Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3269 K.2025/2196

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davacılardan ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davacıların dairelerini 01.10.2011 tarihli kira sözleşmesi ile davalıya kiraya verdiklerini, sözleşmede kiracının kiralanana yaptığı tadilatların bedelini kiraya verenden talep edemeyeceğine dair düzenleme olduğunu, davalının kiralananda tadilat yaptıktan sonra burayı sözleşmeye aykırı olarak başkalarına devretmek ve kiralananın bulunduğu gayrimenkulün 1/4’ün kendisine verilmesi gibi tekliflerle davacılara baskı yaptığını, tadilat masrafı adı altında yüksek miktarda para talep ettiğini, baskılar neticesinde davacıların toplam 75.000,00 TL değerinde senet imzaladıklarını,

davalının evdeki eşyalarını alarak evi terk ettiğini ve anahtarları da teslim ettiğini, davacıların olayın etkisini atlattıktan sonra Akçakoca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduklarını ileri sürerek; davacıların davalıya vermiş oldukları senetler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında davacılardan ... vefat etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davalının kiralananı beş yıllık işletme hakkı ile kiraladığını ve yaptığı tadilatlarla kira öncesi haline nazaran kiralananın kapasitesini dört kat arttırdığını, ancak işletmeyi kendileri işletmek isteyen davacıların sözleşme hükümlerine uymadığını ve bahçe giriş kapısını kilitlemek, işletmeye ait olması gereken bahçeyi tel ile çevirerek kullanılamaz hale getirmek gibi eylemlerle işletme hakkından vazgeçmesini sağladığını, davacıların teklifine uygun olarak dava konusu bonoların şahitler huzurunda düzenlendiğini,

davalı işletmeyi terk ettikten bir müddet sonra davacı tarafça haksız olarak suç duyurusunda bulunulduğunu ancak takipsizlik kararı verildiğini, dava konusu bonoların sözleşmenin feshi sonucu alacak-borç ilişkisinin sonlandırılması için tarafların serbest iradeleri ile düzenlendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 08.07.2021 tarihli kararıyla; uyuşmazlığa konu senetlerin kambiyo senedi vasfında olup sebepten mücerret olduğu, senetlerdeki imzaların inkar edilmediği, davacının iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ... ile dahili davacılar ... ve .... tarafından temyiz edilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Dairece verilen 24.01.2022 tarihli ilamla; öncelikle muris ...'e ait veraset ilamı ile mirasçısı olan çocuklarının mirası reddine dair mahkeme kararları getirtilerek, taraf teşkilinin sağlanması gerektiğinden bahisle, davacı ...'in temyiz itirazları incelenmeksizin hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

2. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya içerisinde bulunan kira sözleşmesinin süresinden önce ve dava konusu bonoların düzenlenmesi ile birlikte feshedildiği, kira sözleşmesinin sonlandırılması ile artık kira sözleşmesine ilişkin bir hak talep edilemeyeceği, kira sözleşmesinin feshedilmesi ile birlikte taraflar arasında düzenlenen bonolar ile yeni bir ticari ilişki söz konusu olduğundan artık bonolara ilişkin yapılan itirazlarda feshedilen kira sözleşmesine dayanılamayacağı, davacılar senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını, zorla dava konusu senetlerin alındığını iddia etmiş,

davalı taraf da hukuki ilişkinin yapılan tadilatlar karşılığında başladığını söylemiş ise de, davaya konu senetlerin kambiyo senedi vasfında olup sebepten mücerret olduğu, senetlerdeki imzaların inkar edilmemesi, ayrıca davalı tarafın yapmış olduğu savunması ile de senedin düzenlenme sebebini değiştirmediği ve davacı tarafın bunu kabul etmediği de gözetildiğinde ispat külfeti yer değiştirmeyeceğinden, davada ispat yükünün davacı tarafta olduğu ve davacının (... yönünden) davasına yönelik iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle, davanın davacı ... yönünden reddine, davacı ... mirasçıları yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş;

karara karşı, davacılardan ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı ... vekili; dava konusu taşınmazların pansiyon ve turizm amaçlı olarak davalıya 01.10.2011 tarihli kira sözleşmesi ile kiraya verildiğini, sözleşmede yapılacak tadilat masraflarını mal sahibinden istenemeyeceği hususunun düzenlendiğini, bu nedenle davalının yaptığını iddia ettiği tadilatlar karşılığında herhangi bir bedel talep edemeyeceğini, ancak davalı tarafça kiralanana yapılan tadilatlar sonrası baskı ile dava konusu senetlerin imzalatıldığını, 30.10.2012 tarihli senet dışındakilerin boş olarak imzalandığını, davalı tarafça da haksız olarak doldurularak senetlerin takibe konulduğunu,

davalı tarafça açıkça senetlerin tadilatlar karşılığı alındığının beyan edildiğini, bu nedenle yapıldığı iddia edilen tadilatların faydasız olduğu ve tadilat bedellerinin senet bedellerinin çok altında olduğu hususlarının yapılan keşif sonrası tespit edildiğini, en azından yapılan iş bedellerinin üzerindeki kısma ilişkin senetlerin iptal edilmesi gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kira sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemece uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapıldığı, senetlerin kambiyo senedi vasfında olup sebepten mücerret olduğu, senetlerdeki imzaların davacılar tarafından inkar edilmediği, senet yağması ve resmi belgede sahtecilik suçlarından takipsizlik kararları verildiği, davacıların düzenlenen senetlerin zorla ve tehdit ile alındığı iddiasını ispat edemediği anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR