Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/1294 K.2025/4565

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının .. Eczanesi’nin sahibi olduğunu, davalı Kurum tarafından ilaç teminine ilişkin 2012 yılı Protokolünün (5.3.6.) maddesi hükmünce fatura ettiği 4 adet reçete için ilaç katılım payının alınmamasından 2.000,00 TL cezai şart uygulanmasına ve yazılı olarak uyarılmasına, hasta veya hasta yakınına teslim edilmemiş ilaçlar ile ilgili olarak Protokolün (5.3.5.) maddesi gereği 11.804,50 TL cezai şart uygulanmasına ve yazılı olarak uyarılmasına, toplam ilaç bedeli olan 2.963,34 TL’nın tahsiline karar verildiğini, söz konusu işlemin haksız olduğu ileri sürerek; davalı Kurum işleminin iptali ile yaratılan muarazanın giderilmesinin talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkili Kurum nezdinde hazırlanan denetmen raporu doğrultusunda ifadesi alınan kişilerin beyanlarında, davacı eczaneden aldıkları ilaçlara herhangi bir ödeme yapmadıklarının açık olduğunu, davacı hakkında yürütülen işlemlerde usule ve yasaya aykırılık teşkil edecek bir durum bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.02.2018 tarihli kararıyla; davanın kabulüne, davalı Kurumun 20.10.2015 tarihli ve ..-14.829.852 sayılı yazıları ile hukuka aykırı olarak yapılan uyarı, cezai şart ve mahsup işlemlerinin tespiti ile davalı Kurum işleminin iptal edilerek kaldırılmasına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.01.2020 tarihli kararıyla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı temyiz isteminde bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Dairece verilen 08.04.2021 tarihli ilamla; davalı Kurumca, dava konusu reçeteler hakkında alınan hasta beyanlarına göre Sosyal Güvenlik Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin 2012 yılı Protokolünün (5.3.5) ve (5.3.6.) maddeleri uyarınca cezai işlem uygulandığı, bu cezai işlemlerin konusunun; hastaların ilaçları almaması ve bir kısım hastaların katılım paylarını ödememesi olmasına rağmen Mahkemece hastaların tamamı dinlenmeden, davacı tarafın bildirdiği bir kısım hasta beyanlarına göre, sadece ilaçların alınıp alınmadığı değerlendirilmek suretiyle davanın kabulüne karar verildiği,

ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 31. maddesi uyarınca hâkimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında olmak üzere kurum işleminin konusunu oluşturan reçetelerde adı geçen hastaların tamamının Mahkemece tanık olarak dinlenmesi gerektiği, bu durumda mahkemece teftiş sırasında dinlenen hastaların tanık sıfatıyla beyanları alınarak; cezai işleme konu reçetelerdeki ilaçları alıp almadıkları ve katılım paylarını ödeyip ödemedikleri sorulduktan sonra, teftiş sırasında alınan beyanları ile çelişki oluşması halinde çelişkiler giderilerek;

tarafların tüm delilleri, 2012 yılı Protokolünden sonra yürürlüğe giren protokollerde lehe hüküm bulunması halinde ilgili maddeleri değerlendirilmek suretiyle, her hasta bazında cezai işlemin uygulanması gerekip gerekmediği tek tek belirlenerek hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm tesisinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

2.Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; hastaların tanık sıfatıyla dinlenildiği, alınan bilirkişi raporunda; tüm tanık beyanları incelenip değerlendirildiğinde, ilaç katılım payının ve poliklinik muayene katılım payının tahsil edilmemesi iddiasına yönelik dava konusu 2.000,00 TL cezai şart uygulanması ve yazılı olarak uyarılması işleminin yersiz ve hukuka uygun olmadığının.

Kuruma fatura edilmiş ve ilaç alım tarihinden itibaren 60 gün geçmiş olmasına rağmen hasta veya hasta yakınına teslim edilmeyen ilaçlara ilişkin olarak 2024 yılı Protokolünde lehe hüküm bulunduğunun, cezai şartın beş katı değil, iki katı olarak uygulanacağının düzenlendiğinin, buna göre uygulanması gereken cezai şart tutarının 4.721,80 TL olacağının tespit edildiği, bilirkişi raporunda, 60 gün geçmiş olmasına rağmen hasta veya hasta yakınına teslim edilmeyen ilaçlara ilişkin eczacıya yaptırım uygulanmasının adil olmadığı,

eczacının bu ilaçları ne yapacağına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı ve Kurumun zararının olmaması nedeniyle Protokoldeki düzenlemenin hukuka aykırı olduğu belirtilmiş ise de bu hususta Protokol hükümlerinin uygulanması gerektiği, bu maddeye aykırı reçete bedellerinin 2.360,90 TL olduğu gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne; davalı Kurum davacı hakkındaki 20.10.2015 tarihli ve ../... sayılı yazında belirtilen;

alınması gereken ilaç katılım payları ve/veya poliklinik muayene katılım payı tahsil etmemek veya hastaya iade etmek iddiası nedeniyle tesis edilen cezai şart, uyarı ve ilaç bedelinin iadesi işleminin iptaline, Kuruma fatura edilmiş ve ilaç alım tarihinden itibaren 60 (altmış) gün geçmiş olmasına rağmen hasta veya hasta yakınına teslim edilmemiş ilaçlar ile ilgili olarak tesis edilen 11.804,50 TL cezai şart işleminin 7.082,70 TL’lik kısmının iptaline, davacının bu kalemdeki fazlaya ilişkin isteminin reddine,

Kuruma fatura edilmiş ve ilaç alım tarihinden itibaren 60 (altmış) gün geçmiş olmasına rağmen hasta veya hasta yakınına teslim edilmemiş ilaçlar ile ilgili olarak protokolün (4.3.6.) maddesi kapsamında tesis edilen 2.963,34 TL cezai şart işleminin 602,44 TL’lik kısmının iptaline, davacının bu kalemdeki fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili; bilirkişi heyeti tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alındığında açılan davanın tamamının kabulünün gerektiğini, satışı yapılan ilaçların eczacı tarafından tekrar satılması mümkün olmadığından davalı Kurumun bir zararı olmadığını, bilirkişi raporu ile çelişir şekilde karar verildiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı vekili; bütün reçete sahipleri dinlenilmeden karar verildiğini, alınan bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğunu, eczacının basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiğini, 2012 yılı Protokolü yerine 2024 yılı Protokolünün uygulanmasının hatalı olduğunu, ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasında düzenlenen 2012 yılı Eczane Protokolü gereğince davalı Kurum tarafından davacı eczacıya uygulanan cezai şart, uyarı ve reçete bedelinin tahsili işleminin iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapılarak, yine o ilamda gösterilen hukuki esaslar gereğince karar verildiği, alınan bilirkişi raporlarının denetime elverişli olduğu anlaşılmakla, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VII. KARAR