Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/2805 K.2026/225

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkil şirket ile davalı kurum arasında "proje destek sözleşmesi" imzalandığını, davalı Kurumun sözkonusu proje desteği kapsamında müvekkiline alınacak malzeme ve ekipmanlar için 2011 yılı Haziran ayında 203.207,27 TL ve 123.498,67 TL olmak üzere toplamda 326.705,94 TL hibe desteğinde bulunduğunu, davalı Kurumun müvekkili şirkete gönderdiği 04.05.2018 tarihli yazısı ile "...16.11.2017,

23.11.20 17... .02.2018 tarihlerinde proje sonrası denetim ziyaretlerinde proje kapsamında alman ekipman ve malzemelerin projenin tamamlanmasını müteakip 3 yıl içinde başka bir firmaya satıldığı bilgi ve belgeler ile tesbit edildiği belirterek sözleşmenin feshini ve hibe desteğinin faizi ve 3 katı tutarında cezai şart ile iadesini" talep ettiğini, müvekkil şirket ile davalı taraf arasında imzalanan sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek,

feshin haksızlığının tespitine, davalı kurum tarafından müvekkil şirketten talep edilen hibe desteği 326.705,94 TL, gecikme faizi 97.121,09 TL ve cezai şart bedeli olarak destek miktarının üç katı tutarı olan 980.117,82 TL olmak üzere toplam 1.403.944,85 TL borçlu olmadığının tespitine, davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkili Kurum tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, dava konusu olayda olduğu gibi destek verilen makine veya teçhizatın yararlanıcı tarafından satışının gerçekleşmesi durumunda Genel Koşullar 7.3 maddesi uyarınca üç katı tutarında cezai şart öngörülmüş bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.11.2021 tarihli kararıyla; davacının, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında satın alınan üç adet cihazı 2015 yılı Kasım ve Aralık aylarında .... Hiz. Tic. Ltd.

Şti.’ne sattığı anlaşıldığından, her ne kadar davacı cihazların satışının sadece kayden yapıldığı, fiilen fabrika dışına çıkarılmadığı iddiasında bulunmuş ise de davalı Kurum tarafından düzenlenen raporda; yapılan denetimde cihazların fabrikada bulunmadığı anlaşıldığından davacının iş bu iddialarına kıymet verilmeyerek; sözleşmenin eki Genel Koşulların 7.3 maddesi hükmünü ihlal ettiği kanaatine varıldığından Genel Koşulların 12.4.

Maddesi gereğince "cezai şart" talep ettiği gözetilerek 20.09.2021 havale tarihli bilirkişi raporuna itibar edilerek davalının davacıdan talep edebileceği cezai şartın 521.914,80 TL olması gerektiği, ancak 1.403.944,85 TL cezai şart talep edildiği ve bu suretle davacının davalıya 882.030,05 TL borçlu olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin 02.11.2023 tarihli kararıyla davacının sözleşme konusu üç adet cihazı 2015 yılı Kasım-Aralık aylarında ... Ltd.Şti.'ye satarak sözleşmeyi ihlal ettiğinin ve kusurlu olduğunun sabit olması, davalının bu kapsamda sözleşmeyi feshetmesinde bir isabetsizlik bulunmaması ancak sözleşmenin feshini düzenleyen Genel Koşulların 12.4.maddesi ve 7.6.1 maddesi kapsamında cezai şartın belirlenmesi gerektiğinden ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alınarak istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Dairece verilen 18.11.2024 tarihli ilamla; davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, mezkur sözleşme hükümlerine göre destek yararlanıcısı davacının kusuru sebebiyle sözleşmenin haklı olarak feshedildiği kabul edilerek, Genel Koşulların 12.4 maddesi uyarınca kendisine ödenen hibe bedelinin faizi ile birlikte ödenmesinin yanı sıra Genel Koşulların 7.3 maddesine göre destek miktarının üç katı tutarında davalı kuruma tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının sözleşmenin eki Genel Koşulların 7.3 üncü maddesini ihlal ettiği, davalı kurumca Genel Koşulların 7.3 maddesine göre destek miktarının üç katı tutarında davalı kuruma tazminat isteme hakkının bulunduğu ve Yargıtay bozma ilamı da göz önünde bulundurularak davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davanın menfi tespit davası olduğunu, hibenin dört yıl sonra fahiş miktarda cezai şartla istenmesinin davalı ... ajansının kuruluş felsefesine aykırı olduğunu sözleşmenin feshinin ve davalının talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, kısa süreli finansman ihtiyacı için makine ve teçhizatı satmış gibi gösterdiklerini, aslında teçhizatın fabrika dışına çıkmadığını, keşif yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki "Bölgede Tek Akredite Tarım Laboratuvarı Projesine ait Destek Sözleşmesi"nin davalı tarafından feshi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapılarak, yine o ilamda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verilmiş bulunmasına, temyiz sebeplerine ve bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR