Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/5055 K.2025/5947

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili eczacının........ Eczanesinin sahibi olduğunu, davalı Kurumun 16.11.2011 tarihli yazısıyla.

23.08.2010 tarihli ve 2488 protokol nolu reçetede yazılı bir kutu ........adlı ilacın hastaya teslim edilmediği gerekçesiyle, 2010 yılı Protokolünün (6.3.10.) maddesi uyarınca 1. kez yazılı uyarı ile 250,00 TL cezai şart uygulanacağının ve reçete bedelinin mahsup edileceğinin, 12.07.2010 tarihli ve 2387 protokol nolu reçetede yazılı iki kutu Solastar adlı ilacın ekindeki raporun süresinin dolduğu gerekçesiyle, rapor süresinin dolduğu tarihten sonraki döneme sarkan 105,33 TL'nin mahsup edileceğinin, fatura edilen 132 adet reçetedeki reçete içeriği ilaçların teslim alındığına dair reçete arkasında bulunması gereken imzanın,

hasta veya hasta yakına ait olmadığı gerekçesiyle.

Protokolün (6.3.3.) maddesi uyarınca 1. kez yazılı uyarı ile 110.062,00 TL cezai şart uygulanacağının ve ilaç bedelinin mahsup edileceğinin, 15.07.2010 tarihli ve 7878 protokol nolu reçete ekinde bulunan 14.07.2010 tarihli raporda etken madde düzeltmesinin eczane çalışanlarınca yapıldığı gerekçesiyle, Protokolün (6.3.15.) maddesi uyarınca 2 yıl süreyle sözleşmenin feshedileceğinin ve 2.908,75 TL cezai şart uygulanacağının, Kuruma fatura edilen 23 adet reçetenin hastaların bilgisi dışında düzenlendiği gerekçesiyle, Protokolün (6.3.19.) maddesi uyarınca 2 yıl süreyle sözleşmenin feshedileceğinin,

30.016,00 TL cezai şart uygulanacağının ve ilaç bedelinin Kurumda tahakkuk etmiş alacaklardan mahsup edileceğinin, 94 adet reçetede yönlendirme yapıldığı gerekçesiyle, Protokolün (6.3.24.) maddesi uyarınca sözleşmenin feshi ile 1 yıl süre ile sözleşme yapılmamasına karar verildiğini bildirildiğini, Kuruma reçete edilen ilaçların genelinin diyaliz ilaçlarından oluştuğunu, ilaçların hasta veya hasta yakınlarına teslim edildiğini, Kriminal rapor alınmadan etken madde düzeltilmesi işleminin müvekkili tarafından yapıldığı yönündeki tespitin hatalı olduğunu,

yönlendirme yasağının ihlal edildiğine dair somut delil olmamasına rağmen cezai işlem tesis edildiğini, Kurum işleminin Protokole aykırı olduğunu ileri sürerek. Kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; Kurum tarafından davacı eczacı hakkında yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 28.10.2011 tarihli ve 21 sayılı inceleme raporundaki tespitler doğrultusunda cezai işlem uygulandığını, Kurum işleminin sözleşme ve Protokol hükümlerine uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin 28.12.2020 tarihli kararıyla; ceza davasında verilen beraat kararı ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabulüne, davacı hakkında 2010 yılı Protokolünün (6.3.10.) maddesi uyarınca uygulanan 12.07.2010 tarihli ve 2387 Protokol nolu reçetede ilaç bedeli olan 105,33 TL'nin iadesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, Protokolün (6.3.3.) maddesi uyarınca uygulanan 110.062,00 TL cezai şart ve yazılı olarak uyarı işleminin kısmen iptali ile 12.637,00 TL cezai şart ve yazılı olarak uyarı şeklinde uygulanmasına,

Protokolünün (4.3.6.) maddesi uyarınca uygulanan 132 adet reçete bedeli 21.899,33 TL'nin Kurum alacaklarından mahsubuna ilişkin işlemin kısmen iptali ile 2.527,40 TL'nin Kurum alacaklarından mahsubu şeklinde uygulanmasına, Protokolün (6.3.19.) maddesi uyarınca uygulanan 30.016,00 TL cezai şart ve sözleşmenin 2 yıl süreyle feshine ilişkin işlemin kısmen iptali ile 10.000,00 TL cezai şart ve sözleşmenin 2 yıl süre ile feshi şeklinde uygulanmasına, Protokolün (6.3.24.) maddesi uyarınca uygulanan sözleşmenin feshi ve 1 yıl süre ile sözleşme yapılmamasına ilişkin Kurum işleminin iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş;

karara karşı, taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 09.03.2021 tarihli kararıyla; davacı hakkında 2010 yılı Protokolü uyarınca cezai işlem uygulandığı, 20 12... yıllarında Eczane Protokollerinin değiştirildiği, değişikliklerin eczacı lehine hükümler içerdiği, Kurum işlemine karşı dava açılmış olmasının sonraki Protokolün uygulanması talebi olarak değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan ek bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabulüne, hastaya teslim edilmemiş olan ... ... adlı ilaç için 250,00 TL cezai şart uygulanmasına ve eczacının yazılı olarak uyarılmasına, ayrıca kupür bedeli olan 7,74 TL'nin ödeme tarihi itibari ile hesaplanacak yasal faizi ile birlikte eczacının Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilmesine,

rapor süresinin dolduğu tarihten sonraki döneme sarkan 1 (bir) kutu.......... bedeli 105,33 TL'nin ödeme tarihi itibari ile hesaplanacak yasal faizi ile eczacının Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilmesine, reçete içeriği ilaçların teslim alındığına dair reçete arkasında bulunması gereken imzanın hasta veya hasta yakınına ait olmadığı tespit edilen 132 adet reçete bedeli olan 22.012,40 TL'nin iki katı olan 44.024,80 TL cezai şart uygulanmasına ve eczacının yazılı olarak uyarılmasına,

ayrıca 132 adet reçete bedeli 21.899,33 TL'nin ödeme tarihi itibari ile hesaplanacak yasal faizi ile birlikte eczacının Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsubuna, 15.07.2010 tarihli ve 7878 protokol nolu reçete ekinde bulunan 14.07.2010 tarihli ve 23259 sayılı raporda etken madde düzeltmesinin eczane çalışanlarınca yapılmış olması konusunda reçete bedeli olan 581,75 TL'nin 10 katı tutarı olan 5.817,50 TL cezai şart uygulanarak eczacının yazılı olarak uyarılmasına,

hastaların bilgisi dışında düzenlenmiş 23 adet reçete konusunda reçete bedeli 3.001,6 TL'nin 10 katı tutarı olan 30.016,00 TL cezai şart uygulanmasına ve eczacının yazılı olarak uyarılmasına, ayrıca 23 adet reçete bedeli olan 3.001,60 TL'nin, ödeme tarihi itibari ile hesaplanacak yasal faizi ile birlikte eczacının Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilmesine, yönlendirme yapıldığı anlaşılan 94 adet reçete konusunda 2016 yılı Protokolünde fesih işlemi kaldırıldığından, eczacı hakkında Kurum tarafından uygulanan sözleşmenin feshi yaptırımının iptaline karar verilmiş;

karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Mahkemece verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; Kurum provizyon sisteminde onay verilen hastaya ait reçete ve raporların sahteliğinin müvekkili tarafından bilinemeyeceğini, müvekkili ve eczane çalışanları tarafından reçete ya da rapor üzerinde tahribat yapıldığına ilişkin hiçbir delil bulunmadığını, ceza işleme konu reçetelerin hastalar tarafından kullanıldığını, müvekkilinin kastı dışında üçüncü kişilerin dahili ile yapılan sahtecilikten sorumlu tutulamayacağını, müvekkili hakkında açılan ceza davasında dolandırıcılık ve sahtecilik suçlarından beraatine dair verilen kararın kesinleştiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili; Kurum tarafından Protokole aykırılığın tespit edildiği tarihte yürürlükte olan sözleşme hükümleri uyarınca cezai işlem uygulandığını, mevzuatta ya da Protokollerde sonradan yapılan değişiklikler nedeniyle Kurum işlemlerinin hukuka ve sözleşmeye aykırı olduğu sonucuna varılamayacağını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davacı eczacı hakkında 2010 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacılar Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol uyarınca uygulanan Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

1. Temyiz edilen kararın dayandığı bilgi ve belgelere, 16.05.2022 tarihli ek bilirkişi raporunun, tanık olarak dinlenen sigortalıların ifadeleri esas alınarak ve lehe Protokol hükümleri doğrultusunda değerlendirme yapılarak hazırlanmış olmasına göre; taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Somut olayda; İlk Derece Mahkemesince, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kaldırma kararı üzerine, daha önce rapor sunan bilirkişi heyetinden 16.05.2022 tarihli ek bilirkişi raporunun alındığı, ek rapora yapılan itirazlar üzerine dosyanın yeni bir heyete tevdii edildiği ve 28.12.2022 tarihli bilirkişi raporunun düzenlendiği anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince; hüküm kurmaya ve denetime elverişli 16.05.2022 tarihli ek bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği belirtilmesine rağmen, kısa kararda 28.12.2022 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

3. Kabule göre de; davacı eczacının sahte reçeteleri davalı Kuruma fatura etmesinde kusurunun olmadığı ceza yargılaması neticesinde verilen beraat kararı ile sabit ise de, söz konusu sahte ilaçlara ilişkin reçete bedelini, sorumlu olmayan davalı Kurumdan tahsil etmesi mümkün değildir. Zira, üçüncü kişilerin suç teşkil eden eylem ve fiillerinden davalı Kurum sorumlu tutulamaz. Davacı, reçete bedelini ancak sahtecilik yapan kişilerden isteyebilir.

Bu nedenle, İlk Derece Mahkemesince; Protokolün (6.3.19.) maddesi uyarınca uygulanan 2 yıl süreyle sözleşmenin feshi ve 30.016,00 TL cezai şart işleminin işleminin iptaline ilişkin talep yönünden davanın kabulüne, 3.001,6 TL reçete bedelinin mahsubunun iptaline ilişkin talep yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile kısmen kabulüne karar verilmesi doğru değildir.

VI. KARAR