Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/3878 K.2025/6322

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin yapı denetim firması olduğunu, davalıların da içinde bulunduğu borçlular aleyhine yapı denetim ücretinin tahsili için yaptığı ilamsız takip borcuna davalılar ve diğer ilgililerin itiraz ettiğini ileri sürerek, yer sahibi olan davalı borçluların itirazının iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili; müvekkileri ile davacı ve dava dışı şirket arasında 18.06.2007 tarihli ve ... yevmiye nolu düzenleme şeklinde yapılan gayrimenkul satış vaadi kat karşılığı inşaat yapım sözleşmesinin 10. maddesinde masraflara katılım başlığı altında maliklerin inşaata yalnızca arsası ile katılmakta olduğunu, inşaatla ilgili hiçbir masrafa iştirak etmeyeceklerinin belirtildiğini,

sözleşmenin diğer maddeleri de incelendiğinde maliklerin yani arsa sahiplerinin 121.365,09 TL'lik yapı denetim borcundan ve asıl alacağa fahiş miktarda aylık %3,8 faiz işleterek tespit edilen 437.420,40 TL'lik işlemiş faizden sorumlu tutulamayacağının anlaşılacağını, davacı tarafça davacı müvekkillerinin temerrüde düşürüldüğüne dair dosyaya hiçbir belge ve kayıt sunulmadığını, kanuni temerrüt oluşmadığından faiz talebinin mümkün olmadığını, alacağın zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya içerisinde takibe konu 5 ... numaralı hakedişler ile dava dışı ilgili İdare imzalı ve onaylı hakediş raporları ve iş bitirme tutanağı yer almamakla birlikte, davaya konu taşınmaz üzerinde bulunan yapı ile ilgili 15.07.2013 tarihinde davacı firma, davalı iş sahibi ve dava dışı yapı müteahhidi ile dava dışı Belediye yetkilisi tarafından imzalı ve yapının % 100 oranında gerçekleştiğini belirten seviye tespit tutanağı gereğince, davacı şirketin takip konusu yapı denetim ücretine hak kazandığını, toplam hizmet bedelinin 185.256,85 TL,

ödenen hizmet bedelinin 63.891,76 TL , ödenmeyen hizmet bedelinin 121.365,09 TL, bu itibarla davacının davalılardan 10.01.2019 takip tarihi itibariyle 121.365,09 TL alacaklı olduğunu, icra takibinden önce davacı alacaklının davalı borçluları BK m. 117 hükmünce temerrüde düşürdüğüne ilişkin tespit yapılamadığından,

takip tarihine kadar asıl alacağa işlemiş temerrüt faizi talep edemeyeceğini, temerrüt olgusunun takip tarihi olan 10.01.2019 tarihindeki ödeme emri ile oluştuğunu, davacı alacaklının takip tarihinden alacağın tahsil tarihine kadar asıl alacağa ticari işlerde temerrüt faizi talep edilebileceğini, asıl alacak talebi yönünden de itirazın kısmen kabulüne karar verildiği gözetilerek, alacak likit olmadığından taraflar lehine İİK m.67 kapsamında yasal şartları oluşmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığı gerekçesiyle; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile,

davalıların takip dosyasına yapmış oldukları itirazın kısmen iptali ile, takibin 121.365,09 TL asıl alacak üzerinden devamına, yasal koşullar oluşmadığından davacı ve davalı lehine tazminat takdirine yer olmadığına, karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı ile dava dışı yüklenici arasında 04.09.2007 tarihli yapı ruhsatına göre yapı sahibi davalıların hissedar olduğu taşınmaza inşa edilecek yapıya ilişkin dava konusu yapı denetim sözleşmesi imzalandığını, verildiği iddia edilen yapı denetim hizmet bedelinden sözleşmede imzası bulunmayan yapı sahiplerinin sorumlu tutulup tutulmayacağının belirlenmesi gerektiğini, yapı sahiplerince yapı denetim şirketine yapılacak ödemeden, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinin 3. fıkrası uyarınca yapı sahibinin sorumlu olduğunu,

aksi halde yapı denetim hizmetinden yararlanan yapı sahiplerinin haksız zenginleşmesi sonucu ortaya çıkacağını, davacının, sözleşme gereğince üzerine düşen edimlerin tamamını ifa ettiğini, ancak davalıların gereken ödemeleri yapmadığını, işin tamamlanmış olması nedeniyle, ücretin tamamına hak kazandığını ileri sürdüğü, yapılan bilirkişi incelemesinde de bu husus doğrulandığını, takipten önce davacı tarafça keşide edilen usule uygun ihtarname bulunmadığından temerrüt tarihi olarak takip tarihinin esas alınması ve işlemiş faize ilişkin talebin reddinin yerinde olduğu,

Mahkemece verilen kararda isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle, davacı ve davalıların istinaf kanun yolu başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; Mahkemece davanın takip öncesi işlemiş faiz yönünden reddedilmesinin hatalı olduğunu, borcun muaccel olduğunu, yasal düzenlemede ilgili alacağı uygulanacak faiz oranının dahi düzenlendiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalılar vekili; davacının davasının dayanağı olan yapı denetim hizmet sözleşmesinin davacı ile dava dışı yüklenici .... arasında akdedildiğini, müvekkillerine husumet yönetilemeyeceğini, sözleşmede müvekkillerinin isim ve imzalarının bulunmadığını, davalıların dava dışı yüklenici ....'ın hissedarları olmadığını, dava dışı yüklenici ....'a bu konuda yetki vermediklerini, ayrıca davacının arsa sahiplerinin hepsine değil sadece bir kısmına davayı yönelttiğini, Mahkemece davacıya arsa maliklerinin davaya dahil etmesi veya ayrı bir dava açarak davaların birleştirilmesi için süre vermesi gerektiğini,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla her bir davalının tüm icra dosya borcunu tapu paylarına tekabül edecek bedelden sorumlu tutulması gerektiğini, Mahkemece kabul edilen miktara hangi tarihten itibaren faiz işletileceğinin belirtilmediğini, inşaatın seviyesine ilişkin tutanağın gerçeği ifade etmediğini, ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, yapı denetim hizmet sözleşmesinden doğan hizmet ücret alacağının tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali talebine ilişkindir.

1. Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye ve özellikle davacı alacaklının icra takibinden önce de davalı borçluları borcun ödenmesi konusunda temerrüde düşürmediği anlaşılmakla, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinde; "Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı müteahhidini vekil tayin edemez." hükümleri getirilmiştir. Aynı Kanun'un 5. maddesinde; yapı denetimi hizmet sözleşmelerinin yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında akdedileceği belirtilmiştir.

Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde yapı müteahhidi; yapım işini, yapı sahibine karşı taahhüt eden veya ticari amaçla veya kendisi için şahsi finans kaynaklarını kullanarak üstlenen, ilgili meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel kişi, (r) bendinde ise yapı sahibi; yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişiler şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin "Yapı sahibinin görev ve sorumluluklarını" düzenleyen 8. maddesi;

"(1) Yapı sahibi, yapı denetimi hizmet sözleşmesini bizzat veya hukuken temsile yetkili vekili aracılığı ile imzalamak zorundadır.

(2) Yapı sahibinin aynı zamanda yapı denetim kuruluşunun denetçisi olduğu hâllerde, yapı sahibi olan denetçiye görev verilmemek kaydı ile, mensubu olduğu yapı denetim kuruluşunca işin denetiminin üstlenilmesi mümkündür.

(3) Yapı sahibi, yapı denetimi hizmet bedeli taksitlerini zamanında ödemek ile yükümlüdür.

(4) Yapı sahibi projede, mahal listesinde, metrajda ve yapı yaklaşık maliyetinde bulunmayan herhangi bir imalatı, ruhsata bağlanmadığı müddetçe yapı müteahhidinden ve yapı denetim kuruluşundan isteyemez ve bu gibi istekler yerine getirilemez.

(5) Tamamlanan yapı, yapı kullanma izni belgesi düzenlenmeksizin kullanıma açılamaz.

(6) Yapı kullanma izni belgesi alınmış bir yapıda, ruhsat düzenlenmeksizin değişiklik yapılamaz. İşin fiziki olarak bittiğini gösteren iş bitirme tutanağının ilgili idarece onaylanmasından sonra yapılacak olan değişikliklerden yapı sahibi sorumludur." şeklinde düzenlenmiştir.

Dosya içerisinde yer alan 18.06.2007 tarihli Düzenleme Şeklindeki Gayrimenkul Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Yapım Sözleşmesinde; ''Taraflar'' başlıklı 1. maddesinde sözleşmede arsa sahiplerinin kısaca malikler ve müteahhit olarak adlandırılacağının bildirildiği,''sözleşmenin konusu'' başlığı altında sayılan 21 71... , 9, 10, 11, 12, 13, 14 parsel sayılı taşınmazların sayıldığı, sözleşmenin imza kısmında dava dışı müteahhit firma, ''malikler'' sıfatıyla da davalıların ve dava dışı şahısların yer aldığı.

04.09.2007 tarihli Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesinin 2. maddesinde ''taahhüdün konusu, yeri ve miktarı'' başlığı altında yapı sahibi adına 21 71... numaralı parsel üzerine yapılacak yapının denetimi hizmetine ilişkin olduğunun belirtildiği, sözleşmenin davacı şirket ve dava dışı .... ve hissedarları ismi ile imzalandığı.

12.12.2007 tarihli yapı ruhsatında 21 71... numaralı parselin yapı sahibi olarak ''.... (hissedarları'' olarak belirtildiği; yapının %100 tamamlandığına ilişkin seviye tespit tutanağının dosyada yer aldığı;Dairemiz geri çevirme kararı sonrası dosya arasına alınan tapu kaydı incelendiğinde, yapının yapıldığı ve yapı ruhsat belgesinde belirtilen 21 71... parsel numaralı taşınmazın aynı adada yer alan, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin konusunu da oluşturan 10... parsel numaralı taşınmazların tevhidi ile oluştuğunun bildirildiği görülmüştür.

Mahkemece; 21 71... parsel numaralı taşınmazı tevhit yoluyla oluşturan aynı adada yer alan 10... parsel numaralı taşınmazların dosya içinde yer alan geldi kayıtları ve tapu kütük sayfaları incelenerek, davalıların malik olup olmadıklarının dolayısıyla yapı sahibi olup olmadıklarının tespiti ile malik olduklarının tespiti halinde yapı denetim hizmet borcundan arsa payları oranında sorumlu tutulmaları gerekirken yanılgılı değerlendirme ile tüm takip borcundan sorumlu tutulmaları usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Davacı vekilinin tüm, davalılar vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanun'un 371. maddesi uyarınca davalılar vekili yararına BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalılara iadesine,