Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3331 K.2025/3313

Mahkeme kararının taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Dairece kararın onanmasına dair verilen kararın davalı vekili tarafından duruşma talepli olarak düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, duruşma talebinin nitelik itibariyle reddine, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin davalı ile 01.10.2002 başlangıç tarihli ve 01.01.2008 başlangıç tarihli kira sözleşmelerini düzenlediğini, 2008 yılının Eylül ayına kadar kira bedellerinin belirlenmesi ve ödenmesi konusunda taraflar arasında bir ihtilaf yaşanmadığını, davacı ile aynı gruba bağlı bir başka tüzel kişilik olan dava dışı ... Sağlık Kompleksi San. ve Tic. Ltd.

Şti.nin davalıdan alacağı bulunduğunu, davalı Vakıf ile aynı gruba bağlı şirketler arasında mahsuplaştırma esnasında ortaya çıkan çekişme nedeniyle müvekkili hakkında ...

12. İcra Müdürlüğünün 2009/24770 ve 2009/24771 sayılı dosyaları ile tahliye talepli icra takibi başlatıldığını, takip konusu yapılan alacağın, gerek müvekkili şirketler arasında alacağın temlikine dayalı olarak takas-mahsup yolu ile gerekse nakten ödendiğini, icra mahkemesinde yargılamalar devam ederken tekrar 38.803,40 USD nakit ödeme yapıldığını, davalıdan takip konusu alacaktan çok daha fazla alacağı olan grup şirketi ... Sağlık Kompleksi San. ve Tic. Ltd.

Şti.nin alacağının 50.000,00 USD kısmını takip tarihinden önce 01.09.2008 tarihinde müvekkiline temlik ettiğini ve müvekkilinin takas definde bulunmuş olması nedeniyle davalıya herhangi bir borcu kalmadığını ileri sürerek; temerrüdün oluşmadığının belirlenmesine, ... 12. İcra Müdürlüğünün 2009/24770 ve 2009/24771 sayılı dosyalarından borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; dava dışı ... Sağlık Kompleksi San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 580.000 USD alacağının mahsup işleminin dava dışı kiracının ödemesi gereken kiralar için uygulanacağını, davacının ödeyeceği kiralar için uygulanmayacağını, adi senet vasfındaki temliknamenin müvekkiline karşı hüküm ifade etmeyeceğini, temliknamenin sonradan ve üzerine 01.09.2008 tarihi atılarak düzenlendiğinin açık olduğunu, davacının, her iki dosya borcu için 06.10.2010 tarihinde 38.804 USD kısmi ödeme yaptığını, başka ödeme olmadığını savunarak; davanın reddi ile lehine tazminata karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece verilen 15.10.2015 tarihli ve 2013/618 E., 2015/647 K. sayılı kararla; davanın reddine, inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Yargıtay (Kapatılan) 6. Hukuk Dairesinin 27.09.2016 tarihli ve 2016/2872 E., 2016/5458 K. sayılı ilamıyla. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 183. maddesi gereğince, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebileceği, dava dışı ... Sağlık Kompleksi San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile davalı arasında varılan mutabakat ile dava dışı alacaklının kiracı olduğu taşınmazın kira bedelinin bir ay ödenmesi, bir ay ödenmemesi konusunda anlaşmaya varıldığı ve mahsubun sadece dava dışı şirketin kiracı olduğu taşınmazın kira bedellerinden gerçekleştirileceğinin kararlaştırıldığı, Mahkemece 31.12.2008 tarihli bu mutabakat ile temlik edilen alacağın ortadan kalktığı kabul edilmiş ise de dava dışı ... Sağlık Kompleksi San. ve Tic. Ltd.

Şti.nin davalıdan alacağının 580.000,00 USD olduğu, bu alacağın yalnızca 50.000,00 USD'lik kısmının davacıya temlik edildiği, söz konusu belgede 01.09.2008 tarihli temliknamenin ortadan kaldırıldığına dair bir ifade bulunmadığı, temlik edilen kısım dışında kalan alacağın belirtilen usulde mahsup edilebileceği gözetildiğinde Mahkemenin değerlendirmesinin somut olaya ve dosya kapsamına uygun düşmediği, bu nedenle 01.09.2008 tarihli temlikname değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle, Mahkeme kararı bozulmuştur.

2. Bozmaya uyan Mahkemece verilen 06.12.2018 tarihli kararla; menfi tespit davasının kabulü ile davacının ... 12. İcra Müdürlüğünün (... 1.İcra Müdürlüğü) 2009/24770 E. ve 2009/24771 E. sayılı icra takiplerinde davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, yasal şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine, davacı tarafın istirdat talebinin reddine karar verilmiş; karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dairece verilen 17.12.2019 tarihli sayılı ilamla; davalının tüm, davacının sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, davalı kiraya veren tarafından 01.10.2002 başlangıç tarihli kira sözleşmesine dayanılarak 17.12.2009 tarihinde başlatılan icra takibinde, Eylül, Kasım 2008 ve Şubat 2009 kira bedeli, 43.733,00 USD kira alacağının ve 01.01.2008 başlangıç tarihli kira sözleşmesine dayanılarak 17.12.2009 tarihinde başlattılan icra takibinde de Eylül, Kasım 2008 ve Şubat 2009 kira bedeli, 3.600,00 USD kira alacağının tahsilinin talep edildiği, 01.09.2008 tarihli temlikname ile ...

Sağlık Kompleksi San. ve Tic. Ltd. Şti.nin davalı kiraya verenden olan alacağının 50.000 USD'lik kısmını davacı kiracıya temlik ettiği, ayrıca davacı tarafından 06.10.2010 tarihinde dava konusu icra takip dosyaları borcu için 38.804,00 USD ödeme yapıldığı, Mahkemece temlik alınan 50.000,00 USD'nin mahsubu ile davacının, davaya dayanak icra takip dosyalarında borçlu olmadığına karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, davacının istirdat istemi yönünden ise;

davacı vekilinin 21.06.2018 tarihinde, yaptıkları ödemelerin Vakfın alacağından daha fazla olduğunu beyanla yapılan fazla ödemeler için istirdat talep ettiklerini beyan ettiği, davacı tarafından yapılan 38.804,00 USD ödemenin, açıklamada davaya konu icra takip dosyaları gösterilmek suretiyle yapılmış olup istirdat davasına konu olması için icra takip dosyasına ödenmesinin zorunlu olmadığı,

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, bir yıllık hak düşürücü sürenin başlayabilmesi için borcun tamamının ödenmesi gerektiği, takip konusu borcun tamamı ödenmediğine göre hak düşürücü süre işlemeye başlamadığından davacının istirdat isteminin bir yıllık süre içerisinde yapılmadığından bahisle reddine karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararı davacı lehine bozulmuştur.

3. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla. 01.09.2008 tarihli ve 50.000,00 USD bedelli temlikname ile temliknameye konu alacağın dava dışı ... Sağlık Kompleksi San. ve Tic. Ltd.

Şti.nin davalı kiraya verenden olan alacağına binaen davacıya temlik edildiği, 01.09.2008 tarihli temliknamenin geçerliliği ile 50.000,00 USD'nin mahsubu sonucunda davacının icra takiplerinde borcunun bulunmadığı, icra dosyalarına ve banka ile yapılan ödemelerin 38.804,00 USD olarak hesap edildiği, borcun tamamının ödenmediği ve hak düşürücü süre içerisinde istirdat talep edildiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, davacının ... 12. İcra Müdürlüğünün (...

1.İcra Müdürlüğü) 2009/24770 E. ve 2009/24771 E. sayılı icra takiplerinde davalı tarafın borçlu olmadığının tespitine, 38.804,00 USD'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yasal şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı ile faiz taleplerinin reddine karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

Dairenin 12.03.2024 tarihli ilamıyla, temyizen incelenen Mahkeme kararının; bozma ilamlarında belirtilen hukuki esaslar gözetilerek verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmadığı gerekçesiyle onanmasına karar verilmiş, davalı vekili tarafından kararın düzeltilmesi talep edilmiştir.

VI. KARAR DÜZELTME

A.Karar Düzeltme Sebepleri

Davalı vekili; dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığı yönündeki itirazının Mahkemece değerlendirilmeden hüküm kurulduğunu, yalnızca 10.000,00 TL'lik kısım için menfi tespit isteminde bulunulduğunu, ıslah yoluna başvurmayan, dava harcında artırıma gitmeyen davacının, dava değeri olan 10.000,00 TL üzerindeki kısım için alacağının zamanaşımına uğradığının kabulü gerektiği halde mahkemece bu yöndeki itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının borçlu olduğunu kabulle sulhen 06.10.2010 tarihinde ihtirazi kayıtsız ödeme yaptığını,

çok daha önceki bir tarihte düzenlendiği iddia olunan 01.09.2008 tarihli temliknameye istinaden esasen alacaklı olduğu ve yapmış olduğu bu ödemenin icra baskısı altında ödenmiş bir tutar olduğu iddiasının hukuken korunamayacağını, temlikname tarihi gerçeğe aykırı olarak yazıldığı gibi dava tarihi itibarıyla dava dışı şirketle mahsuplaşmanın bitmiş olup temliğe konu bir tutar kalmadığını ileri sürerek, kararın düzeltilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kira alacağının tahsili için yapılan takipte borçlu olmadığının tespiti ve fazla yapılan ödemenin istirdatı istemine ilişkindir.

Karar düzeltme yoluyla incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, özellikle uyulan bozma ilamında belirtilen esas ve usullerde araştırma ve inceleme yapılarak karar verildiğinin ve önceki kararlar ve bozma ilamları ile karşı taraf yararına kazanılmış hak durumu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine imkan bulunmadığının anlaşılmasına göre, davalı vekilinin karar düzeltme taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR