Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/4345 K.2025/5998

Dairece verilen kararın düzeltilmesi taraf vekillerince istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 03.09.1998 tarihinde davalı şirketten biri çatı dubleks olmak üzere iki adet ultra lüks konut satın aldığını, taşınmaz üzerine müvekkili lehine kat irtifakı tesis edildiğini, iki adet konut karşılığı toplam 640.000 USD ödendiğini, taşınmazları en geç anahtar teslimi olarak Ocak 2000 yılında teslim edilmesi konusunda anlaştıklarını, ancak konutların teslim edilmediğini, konutların zamanında teslim edilmemesi nedeniyle kira gelirinden de yoksun kaldığını ileri sürerek,

müvekkiline satılan konutların teslim ve aynen ifasına, teslim tarihinden itibaren yoksun kaldığı karın ve uğramış olduğu munzam zararın hesaplanarak fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 7.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

23.06.2009 tarihli açıklama dilekçesiyle taşınmazların teslimine/aynen ifasına, bu mümkün olmazsa satış sözleşmesinin iptaliyle, taşınmazların toplam satış bedeli olan 640.000 USD'nin satış tarihi itibariyle işleyen reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, kira kaybı ve munzam zararın bilirkişi marifetiyle hesaplanmasına ve reeskont faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiş; davacı 26.7.2010 tarihli ıslah dilekçesi ile,

atiye terk ettikleri taşınmaz haricinde diğer taşınmaz için aynen ifa, bu mümkün değilse satış sözleşmesinin iptali ile ödediği satış bedeli 290.000 USD’nin tahsili, uğradığı kira kaybı ve munzam zarar olarak 103 aylık kira bedeli olan 154.500,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; sözleşme gereği müvekkilinin tapuda devir işlemini yaparak yükümlülüğünü yerine getirdiğini, müvekkilinin alım satıma konu olan konutların müteahhit firması olmadığını, kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre bu yükümlülüğün dava dışı kooperatife ait olduğunu, bu nedenle müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13.12.2011 tarihli kararıyla; taraflar arasında yapılmış yazılı bir harici veya resmi sözleşme olmadığından ve davalının tapu devri dışında ne tür bir borç altına girdiği belli olmadığından davacının kira ve munzam zarar taleplerinin reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz yoluna başvurmuştur.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 26.12.2012 tarihli ilamıyla, hükmün onanmasına karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 29.06.2013 tarihli ilamıyla; Mahkemece, davacının delil olarak dayandığı Kartal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/265 E. sayılı dava dosyası getirtilip incelenmediği gibi davacının 26.07.2010 tarihli ıslah dilekçesindeki talepleri hakkında bir değerlendirme yapılmadığı, Mahkemece, davacının delil olarak dayandığı dava dosyası getirtilip incelenmesi ve davacının ıslah dilekçesindeki taleplerinin değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm tesisinin usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle,davacının karar düzeltme talebinin kabulü ile 26.12.2012 tarihli onama ilamının kaldırılarak kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Mahkemenin bozmaya uyularak verilen 11.03.2021 tarihli kararıyla; taraflar arasında gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi bulunmadığı, davalı her ne kadar tescil borcunu yerine getirmişse de fiili teslim borcunu yerine getirmediği, davacının 640.000 USD ödediği, ödediği bedelin iadesini talep etmişse de 640.000 USD ödediğine ilişkin delil belge ibraz edilmediği, resmi senetlere göre 03.09.1998 tarihinde D blok 14. kat, 28 numaralı bağımsız bölüm 1.000.000.000 ETL bedelle, 15.06.2001 tarihinde... numaralı bağımsız bölüm 4.100.000.000 ETL bedelle satıldığının anlaşıldığı,

aksinin ancak senede karşı senetle ispat kuralı gereğince yazılı delille ispat edilmesi gerektiği, davacının aksine delil ve belge sunmadığı, dava tarihinde ve mevcut tarih itibariyle vaat edilen projenin hayata geçirmesine imkanı bulunmadığı, aynen ifa talebinin yerinde olmadığı, terditli talebi olan sözleşmenin iptali ile ödenen bedelin iadesine ilişkin talebinin yerinde olduğu,

resmi senetlere göre 03.09.1998 tarihinde D Blok 14. Kat, 28 numaralı bağımsız bölüm 1.000.000.000 ETL bedelle, 15.06.2001 tarihinde... numaralı bağımsız bölüm 4.100.000.000 ETL bedelle satıldığı ve 5.100,00 TL (yeni Türk Lirası olarak) bedelin iadesi talebinin yerinde olduğu,

taşınmazın hangi tarihte ve ne durumda teslim edileceğine ilişkin taraflar arasında yükümlülük doğuran sözleşme bulunmadığından kira kaybı ve munzam zarar taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, aynen ifa talebinin reddine, sözleşmenin iptali ile 5.100,00 TL'nin dava tarihi olan 11.07.2008 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kira kaybı ve munzam zarar talebinin reddine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri temyiz yoluna başvurmuştur.

4. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 10.02.2022 tarihli ilamıyla; davalının tüm, davacının sair temyiz itirazlarının reddine karar verilerek; taraflar arasında yapılan satış sözleşmesinin ifa edilmemesi nedeniyle davacının taşınmazın ifasının imkânsız hale geldiği tarihteki rayiç değerini isteyebileceği, dava konusu 15 no’lu meskenin tapusunun halen davacının üzerinde olduğu, eldeki dava ile sözleşmenin iptalini talep ettiğ, ifanın dava tarihi itibariyle imkansız hale geldiği, bu durumda Mahkemece, ifanın imkansız hale geldiği tarih esas alınmak suretiyle rayiç bedele (davacının talep ettiği satış bedeli olan 290.000 USD geçmeyecek şekilde) hükmedilmesi gerektiğinden bahisle, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

5. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; ifanın imkansız hale geldiği tarih olan dava tarihi esas alınmak suretiyle rayiç bedelin ( davacının talep ettiği satış bedeli olan 290.000 USD geçmeyecek şekilde) davalıdan tahsili gerektiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüyle, 7.000,00 TL'nin dava tarihinden, 333.000,00 TL'nin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile toplam 340.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, dava konusu bağımsız bölümün davacı adına tapu kaydının iptali ile davalı adına kaydına karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri temyiz yoluna başvurmuştur.

V. TEMYİZ

Dairenin 17.06.2025 tarihli kararıyla; temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin taraflarca ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmadığının anlaşılmış olmasına göre, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiş; karara karşı, taraf vekillleri karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

VI. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Sebepleri

1. Davalı vekili; müvekkil şirketin dava konusu taşınmazın inşasını yapmakla yükümlü müteahhit firma olmadığını, sadece taşınmazı satın alan 3. kişi olarak sonradan davacı ile gerçekleştirdiği alım satım akdi gereği de edimlerini eksiksiz şekilde yerine getirdiğini, teslim borcu olmadığını, ifa imkansızlığı bulunmadığını, kararın çelişkili olduğunu, bilirkişi raporunun eksik olarak hazırlandığını, İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/209 E. sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, seçimlik hakkın kullanılmakla tükendiğini ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili; gerekçeli karar hakkının açıkça ihlal edildiğini, senetten ari olarak taşınmazlar için harici olarak verilen 640.000 USD talep edilmiş olup akabinde D blok 28 nolu taşınmaz yönünden davayı atiye terk etmiş olmamız nedeniyle 290.000 USD satış bedelinin iadesinin talep edilmesine rağmen bedel iadesine hükmedilmesinin taleple bağlılık ilkesine ve daha önce verilen bozma kararına açıkça aykırı olduğunu, ifanın dava tarihi itibarıyla imkansız hale geldiği,

taleple bağlılık ilkesinin hiçe sayıldığını, rayiç bedel tespitinde hukuki yarar bulunmadığına yönelik getirilen kanaatin hukuka aykırı olduğunu, davalı tarafın teslim yükümlülüğünün makul süre bakımından değerlendirilmediğini, taşınmazın teslim tarihine davalı tarafın herhangi bir itirazının bulunmadığının değerlendirilmediğini ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, satış sözleşmesinin feshi nedeniyle alacak ve tazminat istemine ilişkindir.

Karar düzeltme yoluyla incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle bozma kararlarının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmamasına, karar düzeltme talebinde bulunulan Daire onama ilamındaki gerekçelerin yerinde olduğunun anlaşılmasına göre, taraf vekillerinin karar düzeltme taleplerinin reddine karar verilmiştir.

VII. KARAR