde aykırılık şartları oluştuğundan asıl davada davalı kiracı Belediye hakkında da tahliye kararı verilmesi gerektiği,

aynı gerekçe ile birleşen davada tahliye şartları oluştuğundan verilen kararda bir usulsüzlük bulunmadığı gerekçesiyle; asıl davada davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin asıl davaya ilişkin hükmü kaldırılarak asıl davanın kabulü ile asıl davada davalı Belediyenin kiralanandan tahliyesine; birleşen davalının birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar asıl davada davalı ve birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Asıl davada davalı ... vekili; alt kira sözleşmesinde kiralanana sadece konteynır yapılabileceğinin düzenlendiğini, Sayıştay Denetçi tespitlerinin alt kiracıya bildirilerek sözleşmeye aykırılıkların 30 gün içinde giderilmesi için süre verildiğini, daha sonra tekrar ihtarda bulunulduğunu, sözleşmeye aykırı davranılmadığını, kamu hizmetlerinin aksamaması için sözleşmenin ayakta tutulması gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davalı vekili; Sayıştay Raporunda belirtilen yapıların, çelik konstrüksiyon yapılar olduğunu ve sözleşmeye aykırılık teşkil etmediğini, yapıların niteliğine ilişkin değerlendirme yapılmaksızın karar verildiğini, yapıların konut, sanayi ya da ticari yapı sınıfına girmediğini, davacı tarafın bilgi ve onayı ile yapıların yapıldığını, ayrıca madde içeriğinde izin alınması gerektiğinin zaten belirtilmediğini, fiili durumla örtüşmeyen şekilde talepte bulunulduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davada sözleşmeye aykırılık iddiasına dayalı tahliye istemine istemine ilişkindir.

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, kira sözleşmesinde açıkça kiralanan alan üzerinde sanayi, ticari konut amaçlı yapılaşma yapılamayacağının, yine buna aykırı olmamak üzere kiracının ihtiyaç duyması halinde alana sabit olmayacak şekilde konteyer koyabileceğinin düzenlenmesi karşısında, kiralanan üzerine yapılan yapıların sözleşme hükmüne aykırı nitelikte olduğunun mahallinde yapılan keşif neticesinde tespit edilmiş olmasına, kiralananın alt kiracıya kiraya verilmesinin asıl kiracı Belediyeyi söz konusu yükümlülükten kurtarmayacağının anlaşılmasına göre, asıl davada davalı ile birleşen davada davalının temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR