Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3406 K.2025/2531

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı tarafça 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu (2886 sayılı Kanun) kapsamında yapılan ihale sonrasında dava konusu 30 adet su üstü sporu parkur noktasının kiralanması için imzalanan kira sözleşmelerinin 21.09.2020 tarihinde sona erdiğini, akabinde yapılan yeni ihale kapsamında bu alanların 3. kişiye ihale edildiğini, açılan iptal davası neticesinde ise ihalenin iptal edildiğini, iptal kararı sonrasında dava konusu alanlardaki kiracılık durumunun ihtilaflı hale geldiğini, dava konusu alanların nitelikleri itibariyle münhasıran turizm sezonunda gelir elde edilebilen alanlar olduğunu,

ancak 2020 yılının Mart ayında baş gösteren Covid-19 salgını nedeniyle kiralanan alanların kapalı kaldığını, taraflar arasında imzalanan kira sözleşmelerinde, sonradan ortaya çıkan bulaşıcı hastalık, salgın gibi kamudan kaynaklanan ve hakkın kullanımını engelleyen sebeplerden ötürü, kiracının sözleşme süresinin uzatılmasını ve kira bedellerinin indirilmesini isteyebileceğinin düzenlendiğini,

ayrıca 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkındaki Kanun (7244 sayılı Kanun) kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) tarafından yayınlanan 15.12.2020 tarihli ve 2020/27 sayılı Genelge ile aralarında Büyükşehir Belediyelerinin de yer aldığı bir takım kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde veya tasarrufunda olan taşınmazların kira bedeli ve kira süresine ilişkin olarak bazı düzenlemelere gidildiğini, kiraya verenin kiralananı,

sözleşme süresince sözleşmenin amacına uygun biçimde kullanılmaya ve işletilmeye elverişli bir durumda bulundurma yükümlülüğü bulunduğunu ileri sürerek; kira sözleşmesinin süresinin bir yıl uzatılmasını ve dava konusu alanlarda kiracılık sıfatının devam ettiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; bahse konu kira ilişkisinin 2886 sayılı Kanun uyarınca kurulduğunu, keza bu alanların ihalesinin 2886 sayılı Kanun çerçevesinde yapılmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğunu, müvekkili tarafından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) tarafından yayınlanan 15.12.2020 tarihli ve 2020/27 sayılı Genelge ve sözleşmenin ilgili maddesi çerçevesinde;

kiracıların kira erteleme taleplerinin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletildiğini, gelen cevap yazılarında İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan genelgeler uyarınca Covid-19 salgınına karşı alınacak tedbirler gereği faaliyetleri durdurulan işletmelerin belirlenmiş olduğu, bu genelgeler kapsamında turizm sezonu boyunca turizm tesis ve işletmeleri ile su üstü sporu parkur alanlarının kapatılarak faaliyetlerin durdurulmasına/kısıtlanmasına yönelik olarak bir tedbir uygulanmadığı,

dolayısıyla turizm sezonu uyarınca faaliyetlerine devam eden su üstü sporu parkur alanlarına ait kira bedellerinin iade/mahsup edilmesi yönünde yapılacak işlem bulunmadığının bildirildiği, öte yandan İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan genelgelerde takdir idareye bırakılmışsa da, idare tarafından Maliye Hazinesine ödenen kira bedelinde indirim uygulanmaması ve kira süresinin uzatılmaması nedeniyle, idareyi kamu zararına uğratmamak adına idare tarafından herhangi bir işlem tesis edilemediğini, idarenin de kiracı durumunda olduğunu,

mülkiyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait dava konusu alanlarda pandemi nedeniyle idarece herhangi bir kira bedeli indirimi yapılmadığını, keza kiralananın kullanımının idarece kısıtlanmadığını, ayrıca kendisinden kaynaklanmayan sebeplerle oluşacak olumsuz bir sonuçtan müvekkilinin sorumlu tutulmasının söz konusu olamayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu su üstü sporları parkur noktalarının Manavgat Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü ile davalı ... arasında imzalanan 22.09.2017 tarihli protokol kapsamında 10 yıl süre ile Belediyeye kiraya verildiği, bu protokolün (7.) maddesinde açıkça davalı tarafından bu yerlerin ancak 2886 sayılı Kanuna göre alt kiraya verilebileceğinin düzenlendiği, bu düzenleme kapsamında 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihale ile davacı ile 29.06.2018 ve 17.01.2018 tarihli kira sözleşmelerinin imzalandığı, işbu sözleşmelerde belirlenen kira sürelerinin 21.09.2020 tarihinde dolduğu,

sözleşme bitiminde davacının kiracılık hakkının sona erdiği ve 2886 sayılı Kanunun 75. maddesi uyarınca fuzuli şagil durumuna düştüğü, kira sözleşmelerinin (10.) maddesi gereği kiracının kira süresinin bitiminde derhal taşınmazı tahliye etmek zorunda olduğu, sözleşme sürelerinin 21.09.2020 tarihinde bitmesi ile bu tarihten sonra 2886 sayılı Kanuna uygun olarak yeniden ihale yapılmak suretiyle davacı ile yeni bir kira ilişkisi kurulmadığı,

yine davalı tarafından ihale yapılmadan su parkurlarının kiralanması ve kira sürelerinin uzatılmasının yasal olarak ve asıl kiralayan ve davalı kiracı arasında akdedilen protokol gereği mümkün olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarihli ve sayılı belirtilen kararıyla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; her ne kadar dava konusu alanlarlar 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale yolu ile kiralanmış ise de, söz konusu ihale işleminden sonra davalı ... ile imzalanan kira sözleşmelerinin özel hukuka tabi olduğunu, sözleşme ile mücbir sebepler halinde kiracının süre uzatım talebinde bulunabileceğinin kararlaştırıldığını, süre uzatım talebi sonucunda gerçekleştirilecek işlemin yeni bir kiralama işlemi olmayıp mevcut kira sözleşmesinin süresinin uzatılması olduğundan, bu talep yönünden yapılacak değerlendirmenin 2886 sayılı Kanun'a tabi olmadığını, bu nedenle süre uzatım talebinin,

hem davalı idare ile akdedilen sözleşmenin (8.) maddesi kapsamında hem de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının genelgesi kapsamında haklı bulunduğunu, dava konusu alanların pandemi sürecinden etkilenmediği yönündeki kabulün de hatalı olduğunu, davalı Belediyenin özel hukuk ilişkisi kapsamındaki kiralama faaliyetindeki kârından zarar etmesini engellemek için müvekkil şirketin tüm zarara katlanmasını beklemenin hakka ve hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kiracılık sıfatının tespiti ile sözleşme süresinin uzatılması istemine ilişkindir.

Dava konusu kiralananın 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale ile kiraya verilmesine, sözleşmenin süresinin bittiği tarihte 2886 sayılı Kanunun 75. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları gereğince sona erecek olmasına, sürenin dolmasıyla kiracının fuzuli şagil durumuna düşmesine, 2886 sayılı Kanuna uygun olarak davalı tarafça yeniden yapılacak ihale ile yeniden bir kira ilişkisi kurulmasının mümkün olmasına, 15.12.2020 tarihli ve 2020/27 sayılı Genelge ile ilgili Kurumlara takdir hakkı tanınmasına, davalının da dava dışı ...

Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü ile imzalanan 22.09.2017 tarihli tahsis protokolü kapsamında işletme hakkı sahibi olduğu dava konusu yerlere ilişkin kira bedeli ödemekle yükümlü olduğu ve kararlaştırılan kira bedelini indirimsiz ödemeye devam ettiğinin anlaşılmasına göre, davacının temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR