Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3538 K.2025/3418

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davalılarla müşterek murisleri ... adına kayıtlı ancak aslen müvekkili ...'e ait olan ... plakalı traktörün ... Otomotiv Ltd.. Şti. firmasından satın alındığını, bu satın almadan kaynaklı olarak da müvekkili ... tarafından firmaya 21.06.2013 tarihinde 16.000,00 TL, 02.07.2013 tarihinde 34.000,00 TL bedel ödendiğini, bakiyesi için ...

Bankası şubesinden muris ... adına kredi kullanıldığını, kullanılan bu kredinin müvekkili ... tarafından ödendiğini, muris ... adına kayıtlı olup ancak aslen müvekkili Mehmet'e ait olan ... plakalı traktörün alımı için de davacılardan ...'in hanımı olan ... adına kayıtlı olan ... plakalı traktörün ... Otomotiv...Ltd. Şti.'ye satıldığını ve bakiyesi için de ...

Bankası ... şubesinden yine muris ... adına kredi kullanıldığını, kullanılan bu kredinin müvekkilli Mehmet tarafından ödendiğini, ödemeye ilişkin dekontların dilekçede sunulduğunu belirterek davacıların murisleri ... adına kayıtlı ... plakalı aracın davacı ...'e ait olduğunun tespiti ve tesciline, murisleri ... adına kayıtlı ... plakalı aracın davacı ...'e ait olduğunun tespiti ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili; davanın esasen ... ve ... plakalı traktörlerin mülkiyetinin tespitine ilişkin iki farklı davadan oluştuğunu, her iki aracın ayrı ayrı mülkiyete tabi olup farklı kişiler adına tescili istendiğini, bu iki davanın birlikte görülme imkanı olmadığını, tefrik kararı verilmesini talep ettiklerini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19/06/2020

tarihli kararıyla; ... plakalı traktörün ve ... plakalı traktörün alımına ilişkin kredi sözleşmeleri incelendiğinde, kredilerin muris ... tarafından kullanıldığı, araçların muris üzerine kayıtlı olduğu, davacılar tarafından kredi taksitlerin ödenmesine ilişkin dekontlarda davacıların ismi yer alsa da ödenilen taksit tutarlarının traktör bedellerini karşılamadığı, traktör bedellerinin tamamının davacılar tarafından karşılandığına ilişkin başkaca somut bir delilin dosyada mevcut bulunmadığı,

davacı ...'e ait olduğunun tespiti istemine ilişkin, traktörün alım satımında davacı ...'in eşine ait aracın satılarak takas söz konusu olduğu iddia edilse de takas edildiği iddia olunun araca ait belgeler incelendiğinde, takas işlemi yapıldığına dair herhangi bir delil bulunmadığı anlaşıldığından, hayatın olağan akışına göre davacıların murisle birlikte yaşadıkları göz önünde bulundurulduğunda, davacıların muris adına işlem yapabileceği, davasını ispatla yükümlü olan davacıların tanıklarının araçların mülkiyetine ilişkin soyut beyanlarda bulunduğu gerekçesiyle davacılar tarafından ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş;

karara karşı, süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin 03.11.2022 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş; karar, süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Dairece verilen 06.12.2023 tarihli ilamla.

"Bölge Adliye Mahkemesince; her ne kadar İlk Derece Mahkemesince ... ve ... plakalı traktörlerin, Mustafakemalpaşa Asliye Hukuk Mahkemesi 2015/457 E. sayılı tenkis davasında muris ...'ın mülkiyetinde gözüktüğü, bu sebeple davacının derhal eda davası açması mümkünken aynı hususta tespit davası açmasında hukuki yararının olmadığı bahisle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmişse de, öncelikle davacıların tescil talepleri yönünden; motorlu araçların tescil işlemi idari bir işlem niteliğinde olduğundan, Mahkemece trafik kaydına tescile karar verilmesi,

idareyi işlem yapmaya zorlayıcı bir karar olup, adli yargı yerinde, idareyi işlem yapmaya zorlayıcı türden bir karar verilemeyeceği, davacılar vekilince talep edilen tescil talebinin, eda davası ile elde edilmesinin mümkün olmadığının anlaşıldığı, davacıların tespit talepleri yönünden;

davacıların tenkis davası açabilmeleri için öncelikle davaya konu traktörlerin kendilerine ait olduğunu ispatlamaları gerekmekte olup, davacılar vekilinin, müteveffa ...'nın malik olarak gözüktüğü dava konusu iki traktörün davacılara ait olduğunun tespitine karar verilmesini istemesinde hukuki yararının bulunduğunun anlaşılmış olmasına göre, toplanan deliller birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre İlk Derece Mahkemesinin verdiği kararın esası hakkında bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ve eksik inceleme ile davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup,

bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda, davacılar ile muris arasındaki inanç sözleşmesinin ispatlanamadığı, traktör bedelinin tamamının davacılar tarafından karşılandığı ileri sürülmüş ise de, bu hususun da ispatlanamadığı, yapılan ödemelerin traktör bedelinin bir kısmını karşıladığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; davacılar vekili kararı temyiz etmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili, traktör alımına ilişkin kullanılan kredilerin geri ödemelerinin davacılar tarafından yapıldığının belli olduğunu, dinlenen tanık beyanlarının da bu hususu doğruladığını, davacıların anneleri müteveffa ... adına işlemler yaptığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı araç mülkiyetinin tespiti ve tescili istemine ilişkindir. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle davacıların dayandıkları delillerin traktör bedelinin tamamının kendileri tarafından ödendiğini ispatlamaya yeterli olmadığının anlaşılmasına göre temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR