Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/2261 K.2025/5903

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; dava dışı mükellefin vergi borcu nedeniyle davalıya haciz bildirimleri gönderilerek 09.07.2010 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı tarafından 12.07.2010 tarihli dilekçe ile dava dışı vergi borçlusu ile ticari ilişkilerinin ve borçlarının bulunmadığı belirtilerek haciz ihbarnamesine itiraz edildiğini, davalının dava dışı vergi borçlusu şirkete ve ortağına 02.05.2011 tarihi itibariyle 119.386,00 TL borcunun bulunduğunu, davalının itirazının haksız olduğunu ileri sürerek;

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalının haciz bildirimine itirazının iptaline, 119.386,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davalının mükellef şirket ve ortağına borçlu olduğunun tespitine ve davalı yetkililerinin 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 338. maddesine göre cezalandırılmalarına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkili aleyhine başlatılan 2002/1715 E. sayılı icra takibinde yetkiye itiraz edildiğini, işbu davanın yetkili mahkemede açılmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, dava dışı kişinin alacağını başka bir kişiye devrettiğini, tasarruf yetkisinin kalmadığını savunarak, davanın reddini ve lehine tazminata hükmedilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 12.03.2014 tarihli kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 11.11.2019 tarihli ilamıyla; "...Bu durumda Mahkemece davalı kooperatif vekiline usulüne uygun şekilde dava dilekçesinin tebliği ile delillerinin toplanması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde taraf teşkili sağlanmadan, yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması savunma hakkının kısıtlanmasına yönelik esaslı usul hatası olduğu..." gerekçesiyle, karar bozulmuştur.

2.Bozmaya uyan Mahkemenin 02.06.2022 tarihli kararıyla; davanın Kuşadası 1. İcra Müdürlüğünün 2002/1715 sayılı icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, itirazın iptali davasında yetkili mahkemenin genel yetki kuralı kapsamında davanın açıldığı tarihteki davalının yerleşim yeri mahkemesi olacağı, süresi içerisinde yetki itirazında bulunulduğu, davalı kooperatifin tebligat yapılan adresinin, ticaret sicil adresinin ve icra dairesinde yetkiye itiraz edilirken yetkili icra dairesi olarak da bildirdikleri adresin ............ olduğu gerekçesiyle, Mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

3.Dairemizin 22.02.2024 tarihli ilamıyla; davanın konusu para alacağı olup götürülecek borç niteliği bulunduğundan davacının seçimlik hakkı gereği Kuşadası Mahkemesinin yetkili olduğu gözetilerek uyuşmazlığın esastan incelenmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

4.Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı tarafından dava konusu borcun tamamının dava açıldıktan sonra Kuşadası Vergi Dairesine Müdürlüğüne ödendiğinin belirtildiği davalının dava dışı vergi borçlusunun ortağı olan................ kesinleşmiş mahkeme ilamı ile borcunun bulunduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle; dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; müvekkilinin icra takibine itiraz etmesi üzerine takibin durduğunu, davacı tarafça itirazın iptali davası açıldığını ancak dava dilekçesi ve kararın müvekkiline usulüne aykırı tebliğ edildiğini, yargılama müvekkilinin gıyabında, savunma ve hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek karar verildiğini, dava dosyasındaki tüm tebligatların usulsüz olduğunu, müvekkiline yapılan tebligatların yasal tebligat adresi olan kooperatif merkezi dışında başka adreslere yapıldığından kararın bozulduğunu, ancak taşınmazlarının haczedildiğini, ihtirazi kayıt ile borcu ödediğini, ödemenin rızaen olmadığını,

müvekkilinin yaptığı itirazdan dönmediğini, rızaen borcu tasfiye amaçlı ödeme yapmadığını, davacının davasını ispat etmesi gerektiğini, Mahkemece esasa ilişkin inceleme yaparak sonucu dairesinde karar vermesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesine göre haciz bildiriminin iptali istemine ilişkindir. 1.Temyiz edilen Mahkeme kararının; dayandığı bilgi ve belgelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2. İhtirazi kayıt; “muayyen haklarını kullanmak hususunda serbestisini muhafaza etmek isteyen tarafın bu husustaki vaki beyanı” olarak tanımlanabilir. İhtirazi kayıt ileri sürme hakkı, yenilik doğurucu nitelikte olup, bir hukuksal durumu ortaya çıkarmak, var olan hukuksal durumu değiştirmek veya ortadan kaldırmak için kullanılır. Bu haklar, nitelikleri gereği, sonuçlarını kendiliğinden meydana getirirler. İhtirazi kayıt ileri sürmeye yönelik hak, başka bir hakkı koruyucu nitelikte olup, koruduğu hak, asıl alacağa bağlı olan ve henüz ifa edilmeyen yan edimlere ilişkin haklardır.

İhtirazi kayıt ileri sürme hakkının kullanılmamasıyla, alacaklının korunan bu haklarını talep etmesi engellenmiş olur. Bu engellenme itiraz niteliğinde bulunmaktadır. Alacaklının, bu hakkını kullanmakla korumak istediği hakları korunmuş olmakta, bu irade kullanılmaz ise, korunmak istenen (fer’i nitelikte) hak düşmektedir.

Yargılama hukukunun genel bir kuralı olarak, belli bir hukuk kuralına dayanarak hak elde etmek isteyen taraf, bu kuralın uygulanabilmesi için gerekli koşulların varlığını ispat etmekle yükümlüdür. Davalı, ihtirazi kayıt ileri sürüp sürmediğini ya da durumun gereğinden bu hakkını kullandığının anlaşılması gerektiğini ispat etmekle yükümlüdür.

Ne var ki Mahkemece; davacının cevaba cevap dilekçesinde borcun tamamının ödendiğinin beyanı üzerine, açılan davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, davalının ihtirazi kayıtla ödemeyi yapıp yapmadığı hususu ise araştırılmamıştır.

Hal böyle olunca, Mahkemece; davalı savunmasının değerlendirilmesi ve ihtirazi kayıt ile borcu ödenip ödenmediği hususu tespit edildikten sonra hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, eksik araştırma ve inceleme sonucunda yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR