Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/2949 K.2025/6200

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; dava dışı muris...'nin davalıların annesi, davacının babaannesi olduğunu, murisin .... Dr. ....

Devlet Hastanesinin engelli raporuna göre % 93 oranına göre engelli raporu olduğundan Bakırköy 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/2937 Esas sayılı dosyasında mirasçılardan davalı ...'ın vasi olarak atandığını, vesayet mahkemesinin onayı ve vasi olan babasının talebi doğrultusunda engelli muris babaannenin güncel ve sağlık ihtiyaçlarında kullanılmak üzere müvekkili tarafından 91.651,50 TL bedeli ödenmek suretiyle engellilere tanınan vergi indiriminden faydalanılarak otomobil satın alındığını, araca ait Trafik Sigorta ve kasko bedelleri ile yıllık vergileri dahi müvekkilinin ödediğini,

aracı satın alırken davacının aynı zamanda vasi olan davalı ...'ın “babaannesi için satın alınacak aracın bedelinin davacı tarafından ödenmesini, beş yıl sonra mülkiyetinin ona ait olacağını ve aracı devredeceğini kabul ve taahhüt etmesi” nedeniyle aracın bedelini ödediğini, diğer davalıların da aracın devretmek koşuluyla satın alındığını bildiklerini, müvekkilinin bu inançla ödeme yaparak aracı babaannesinin/murisin adına tescil ettirdiğini, murisin 04.01.2019 tarihinde vefat etmesi üzerine mirasçılarının devir ve temlike yanaşmadığını belirterek 34... plakalı ve .....

Motor/Şasi nolu aracın mülkiyetinin dava tarihi itibariyle davacı adına geçtiğinin tespitine, terditli olarak tespit davasının kabul edilmemesi halinde denkleştirici adalet ilkesi uyarınca aracın karara en yakın tarihteki güncel rayiç bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...; davayı kabul ettiğini bildirerek, yargılama giderleri, araca ait gelmiş ve gelecek devir vs. tüm giderlerin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ...; davayı kabul ettiğini, dava konusu aracın davacı tarafından bedeli ödenerek alındığını, satın alma tarihinden 5 yıl geçtikten sonra otomobilin davacıya geçeceğini bildiklerini bildirerek yargılama giderleri, araca ait gelmiş ve gelecek devir vs. tüm giderlerin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; davalı vekili tarafından yargılama sırasında sunulan 28.06.2021 tarihli dilekçe ile cevap dilekçesinin kandırılmak suretiyle müvekkiline bizzat davacı tarafından imzalatıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ...; aracın ÖTV ve KDV eklenerek gerçek değerinden dava açılması gerektiğini, annesinin bu araca hiç binmediğini ayrıca dava dilekçesinde iddia edildiği gibi davacı tarafından alındı ise de bunun tek amacının ÖTV ve KDV'den kâr elde etmek ve devleti zarara uğratmak olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulü ile,....adına kayıtlı bulunan.... plakalı sayılı, 2014 model, .... marka, siyah renkli,....... motor numaralı,.... otomobil cinsi aracın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmiş; karara karşı, davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafından ÖTV indiriminden faydalanmak için muris... adına tescil edilen dava konusu aracın 89.700,00 TL olan bedelinin iki ayrı dekont ile ödendiğini, davacı her ne kadar aracın karara en yakın tarihteki güncel rayiç bedelinin tahsili talep etmiş ise de davacının başından itibaren dava konusu aracın ÖTV indiriminin muris...'nin şahsına tanınan bir hak olduğu bilinerek işlem yaptığı anlaşıldığından aracın güncel rayiç değerini talep edemeyeceği,

ancak davacının araç bedeli olarak ödediği sabit olan 89.700,00 TL'nin muris...'nin mirasçıları olan davalılardan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 77. ve devamı maddelerine göre miras payları oranında tahsilini talep edebileceği gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden davanın kısmen kabulü ile davacının araç mülkiyetinin tespiti davasının reddine, alacak davasının kabulü ile 89.700,00 TL'nin davalılardan muris...'ye ait veraset ilamındaki payları oranında tahsiline karar verilmiş;

karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davanın terditli olduğunu, mahkemece alacak davası olarak nitelendirilerek karar verilmesinin bozmayı gerektirdiği, mirasçıların zararına kötüniyetle yapılmış bir işlem olmadığını, ilk iktisaptan beş yıl sonra aracın üçüncü kişilere devri ve satışında ÖTV alınmadığını, davalı ..... cevap dilekçesinde davayı kabul ettiğini, daha sonra 29.06.2021 tarihli vekili aracılığıyla verdiği dilekçe ile savunmasını değiştirdiğini ve davanın reddi talebinde bulunduğunu, savunmanın değiştirilmesine karşı 29.06.2021 tarihli duruşmada muvafakat etmediklerini belirttiklerini, diğer davalı ...'in İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmediğini, kararın onun açısından kesinleştiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, araç mülkiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) "Davayı kabul" başlıklı 308/1. maddesi; "Kabul, davacının talep sonucuna, davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir.”, aynı Kanunun 309/1. maddesi "Feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır." ve 311/1. maddesi ise, "Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

2. Açıklanan bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere davayı kabul, davalının mahkemeye ulaşması gerekli tek taraflı irade beyanı ile davacının dava dilekçesindeki talep sonucu kısmına kısmen veya tamamen muvafakat etmesi şeklinde tanımlanabilir (Baki, Kuru; Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, C. IV., İstanbul 2001, s. 3674; Süha, Tanrıver; Mahkeme Huzurunda Yapılan Kabuller, AÜHFD, 1995/I, s. 221).

3. Kabul, davayı sona erdiren usul işlemi olmasının yanı sıra aynı zamanda davalı, davacının istemiş olduğu hakkın varlığını da kabul ettiğinden bir maddi hukuk işlemidir (Kuru, s. 3677). Davayı kabul, her şeyden önce bir usul işlemi olduğundan, kabulün şartları ve etkileri usul hukuku bakımından düzenlenir. Kabulün şekli (yapılış biçimi), davayı sona erdirmesi ve kabul nedeniyle davanın kabulüne ilişkin mahkeme kararının istinaf/temyiz edilmesi usul hukukuna tabidir.

4. Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde, davacının iktisap tarihinden itibaren beş yıl sonra kendisine geçme ve devir şartıyla davalıların murisine araç aldığını ileri sürerek araç mülkiyetinin davacı adına geçtiğinin tespiti aksi takdirde karara en yakın tarihteki güncel rayiç bedelinin tahsili istemiyle açtığı eldeki davada, davalılardan ..., dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde "davayı kabul ettiğini, dava konusu aracın davacı tarafından bedeli ödenerek alındığını, satın alma tarihinden 5 yıl geçtikten sonra otomobilin davacıya geçeceğini bildiklerini bildirerek yargılama giderleri,

araca ait gelmiş ve gelecek devir vs tüm giderlerin davacıdan tahsilini" talep etmiş; ancak yargılama sırasında davalı ... vekili tarafından dosyaya sunulan 29.06.2021 tarihli dilekçe ile cevap dilekçesinin kandırılmak suretiyle müvekkiline bizzat davacı tarafından imzalatıldığını savunarak davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

Bununla birlikte İlk Derece Mahkemesince yapılan 29.06.2021 tarihli ön inceleme duruşmasında davalı ... vekili; "...29.06.2021 tarihli dilekçemizi tekrar ediyoruz. Müvekkilim kabule dair kararı davacı tarafından hazırlanmış ve kendisine imzalatılmıştır. Davanın reddine karar verilsin, davacı tarafla anlaşma ihtimalim bulunmamaktadır.

Tahkikat aşamasına geçilmesine muvafakat ediyorum.." şeklinde beyanda bulunmuş, mahkemece aynı celsede ön inceleme safhası bitirilerek bir numaralı ara kararda tahkikat aşamasına geçilmesine karar verilmiştir. Dosya kapsamından, davalı ...'in iradesinin fesada uğradığı iddia edilmiş ise de ispatlanmamıştır.

5. İlk Derece Mahkemesince ..... ..... adına kayıtlı aracın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmiş, karara karşı, davalılardan sadece ..... vekilinin istinaf başvurusunda bulunduğu dikkate alındığında, Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ... tarafından iradesinin fesada uğratıldığını ispatlayamadığı gözetilerek, kabul beyanı usul hukuku dairesinde değerlendirilerek mülkiyetinin tesbit yönünde sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi usul ve kanuna aykırı olup kararın bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR