Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/1008 K.2025/6175

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ..., ... ve ... vekili tarafından duruşma istemli diğer davalılar ... ve ... vekilleri tarafından duruşmasız temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 16.12.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde gelen davacı vekili Avukat .... ile davalılardan ..., ... ve ... vekili Avukat .... ile diğer davalılar ... ve ... vekili Avukat ... ve ...'ın sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı asıl borçlu .... ile arasında imzalanan yüklenme senedi doğrultusunda 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun (1416 sayılı Kanun) uyarınca psikoloji konusunda yüksek lisans/doktora öğrenimi için yurt dışına gönderildiğini, davalı kefiller ... ile ...'un 30.04.2012 tarihinde ... ve .....'ın ise 20.01.2014 tarihinde söz konusu borca kefil olduklarını, davalı asıl borçlu.....'nın yurt dışında kaldığı süre zarfında eğitim masraflarının müvekkili Bakanlık tarafından karşılandığını, ancak davalı asıl borçlu....'nın yüklenme senedinde yer alan taahhütleri ihlal ettiğini,

bu nedenle davalı asıl borçluya ödenen bedelin faizi ile birlikte iadesinin gerektiğini belirterek, 143.422,19 Sterlin, 26.230,03 USD ve 31.345,10 TL'nin her bir ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı asıl borçlu ....'dan ve sorumlu oldukları tutar dikkate alınarak kefillerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılar.... ve ..... vekili; müvekkili ....'nın 16.12.2011 tarihinde .... Üniversitesi'nde Yabancı Dil eğitimini bitirdikten sonra 30.09.2013 tarihinde .... Üniversitesi'nde Yüksek Lisans eğitimini başarıyla tamamladığını, 02.09.2022 tarihinde ....

Üniversitesi'nde doktora eğitimine başladığını, devam eden süreçte doktora eğitiminin bittiğini, ancak diploma töreninin ileriki tarihlerde düzenlenecek olması nedeniyle diploma töreni hakkından feragat ederek diplomayı almak üzere başvuruda bulunduğunu, davalının eğitimi planlanan sürede bitirememesinin nedeninin müvekkilden kaynaklanmadığını, pandeminin ilan edildiğini, dolayısıyla eğitim ve öğretim kurumlarının faaliyetlerine ara vermek zorunda kaldıklarını, davanın zamanaşımına uğradığını, İdarenin zararının oluşmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili; müvekkili tarafından imzalanan kefalet senedinin zamanaşımına uğradığını, yüklenme senedinde yer alan taahhütlerin yerine getirildiğini, bu itibarla kefalet senedinin hükümsüz hale geldiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. 3. Davalı ... vekili; müvekkil tarafından imzalanan kefalet senedinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 583. ve 584. maddelerinde sayılan hususları taşımadığını, bu nedenle geçersiz olduğunu, bahsi geçen kefaletnamenin dava açılmadan önce ortadan kalktığını ve hükümsüz kaldığını, bu itibarla borcun sona erdiğini, dava dilekçesindeki tüm istemlerin davalıya yüklenmesinin mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalılardan ... ....'un Ankara 9. İdare Mahkemesinin 2022/2586 E. sayılı dosyası ile dava konusu işlemin iptali için dava açtığı, yapılan yargılama neticesinde Ankara 9. İdare Mahkemesince davanın reddine karar verildiği ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 2023/2891 E., 3020 K. sayılı kararı ile İdare Mahkemesi kararı kaldırılmak suretiyle dava konusu işlemin iptaline kesin olarak hükmedildiği, Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin kabul gerekçesinde davacının yurtdışı eğitim ve öğrenimini tamamladığı,

bu itibarla yapılan masraflar karşılığının mecburi hizmet olarak ödenmesinin gerektiği hususuna değinildiği, buna göre toplanan delillere ve idare yargıda dava konusu işlemin iptal edilerek davalının mecburi hizmet isteğinin kabulü yoluna gidilmesi karşısında davacının alacak talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin tetkikinde, iptal konusu ilk görev talep tarihi olan 05.09.2022 tarihinin, 12.05.2015 tarihli Makam Olurunun Danıştay 8. Dairesinin 01.06.2022 tarihli ve 2019/5577 E., 2022/3667 K. sayılı kararı ile iptal edildiği tarihten sonraya tekabül ettiği, ayrıca eldeki davanın, ilk görev talep (05.09.2022) tarihinden önce 02.08.2022 tarihinde açıldığı, davalı bursiyer .......'un eldeki davanın açılmasından sonra 26.11.2022 tarihinde Ankara 9. İdare Mahkemesi'nde işlemin iptali istemi ile yargı yoluna başvurduğu,

devam eden süreçte de davalı bursiyer ... ....'un yapılandırma talebinde bulunmasına bağlı olarak bildirilen borcu 15.07.2023 tarihinden başlamak üzere taksitlendirmek amacıyla yeni bir ödeme teklifinde bulunduğu, devamla 09.05.2023 tarihinde davacı ...'ndan görev talebinde bulunduğu, görev talebinin 05.12.2022 tarihli ikinci Makam Oluru kapsamında uygun bulunduğu, davalı bursiyerin 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun uyarınca sunduğu ödeme teklifindeki ilk taksit tarihinin 15.07.2023 tarihi olduğu,

görev talebinin ise bu tarihten önce 09.05.2023 tarihli dilekçe ile gerçekleştirildiği, bu itibarla ismi geçen davalı bursiyerin görev talep ettiği tarihe kadar birikmiş taksit tutarını ödemesine gerek kalmaksızın tazminat borcunun mecburi hizmete dönüştüğü, ayrıca Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 11.10.2023 tarihli ve 2023/2891 E., 2023/3020 K. sayılı "dava konusu işlemin iptali" kararının verilmesine ve 30.10.2023 tarihinde davacı ...'na tebliğ edilmesine karşın,

istinaf başvurusu sonuçlanmadan önce davalı ... ....'un atamasının yapılması hususu adına 08.09.2023 tarihli ve 83371669 sayılı yazı ile öğrenim gördüğü üniversiteye bildirimde bulunulduğu, 08.12.2023 tarihi itibari ile.....Üniversitesi'ne atamasının yapıldığı, somut olaydaki alacak davası için gerçekleştirilen yargılama sırasında eldeki davadan sonra açılan idari davanın sonuçlandığı ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 11.10.2023 tarih ve 2023/2891 E., 2023/3020 K. sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline hükmedildiği,

bu kapsamda davanın konusuz kaldığı dikkate alınarak ve dava tarihi itibariyle davacı yana izafe edilecek bir kusurun bulunmadığı ve davacı idarenin dava açmakta haklı olduğu anlaşıldığından, davacı yararına yargılama gideri ve vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğinden davacının istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılmasına, davanın konusu kalmadığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalılar.... ve....vekili; davanın esastan reddi gerektiğini, 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ..... vekili; kefalet sözleşmesinin gerekli şartları taşımadığından geçersiz olduğunu, 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, sorumluluğunun bulunup bulunmadığının incelenmediğini, lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davacı vekili; lehine nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

4. Davalı ... vekili; davanın esastan reddi gerektiğini, kefil olarak sorumluluğunun bulunmadığını, 10 yıllık sürenin dolduğunu, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 1416 sayılı Kanun kapsamında yurtdışına eğitim için gönderilenlerin, taahhütname ile üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle yapılan masrafların asıl borçlu ve kefillerden tahsili istemine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davalı bursiyerin tazminat borcunun mecburi hizmete dönüşmesi talebinin reddinin iptaline ilişkin açılan davada Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 11.10.2023 tarihli ve 2023/2891 E., 2023/3020 K. sayılı "dava konusu işlemin iptali" kararının verilmesine, dava sonucuna göre davalı ...'nın atamasının 08.12.2023 tarihi itibari ile ......

Üniversitesi'ne yapılmasına, işbu davanın açılmasından sonra idari davanın açılıp, dava devam ederken sonuçlandığının anlaşılmasına göre, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR